Mentionsy
Operacja Ajax. Jak CIA i MI6 obalały demokratyczny rząd w Iranie
19 sierpnia 1953 roku. W Teheranie panuje chaos. Kilka dni wcześniej doszło do nieudanej próby przejęcia władzy przez gen. Zahediego wspieranego przez szacha Mohammada Rezę Pahlawiego. Nie udało się jednak aresztować premiera Mosaddegha. Jednak spiskowcy podejmują kolejną próbę i tym razem kończy się ona sukcesem. Zamach stanu nie udałby się, gdyby nie ogromne wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Dlaczego zachodnie mocarstwa tak bardzo chciały obalenia demokratycznie wybranego premiera? I dlaczego Mohammad Reza Pahlavi popierał przewrót przeciwko swojemu własnemu rządowi? W tym odcinku Misji specjalnej opowiadamy o zamachu stanu z 1953 roku, który na zawsze zmienił Iran.
Rozdziały (17)
Podróżnicy rozmawiają o swoim samochodzie
Podsumowanie tematu odcinka
Opis zdarzeń prowadzących do operacji Ajax
Reakcja społeczeństwa i pierwsze konsekwencje
Cytat z szacha o swoich obawach
Opis zamachu stanu
Opis roli CIA w planowaniu zamachu
Negocjacje między Brytyjczykami a Iranem
Opis planu operacji Ajax
Opis wykonania operacji
Koniec rządów Mosadeja i jego rezygnacja
Opis kolejnej próby operacji Ajax
Reakcje społeczne i działania CIA
Koniec rządów Mosadeja i jego proces
Opis konsekwencji operacji Ajax
Podsumowanie i konsekwencje dla Iranu
Podsumowanie odcinka
Szukaj w treści odcinka
Mama, tata, ja, Tośka, babcia, dziadek, ciocia.
Operacja Ajax, jak CIA obalała demokratyczny rząd w Iranie.
Kilka dni wcześniej doszło do nieudanej próby siłowego przejęcia władzy przez generała Zahediego, wspieranego przez szacha Mohammada Reze Pahlaviego.
Ale dlaczego zachodnie mocarstwa tak bardzo chciały obalenia premiera Mossadeja?
Ich obawy narastają, gdy Teheran nie pozwala aliantom na wykorzystywanie swoich linii kolejowych do dostarczania wsparcia zaatakowanemu Związkowi Radzieckiemu.
Zyski ze sprzedaży pozwolą nam zainwestować w nasz własny kraj i poprawić poziom życia wszystkich obywateli.
Wie, że Mossadej cieszy się ogromnym poparciem społeczeństwa i obawia się bezpośredniego starcia z wpływowym politykiem.
W marcu 1953 roku prezydent Eisenhower zleca dyrektorowi CIA Allenowi Dullesowi nowe zadanie.
Ma pan opracować plan odsunięcia premiera Mozadeja od władzy.
Do Iranu leci pracownik CIA Kermit Roosevelt Jr., który przede wszystkim stara się przekonać władcę Mohameda Rezepa Hlawiego do poparcia zamachu stanu.
Jeżeli wasza wysokość nie będzie chciała z nami współpracować, to niestety nie będę mógł zagwarantować, że po przewrocie pozwolimy wam zachować władzę.
CIA i MI6 sugerują, by na nowego premiera namaścić generała Fazlaha Zahadiego.
15 sierpnia 1953 roku szach Mohamed Reza Pahlavi zgodnie z planem CIA odwołuje Mosadeja i powołuje na nowego premiera generała Zedadiego.
Decyzja wywołuje jednak ogromne oburzenie, a ulicami Teheranu przechodzą wiece poparcia dla Mosadeja.
Agenci CIA inicjują zamieszki w stolicy, by spowodować jak największy chaos.
Dodatkowo CIA przewozi do Teheranu grupy przeciwników premiera, by jeszcze bardziej spotęgować niepokoje.
Tymczasem Mossadej spędza resztę życia w areszcie domowym.
W 1966 roku podczas jednego z badań miał powiedzieć Tak bardzo chciałbym już umrzeć.
Chciał spocząć w Teheranie, ale szach nie wydaje zgody na pogrzeb stolicy.
Rodzina spieszy się z ceremonią, bojąc się, że w każdej chwili mogą przybyć funkcjonariusze, którzy zabiorą ciało i umieszczą je w nieznanym miejscu.
Ostatnie odcinki
-
Bunt, który mógł zniszczyć Hitlera. Kulisy Pucz...
31.05.2026 18:00
-
Jak Sowieci testowali broń atomową na własnych ...
24.05.2026 18:00
-
Najkrwawszy atak lat ołowiu. Co naprawdę wydarz...
17.05.2026 18:00
-
III Rzesza po śmierci Hitlera. 22 dni rządu adm...
10.05.2026 18:00
-
Operacja Ajax. Jak CIA i MI6 obalały demokratyc...
03.05.2026 19:10
-
Swastyka na brytyjskiej ziemi. Niemiecka okupac...
26.04.2026 18:00
-
Najcenniejszy jeniec Stalina. Powojenne losy fe...
20.04.2026 07:30
-
NATO zestrzeliło włoski samolot pasażerski? Taj...
12.04.2026 18:00
-
Na Bliskim Wschodzie bez zmian. Wojna iracko-ir...
29.03.2026 18:00
-
"Jeden człowiek wart tyle, co cała armia". Hist...
22.03.2026 19:00