Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski o najważniejszych wydarzeniach w historii Polski.

W tej odsłonie podcastu będzie o budynku.

Budynku, który odcisnął niezatarte piętno na historii Polski.

Trudno znaleźć w Polsce budynek o czarniejszej legendzie, historii od Cytadeli Warszawskiej.

Ale Cytadela to także budynek, z którego w świat poszedł sygnał o niepodległości Polski, depesza Piłsudskiego.

Wraz z Łukaszem Sobechowiczem z Muzeum Historii Polski zapraszam na wyprawę po zakamarkach rosyjskiej twierdzy i polsko-rosyjskiej historii.

polskich oddziałów.

z największej fortecy w Kulesmie Polskim, z twierdzem w Modlinie.

W pierwotnym planie zakładano, że to miasto Warszawa sfinansuje cały koszt budowy tej Cytadeli, ale to szybko okazało się niewykonalne, więc sięgnięto po rezerwy finansowe Banku Polskiego.

Cały budżet, wszystkie wydatki budżetowe Królestwa Polskiego zamykały się w okolicach około 60 milionów złotych.

I w ten sposób za polskie pieniądze powstał rosyjski but.

umiejscowiono komisję śledczą, zaś samo więzienie, które w ten sposób powstało nazwano Centralnym Więzieniem Śledczym Królestwa Polskiego.

Rok 1933 jest przełomowy w historii

To znaczy oczywiście trzeba pilnować miasta przed ewentualnymi rozruchami, żeby sytuacja taka się nie powtórzyła, ale uznawano, że udało się uciąć głowę temu polskiemu potworowi.

Tak, w roku 1933 na teren Królestwa Polskiego zaczęły przenikać oddziały partyzanckie formowane przez bohatera Powstania Listopadowego, pułkownika Józefa Zalickiego.

Chciał wywołać wojnę totalną społeczeństwa polskiego przeciwko Rosjanom.

Lista więźniów X Pawilonu to swoisty podręcznik historii Polski w XIX wieku.

To było jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii całej Cytadeli, no ale wrócimy jeszcze do tych więźniów, bo doszliśmy do lat 60., ale potem niewiele się zmieniło.

Tam trafia przywódca I proletariatu, Ludwik Waryński, przywódcy II proletariatu, socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy.

Rzeczywiście można by na podstawie losów tych ludzi i ich działań stworzyć podręcznik XIX-wiecznej historii oporu przeciwko carowi.

Można również wspomnieć o roku 1900, kiedy to urządzono w Warszawie pierwsze w historii obchody robotnicze 1 maja.

Sytuacja strategiczna Królestwa Polskiego jako fragmentu Imperium Rosyjskiego jest bardzo trudna, bardzo specyficzna, to znaczy...

Królestwo Polskie jest otoczone od północy i od południa wrogimi państwami.

prusko-austriackim w Królestwo Polskie zająć i dlatego też postulowano, czy widziano potrzebę zbudowania sieci umocnień na linii Wisły.

Podejmują decyzję, że wycofują się z fortyfikowania Królestwa Polskiego.

Cytatela w polskie ręce przeszła, ale nie od Rosjan tak naprawdę, tylko od Niemców w 1918 roku i tak naprawdę nadal pełniła swoją podstawową rolę.

Wyprowadzili się Rosjanie, wyprowadzili się Niemcy, wprowadzili się Polacy, polskie wojska.

Niemcy zdają broń, przekazują kontrolę nad miastem wojsku polskiemu, ale z samej Cytadeli nie ustępują od razu.

odpisała porozumienie, na mocy którego zastrzegła sobie jeszcze 7 dni na przekazanie Cytadeli w polskie ręce.

Niemal od razu ta Cytadela staje się miejscem symbolicznym, bo właśnie stąd, korzystając z pewnie najmocniejszego nadajnika, idzie ta tepesza informująca o tym, że powstaje państwo polskie.

Tu odnośnie samej Depeche, o ile mówimy o tym, że cały świat usłyszał o tym, że państwo polskie odrodziło się, to w rzeczywistości ta droga była trochę bardziej skomplikowana, to znaczy radiostacja warszawska nawiązała kontakt z radiostacją szwedzką,

Zrobiła to skutecznie, bo już następnego dnia wszystkie rządy stron wojujących i neutralnych wiedziały już o tym, że państwo polskie się obradza i tę informację również przedrukowywały

Nawiasem mówiąc, nikt nie odpowiedział oficjalnie wtedy, nie uznał tego państwa polskiego w związku z tą depeszą.

Co ciekawe, nabór do tej jednostki prowadzi się poprzez ogłoszenia w prasie warszawskiej i ogólnopolskiej.

Wcześniej służyła do komunikowania się z oddziałami Wojska Polskiego i do przekazywania kolejnych rozkazów, ale w sierpniu 1920 roku posłużyła do celów dywersyjnych.

My jesteśmy w Cytadeli i w tej Cytadeli w 23 roku, 13 października miało bez wątpienia, bez żadnego wątpienia najgłośniejsze wydarzenie w historii tego budynku.

Trzeba pamiętać, że Cytadela Warszawska ciągle spełniała swoją rolę, to znaczy już nie była miejscem służącym do pacyfikowania społeczeństwa polskiego, ale jako wielka instalacja wojskowa służyła jako koszary dla Wojska Polskiego i jako składy materiałów wojskowych również.

Tak, chociaż sprawa była bardziej nieoczywista, bo skazano na karę śmierci oficerów Wojska Polskiego, a jednocześnie członków KPP, poruczników Walerego Bagińskiego i Antoniego Wieczorkiewicza.

To chyba jedyny szturm w historii Cytadeli.

Po wojnie, no po wojnie to nadal oczywiście były te koszary przez długi czas, natomiast przede wszystkim stała się Cytadela muzeum.

Jest to miejsce, w którym znajdzie swoją siedzibę Muzeum Historii Polski, Muzeum Wojska Polskiego i już teraz funkcjonują tam dwie inne placówki.

To jest właśnie wspomniane przed chwilą Muzeum X Pawilonu i Muzeum Katyńskie.

Po meandrach Cytadeli oprowadzał nas Łukasz Sobechowicz z Muzeum Historii Polski.

A ja zapraszam na kolejne odcinki podcastu, które już niedługo.

Podcast Muzeum Historii Polski o najważniejszych wydarzeniach w historii Polski.

Podcastów Tysiąc Lat Prześwietlenie wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcast, Audiotece, a także na innych platformach podcastowych.

Subskrybuj kanał Muzeum Historii Polski.