Mentionsy

Moc historii.

Dziś z MOC HISTORII wybierzemy się do Winnicy.

Już geograf arabsko-sycylijski Edrisi, pisząc w XII wieku o Polsce, powiada, że Kraków posiada liczne gmachy, targowiska, ogrody i winnice.

I to jest o tyle problem, że gdy wspominamy o tym, o czym pisał Gloger, że za Piastów, no ale w XII wieku, że te informacje pojawiają się, no to rzeczywiście można by powiedzieć tak, że już musiały istnieć pewne ośrodki, takie jak Sandomierz, Kraków, Gniezno, które produkowały wino na potrzeby choćby te kościelne.

Oczywiście, że dzieje miejscowości, mówimy o początkach Połańca właśnie w kontekście Winnicy, sięgają bardzo odległych czasów i można by sobie wyobrazić, że w tym XII wieku, kiedy takie nazwy już funkcjonują, również i w Połańcu funkcjonował silny ośrodek o charakterze administracyjnym,

I dlatego też te widły Czarnej i Wisły powodowały, że w różnych okresach, bo i na początku XVII wieku, później też w samym XVII wieku w połowie podczas Potopu Szwedzkiego i następnie w XVIII wieku podczas insurekcji kościuszkowskiej,

I później dopiero właściwie w XVIII wieku nazwa Winnica z powrotem jest nazwą funkcjonującą.

Chociaż językoznawcy uważają, że właśnie i Winnica i na przykład takie nazwy jak Kępa to są pierwsze nazwy odnoszące się do toponimii Połanieca.

W XVII wieku.

Więc na początku XVII wieku i później w połowie XVII wieku były to kolejne obozy warowne.

Dla nas ważne, żebyśmy właśnie mogli tak nie tylko posłuchać opowieści, ale też dotknąć tych ważnych miejsc, czy być w nich, właśnie poczuć tę moc historii, kiedy taką wyprawę sobie urządzimy.

To po naszym spacerze teraz przejdziemy do źródeł historycznych, a mówiąc o historii naszej Winnicy, no to tutaj musimy cofnąć się o kilka tysięcy lat wstecz.

To są tak ważne stanowiska, jak jedno z największych stanowisk tej kultury w naszym kraju, czyli ćmielów, ale też krzemionki, no bo tam zajmowali się obróbką krzemienia, ale także słonowice koło Kazimierzy Wielkiej, o których wspominaliśmy, czy bronocice koło działoszyc, o których też mówiliśmy, czy pełczyska, o których też

Ale kiedy też o tej kulturze mówimy, to studenci archeologii zawsze wspominają, że wykładowcy mówią o tej kulturze, że wszędzie można w naszym kraju na nią natrafić i dodają do tego, że pewnie i na Księżycu również ślady tej kultury by znaleziono, bo w naszym kraju jest ich tak wiele.

I w obydwu tych miejscach znajduje się ślady pochodzące z X, XI, XII wieku.

Niektórzy przypuszczają, że to jest czas XVIII wieku, a niektórzy uważają, że jeszcze wcześniej taka nekropolia się tutaj znajdowała.

I to jest pierwszy, nie u Długosza, tylko w zestawie materiałów, które w XIX wieku drukowano, a które dotyczą naszej historii.

W imię niepodzielnej trójcy roku pańskiego 1191, zapanowania księcia Kazimierza w Polsce, na prośbę biskupa krakowskiego, pan Piotr arcybiskup Gnieźnieński, poświęcił kościół św.

Marii w Sandomierzu, współdziałając z panem Fulkonem, biskupem krakowskim, panem Wittem, biskupem mazowieckim, panem Stefanem, biskupem kujawskim i panem Arnoldem, biskupem lubuskim.

Mówimy o tym głazie, gdzie jest krzyż, tam stoi krzyż, ponieważ ten kościół pod koniec XVIII wieku został rozebrany.

Ale przez Kazimierza II, króla Polski, zostało przeniesione w niższe miejsce przylegające do rzeki Czarna z dziesięci wspomnianego kościoła w Połańcu.

Mamy tutaj informację odnoszącą się do Kazimierza II.

że spowodowane to było dużą powodzią, wylewem Wisły, czyli za Kazimierza Wielkiego.

A tymczasem, kiedy Długosz stwierdza Kazimierz II, to oznacza Kazimierza II Sprawiedliwego.

No bo w kolejności pierwszym był Kazimierz Odnowiciel,

Później Kazimierz II Sprawiedliwy, a Kazimierz III, no to jest połowa XIV wieku.

Niektórzy uważają, że może za czasów Bolesława Wstydliwego, czyli mówimy o XIII wieku.

I tu już mamy pewne luki, bo dopiero właściwie w XVIII wieku możemy coś więcej powiedzieć, bo wtedy istniał ten folwark.

Król Zygmunt III Waza i hetman Stanisław Potocki obozowali z wojskiem na polach wsi Winnica w pościgu za wojskiem Rokoszan Mikołaja Zebrzydowskiego i Janusza Radziwiłła.

Niezbyt wiele wiemy o tych XVII-wiecznych obozach.

Przyczynę tej nieprzyjaźni wielu naznaczają nieuwagę niektórych panów naszych, którzy wszędzie szukając pomocy i wszędzie w nagrodę obiecując koronę przez Mikołaja Prażmowskiego, sekretarza koronnego, uczynili mu nadzieję tronu po śmierci Jana Kazimierza.

I nawet niekiedy jest tak, że liczba mieszkańców współczesna jest niższa niż w XVII wieku.

To był więc jeden taki motyw związany z tym uniwersałem XVII-wiecznym, ponieważ Czarniecki stosując tę swoją wojnę szarpaną, tę wojnę partyzancką, zachęcał mieszczan i chłopów do tego, żeby przyłączyli się do oporu przeciwko najeźdźcom.

Mówiąc o Uniwersale Połanieckim, oczywiście mamy na myśli już wiek XVIII, insurekcję kościuszkowską, no i rok dokładnie 1794.

Więc rzeczywiście wiele innych kwestii, które dotyczyły tej warstwy chłopskiej, to były takie przełomowe ustalenia.

Cały ciąg tyranii moskiewskiej w Polsce jest dowodem do jakiego stopnia ta przemoc miotała losem naszym i używając koleją przekupstwa, zwodniczych przyrzeczeń, podchlebiania, przesądom, głaskania namiętności, burzenia jednych przeciwko drugim,

Powoli będziemy kończyć nasz program, bo czas nas goni, ale musimy wrócić jeszcze troszeczkę do historii, bo dzisiaj Winnica istnieje.

No bo to są na przykład kwestie komory celnej, która tutaj się w XVIII wieku znajdowała, albo kwestie mostów różnych, które tutaj budowano w różnych okresach, bo rzeczywiście ten przełom Wisły jest bardzo interesujący.

No i na przykład takie dwa mosty wybudowane przez Rosjan w czasie II wojny światowej.