Mentionsy

Misja specjalna
Misja specjalna
03.05.2026 19:10

Operacja Ajax. Jak CIA i MI6 obalały demokratyczny rząd w Iranie

19 sierpnia 1953 roku. W Teheranie panuje chaos. Kilka dni wcześniej doszło do nieudanej próby przejęcia władzy przez gen. Zahediego wspieranego przez szacha Mohammada Rezę Pahlawiego. Nie udało się jednak aresztować premiera Mosaddegha. Jednak spiskowcy podejmują kolejną próbę i tym razem kończy się ona sukcesem. Zamach stanu nie udałby się, gdyby nie ogromne wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Dlaczego zachodnie mocarstwa tak bardzo chciały obalenia demokratycznie wybranego premiera? I dlaczego Mohammad Reza Pahlavi popierał przewrót przeciwko swojemu własnemu rządowi? W tym odcinku Misji specjalnej opowiadamy o zamachu stanu z 1953 roku, który na zawsze zmienił Iran.

Rozdziały (17)

1. Introdukcja

Podróżnicy rozmawiają o swoim samochodzie

2. Podsumowanie

Podsumowanie tematu odcinka

3. Historia operacji Ajax

Opis zdarzeń prowadzących do operacji Ajax

4. Konsekwencje operacji

Reakcja społeczeństwa i pierwsze konsekwencje

5. Mówienie szacha

Cytat z szacha o swoich obawach

6. Zamach stanu

Opis zamachu stanu

7. Rola Amerykanców

Opis roli CIA w planowaniu zamachu

8. Negocjacje z Brytyjczykami

Negocjacje między Brytyjczykami a Iranem

9. Operacja Ajax

Opis planu operacji Ajax

10. Wykonanie operacji

Opis wykonania operacji

11. Koniec Mosadeja

Koniec rządów Mosadeja i jego rezygnacja

12. Operacja Ajax

Opis kolejnej próby operacji Ajax

13. Reakcje społeczne

Reakcje społeczne i działania CIA

14. Koniec Mosadeja

Koniec rządów Mosadeja i jego proces

15. Konsekwencje

Opis konsekwencji operacji Ajax

16. Koniec epoki

Podsumowanie i konsekwencje dla Iranu

17. Podsumowanie

Podsumowanie odcinka

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 20 wyników dla "CIA"

Mama, tata, ja, Tośka, babcia, dziadek, ciocia.

Operacja Ajax, jak CIA obalała demokratyczny rząd w Iranie.

Kilka dni wcześniej doszło do nieudanej próby siłowego przejęcia władzy przez generała Zahediego, wspieranego przez szacha Mohammada Reze Pahlaviego.

Ale dlaczego zachodnie mocarstwa tak bardzo chciały obalenia premiera Mossadeja?

Ich obawy narastają, gdy Teheran nie pozwala aliantom na wykorzystywanie swoich linii kolejowych do dostarczania wsparcia zaatakowanemu Związkowi Radzieckiemu.

Zyski ze sprzedaży pozwolą nam zainwestować w nasz własny kraj i poprawić poziom życia wszystkich obywateli.

Wie, że Mossadej cieszy się ogromnym poparciem społeczeństwa i obawia się bezpośredniego starcia z wpływowym politykiem.

W marcu 1953 roku prezydent Eisenhower zleca dyrektorowi CIA Allenowi Dullesowi nowe zadanie.

Ma pan opracować plan odsunięcia premiera Mozadeja od władzy.

Do Iranu leci pracownik CIA Kermit Roosevelt Jr., który przede wszystkim stara się przekonać władcę Mohameda Rezepa Hlawiego do poparcia zamachu stanu.

Jeżeli wasza wysokość nie będzie chciała z nami współpracować, to niestety nie będę mógł zagwarantować, że po przewrocie pozwolimy wam zachować władzę.

CIA i MI6 sugerują, by na nowego premiera namaścić generała Fazlaha Zahadiego.

15 sierpnia 1953 roku szach Mohamed Reza Pahlavi zgodnie z planem CIA odwołuje Mosadeja i powołuje na nowego premiera generała Zedadiego.

Decyzja wywołuje jednak ogromne oburzenie, a ulicami Teheranu przechodzą wiece poparcia dla Mosadeja.

Agenci CIA inicjują zamieszki w stolicy, by spowodować jak największy chaos.

Dodatkowo CIA przewozi do Teheranu grupy przeciwników premiera, by jeszcze bardziej spotęgować niepokoje.

Tymczasem Mossadej spędza resztę życia w areszcie domowym.

W 1966 roku podczas jednego z badań miał powiedzieć Tak bardzo chciałbym już umrzeć.

Chciał spocząć w Teheranie, ale szach nie wydaje zgody na pogrzeb stolicy.

Rodzina spieszy się z ceremonią, bojąc się, że w każdej chwili mogą przybyć funkcjonariusze, którzy zabiorą ciało i umieszczą je w nieznanym miejscu.