Mentionsy

Dzisiaj zapraszam Państwa na pierwszy podcast z cyklu podcastów dotyczących postaci Hanny Arendt, która, no właśnie, czy jest dziś wciąż obecna?

Ten pierwszy podcast, być może ten temat nie jest oczywisty, ale wydaje mi się, że będzie dobrym wprowadzeniem, bo jeżeli ktoś kojarzy Hannę Arendt, to myślę, że kojarzą przede wszystkim jako filozofkę.

różnych i książek, i filmów, i spektakli właśnie, które tą postać Hanny Arendt pokazywały i pokazywały często właśnie w relacji do innych.

Choć mam nadzieję, że uda nam się też porozmawiać o tym, że Hanna Arendt była też odrębną postacią, którą

takim w pewnym sensie hitem kinowym, można powiedzieć, to oczywiście jest biografia Hanny Arendt i film Margaret von Trotty, który trochę tak właśnie Hanna Arendt pokazuje jako niepokorną, niezależną w myśleniu, ale też właśnie trochę balansującą pomiędzy różnymi namiętnościami.

Tak, aczkolwiek ja ten film widziałam już Hannę Arendt znając w innych kontekstach, także w tych kontekstach kulturowych i popkulturowych, o tym pewnie za chwilę.

i też czymś, co gdzieś tam zapala naszą wyobraźnię, kiedy myślimy o Hannie Arendt, czyli o procesie Eichmanna i jej powstaniu, jej wyprowadzeniu, jej teorii banalności zła.

I myślę, że tutaj jakby w tym sensie takim właśnie kulturowym, to jest jeden z tych takich głównych obrazów Hanny Arendt.

A tu dodajmy kobietę w czasach Hanny Arendt, wielkich filozofek.

Jak myślimy filozofka, no przyjdzie od razu Hanna Arendt.

No w Polsce może Maria Janiot, ale jakby ogólnie naprawdę tutaj Hanna Arendt się staje taką ikoną, taką postacią, którą od razu przywołujemy na myśl, jak myślimy o kobietach filozofka.

Aczkolwiek oczywiście Hanna Arendt jest wybitnie niezależną taką myślicielką, niebojącą się nie tylko zapisywać swoich myśli, bo to jakby się dzieje w takim akademickim czy naukowym świecie, ale też właśnie jest...

Hannah Arendt jest filozofką, ma teorię, ale ona zachęca do aktywności, do przekładania tego na praktykę w życiu, na aktywność.

Przypomnijmy może tylko, że Hanna Arendt pochodziła z zasmilowanej mieszczańskiej rodziny żydowskiej jednak.

Hanna miała zaledwie 6 lat.

A propos filozofek dziś, które nam gdzieś przychodzą do głowy, to mnie właśnie Julia Kristeva, która gdzieś tam na moich studiach kulturoznawczych i polonistycznych się pojawiała jako filozofka właśnie, choć trochę w innym kontekście oczywiście niż Hanna Arendt, ale wracając do Arendt, ona była bardzo zdolna rzeczywiście, co widział sam Heidegger, bo rzeczywiście między nimi...

No i rozstanie, wyjazd Hanny Arendt, dalsze studia, praca nad własną myślą, nad karierą zawodową, kolejne dwa małżeństwa.

Po rozpadzie Republiki Weimarskiej Hanna...

Tak, ja myślę, że w ogóle ten życiorys w pigułce to jest bardzo ciekawe, bo w tym życiorysie jest kilka takich niesłychanie istotnych elementów, które były dla Hanny Arendt formujące i myślę, że to też będzie miało znaczenie właśnie i w jej...

Znaczy, jak byśmy zrobiły taką sondę uliczną i byśmy, powiedzmy, żebyśmy złapały kogoś, kto w ogóle usłyszał kiedykolwiek o Hannie Arendt i byśmy zapytały, co on usłyszał o Hannie Arendt, to prawdopodobnie powie, a, no to ta, co mówiła, że bez Judenratów nie byłaby możliwa zagłada na przykład.

Ale czułaś jakby też w tym filmie, bo jakby w kontekście filmu właśnie trochę o tej banalności zła mówimy, że udało się to wątrocie jakoś pokazać, o co tak naprawdę chodziło Hania Arendt i o to, dlaczego została źle odebrana, czy...

Teraz to wracamy oczywiście do takiego momentu, kiedy po 3-4 godziny filmy znów trwają, ale powiedzmy, że wtedy to był 2012 rok, jeśli dobrze pamiętam, no to powiedzmy takie dwie godziny dla filmu i pokazanie tak złożonej postaci jak Hannah Arendt to nie jest za wiele.

A tu pisarka, jedna z najlepiej znanych pisarek związanych z Izraelem, właśnie Librecht, zagrała sobie oczywiście tym tytułem, nawiązując do tego, o czym powiedziałyśmy na początku, czyli do tej znajomości Hanny Arendt z Martinem Heidegerem i takim ścisłym powiązaniu jej i kojarzeniu jej przez sporą część, myślę, osób właśnie w tej relacji.

Właśnie Savion Liebracht do tej historii, ale też do postaci Hanny Arendt.

też wątek, który w tej sztuce się pojawia, wraca razem z podobnym spotkaniem po latach i przyjaźnią, która później trwała między Hanną Arendt i Martinem Heidegerem, co jest o tyle ciekawe, że to już było właśnie po latach też tego jego wyboru wtedy i wstąpienia do NSDAP.

A cała konstrukcja tej sztuki, tego spektaklu jest taka, że ona się zaczyna od tego, że do Hanny Arendt przyjeżdża młody człowiek, który jest synem jej byłego, nazwijmy to, apetyfikanta i kolegi ze studiów, którego ona nie wybrała.

I podobnie jest zresztą w książce Antoni Grunenberg, Hanna Rendi Martin Heidegger, Historia pewnej miłości.

No głównie w myśli jednak Hanny Arendt.

na listach, które wymieniała Hanna Arendt i Martin Heidegger.

Ja myślę, że to ma bardzo duże znaczenie i że to też pokazuje, że pewnie tak naprawdę to Hanna Arendt w tych listach się bardziej uzewnętrznia ze swoimi przemyśleniami.

że to było właśnie oparte na pewnych dokumentach i jednak to, jak Hanna Arendt prowadzi te swoje przemyślenia w tych listach, które są z jednej strony listami do kochanka, czy właśnie mistrza, wcześniej potem kochanka tego rodzącego się uczucia, ale ona też w tych listach, w tym procesie dzieli się swoimi przemyśleniami.

w moim mniemaniu robi to, co przyświecało jakoś w filmie Wątroty, czyli to pytanie, jak zrobić film o kobiecie, która myśli, to potem, jak ta książka się rozwija u Kristewy, to są uwypuklone już kluczowe pojęcia związane z myślą Arendt i to właśnie staje się bardziej biografia myśli niż konkretnej jednostki.

Takiej biografii chyba nie było, znaczy być może na rynku zagranicznym, której my nie mamy przetłumaczonej, tego nie wiem, ale wydaje mi się, że Kristeva zrobiła coś ciekawego i można sobie dodatkowo, myślę, przeczytać tę książkę, chcąc bardziej poznać nie tylko te takie fakty z biografii Arendt, przez które oczywiście można zrozumieć jej myślenie, ale z pełną odwrotność, jakby samo myślenie, a przy okazji tutaj dowiadujemy się o tych dwóch ważnych relacjach, od których ona zaczyna tak trochę przewrotnie.

I to jest w ogóle niesłychane i myślę, że tak, że pod tym względem to jest w ogóle takie bliskie też... Arendt jako postaci.

Po prostu Arendt jest przede wszystkim filozofką.

I tak na koniec już chciałam zauważyć w sumie, to trochę smutne, bo rozmawiamy, zobacz, o filmie 2012, książki też są już starsze, spektakle 13-14, więc minęła ponad dekada i tak naprawdę nie mamy nic nowego o Hannie Arendt.

I to jest to, co Hannah Arendt mówiła w latach pięćdziesiątych.

To nie jest tak, że Hannah Arendt została zapomniana, prawda?

Zastanawiałaś się nad tym, czy jest jeszcze miejsce dla osób takich jak Hanna Arendt w kulturze i czy ona by nam gdzieś mogła coś powiedzieć nowego, coś innego niż czytaliśmy z jej biografii, z tych spektakli, z tych wszystkich rzeczy wokół te 10 lat temu?

To jest przerażające zupełnie, co się dzieje i myślę, że to jest takie aż smutne i no właśnie, gdzieś tam cały czas mi się kojarzy z tym z Hanną Arendt.

No tak, bo chyba do 1985 w ogóle książek Arendt w Polsce nie było.

Rzeczywiście nie ma jej może tak w tej szerokiej kulturze, ale jednak w Polsce ktoś, kto jest jakkolwiek wykształcony, to przynajmniej o Arendt słyszał.

To jeszcze, żeby... Ty już zakończyłaś dość pozytywnie, natomiast to ja jeszcze powiem, że tak trochę nieoficjalnie jeszcze, ale z tego co wiem, to w przyszłym roku mamy mieć tłumaczenie jednej z zagranicznych biografii Hanna Arendt, więc może to będzie dobry moment, żeby trochę więcej osób sobie ją przypomniało, czy ją poznało.

Ale mam nadzieję, że to nasze dzisiejsze spotkanie, ta nasza rozmowa trochę tą Hanna Arendt przypomniała, przybliżyła albo pozwoliła poznać przez te osoby, które...

Jest to pierwszy odcinek z serii podcastów o Hannie Arendt.