Mentionsy
Misja specjalna
Misja specjalna
03.05.2026 19:10

Operacja Ajax. Jak CIA i MI6 obalały demokratyczny rząd w Iranie

19 sierpnia 1953 roku. W Teheranie panuje chaos. Kilka dni wcześniej doszło do nieudanej próby przejęcia władzy przez gen. Zahediego wspieranego przez szacha Mohammada Rezę Pahlawiego. Nie udało się jednak aresztować premiera Mosaddegha. Jednak spiskowcy podejmują kolejną próbę i tym razem kończy się ona sukcesem. Zamach stanu nie udałby się, gdyby nie ogromne wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Dlaczego zachodnie mocarstwa tak bardzo chciały obalenia demokratycznie wybranego premiera? I dlaczego Mohammad Reza Pahlavi popierał przewrót przeciwko swojemu własnemu rządowi? W tym odcinku Misji specjalnej opowiadamy o zamachu stanu z 1953 roku, który na zawsze zmienił Iran.

Mossadeja CIA Mosadeja Iran Ajax Reza Pahlavi Zahedi Reza Shah Pahlavi Zahadiego Tude Mossadei Mohamed Reza Pahlavi MI6 Harry Truman Fedajni Islamu

Rozdziały (17)

1. Introdukcja

Podróżnicy rozmawiają o swoim samochodzie

2. Podsumowanie

Podsumowanie tematu odcinka

3. Historia operacji Ajax

Opis zdarzeń prowadzących do operacji Ajax

4. Konsekwencje operacji

Reakcja społeczeństwa i pierwsze konsekwencje

5. Mówienie szacha

Cytat z szacha o swoich obawach

6. Zamach stanu

Opis zamachu stanu

7. Rola Amerykanców

Opis roli CIA w planowaniu zamachu

8. Negocjacje z Brytyjczykami

Negocjacje między Brytyjczykami a Iranem

9. Operacja Ajax

Opis planu operacji Ajax

10. Wykonanie operacji

Opis wykonania operacji

11. Koniec Mosadeja

Koniec rządów Mosadeja i jego rezygnacja

12. Operacja Ajax

Opis kolejnej próby operacji Ajax

13. Reakcje społeczne

Reakcje społeczne i działania CIA

14. Koniec Mosadeja

Koniec rządów Mosadeja i jego proces

15. Konsekwencje

Opis konsekwencji operacji Ajax

16. Koniec epoki

Podsumowanie i konsekwencje dla Iranu

17. Podsumowanie

Podsumowanie odcinka

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 23 wyników dla "Iran"

Operacja Ajax, jak CIA obalała demokratyczny rząd w Iranie.

W Tehranie, stolicy Iranu, panuje chaos.

W dzisiejszym odcinku Misji Specjalnej opowiemy o zamachu stanu z 1953 roku, który na zawsze zmienił Iran.

W 1935 roku, gdy władca Reza Shah Pahlavi zmienia nazwę kraju na Iran, spółka zostaje przemianowana na Anglo-Iranian Oil Company.

Gdy wybucha II wojna światowa, rząd w Londynie coraz bardziej niepokoi się, że Iran może zawiązać sojusz z Niemcami.

Dlatego 25 sierpnia 1941 roku wojska brytyjskie i sowieckie dokonują wspólnej inwazji na Iran i rozpoczynają okupację kraju.

W 1946 roku wojska alianckie opuszczają Iran, ale kraj nadal pozostaje pod silnymi wpływami Brytyjczyków.

Na początku lat 50. scena polityczna w Iranie jest mocno podzielona.

20 marca powstaje państwowe przedsiębiorstwo National Iranian Oil Company, które ma przejąć kontrolę nad przemysłem naftowym.

Dlatego Iran przejmie teraz kontrolę nad własnymi zasobami ropy.

Iran w końcu osiągnie polityczną i ekonomiczną niezależność.

Wtedy każdego ranka budziłem się nie wiedząc, czy to nie będzie mój ostatni dzień jako władca Iranu.

Londyn nakłada na Iran sankcje i rozpoczyna blokadę portów.

Jednak ówczesny prezydent Harry Truman nie jest zainteresowany zmianą władzy w Iranie.

Jeżeli nic nie zrobimy, Iran może wkrótce stać się częścią bloku wschodniego i bliskim sojusznikiem Związku Radzieckiego.

Stosunki między Iranem a Wielką Brytanią stale się pogarszają i wkrótce zostają zerwane.

Stany Zjednoczone są coraz bardziej zaniepokojone rozwojem sytuacji w Iranie.

Do Iranu leci pracownik CIA Kermit Roosevelt Jr., który przede wszystkim stara się przekonać władcę Mohameda Rezepa Hlawiego do poparcia zamachu stanu.

Władca Iranu ostatecznie zgadza się poprzeć Pucz.

Przerażony władca Iranu ucieka z kraju i przez Bagdad dociera do Rzymu, gdzie czeka na dalszy rozwój wypadków.

Gdy władca Iranu ponownie spotyka się z Kermitem Rooseveltem Juniorem, mówi...

Jest przygnębiony upadkiem swoich marzeń o niezależnym Iranie, a jego stan zdrowia się pogarsza.

Od tego momentu Iran staje się republiką islamską i zaciekłym wrogiem Zachodu.

Ostatnie odcinki