Mentionsy

Łukasz Starowiejski, zapraszam na kolejny podcast Muzeum Historii Polski.

Po świecie piłki nożnej i jej początkach na ziemiach polskich oprowadzi nas dr Robert Gawkowski z Uniwersytetu Warszawskiego, autor książek o historii sportu.

Na ziemiach polskich zaczęło się od, właśnie, od pojedynku towarzystw gimnastycznych w 1894 roku.

Tam nie tylko towarzystwa gimnastyczne z tych dwóch miast uczestniczyły na terenie Błoni, Lwowskich, ale i gimnastycy z całej Małopolski.

Polscy gimnastycy, bo takie były początki sportu polskiego, że gimnastykowano się, że dbano o rozwój fizyczny w ten sposób, że wspólnie, razem urządzano wycieczki.

uczestniczą w rozgrywkach, no i zaczęły powstawać polskie zespoły w zaborze niemieckim.

Mało tego, wniósł do sportu swoje osobliwe słownictwo, które było nieprzetłumaczalne na język polski.

Były jednak takie pomysły, żeby nadawać polskie nazwy tym zjawiskom, które przed chwilą wymieniłem.

No, nie weszło to jednak do języka polskiego.

Gdzieś odpowiedniki tych polskich słów są.

Czy były jakieś rozgrywki między zaborami drużyn polskich?

Dwa lata później, czy trzy lata później AZS Kraków, Makabi Kraków, a zatem drużyny polskie i żydowskie, bo ta społeczność głównie zamieszkiwała te dwa grody – Lwów i Kraków.

Dwa, trzy lata przed wojną powstał Związek Polskiej Piłki Nożnej, tutaj nie pomyliłem słów, ZPPN, czyli Autonomiczna Jednostka Austriackiego Związku Futbolowego, zrzeszającego te drużyny, które działały w północnych częściach Austro-Węgierskiego Królestwa.

Były także drużyny przyjezdne, a zatem z Wiednia, przede wszystkim z Czech czy z Węgier, przyjeżdżały drużyny kopać futbolówkę z drużynami polskimi tu w Galicji.

Po odzyskaniu niepodległości można chyba powiedzieć, że piłka nożna na terenach Polski ruszyła z kopyta.

I tam podczas tego meczu polski zawodnik został sfaulowany, sam wymierzył sprawiedliwość niemieckiemu zawodnikowi.

No i ta legenda mówi o tym, że właśnie w taki sposób zaczęło się rozbrajanie niemieckich żołnierzy w 1918 roku i jeśli na początku tego meczu Polski jeszcze nie było wolnej, to pod koniec tego meczu Polska już była wolna.

W całość i w ten oto sposób powstał Polski Związek Piłkinożny.

W 1920 roku zaczęto organizować i przymierzać się do pierwszych mistrzostw Polski.

Polskie wojska zostały wypchnięte z Kijowa i zaczęły przegrywać.

No, finały się nie odbyły w 1920 roku, dopiero następnego roku, ale mieliśmy już ten szkielet Polskiego Związku Piłki Nożnej, czyli związki regionalne w Poznaniu w 1920 roku.

Tak wyglądająca struktura Polskiego Związku Piłki Nożnej w 1921 roku, a więc rok po tym

Po zwycięstwie nad bolszewikami wyłoniła spośród swoich tych trzydziestu kilku drużyn pierwszego mistrza Polski, jakim była Krakowia.

a potem co roku już bez większych przeszkód, przynajmniej tych zewnętrznych, odbywały się Mistrzostwa Polski.

Bo wcześniej to były grupy regionalne i mistrzowie tych grup regionalnych grali między sobą o Mistrzostwo Polski.

Bowiem poziom między raczkującą reprezentacją Polski, która właśnie tym meczem inaugurowała swoją działalność, a Węgrami, które już były bardzo mocne futbolowo i uznawane za jeden z najlepszych zespołów w Europie.

I oto nasz obrońca Józef Kloc kropnął pierwszą historyczną bramkę dla reprezentacji Polski.

No przecież musimy sobie zmysłowić, to są początki niepodległości tak państwa polskiego, jak i Rzymuńi w tych granicach.

No i polski zespół musiał być posiłkowany przez automobil z Krakowa, który specjalnie dowoził nad granicę dokumenty, żeby na przykład taki młodzian, osiemnastoletni Jerzy Bułanów przekroczył właśnie tę granicę, żeby mógł zagrać.

Piłkarz Rosjanin, który przyjechał uciekając przed rewolucją październikową do Polski.

Zaraz potem przeszedł do warszawskiej Polonii, a więc był w drużynie z innymi zawodnikami, którzy zdobyli wicemistrzostwo Polski.

Wybranie do kadry młodego rosyjskiego piłkarza, jednego z najmłodszych z reprezentacji Polski, było strzałem w dziesiątkę.

W związku z tym Jerzy Bułanow cierpliwie czekał, aż zostanie wyrobionemu obywatelstwo polskie.

Najdłużej w historii Polski to jest taki przykład piłkarza wyjątkowego fair play grającego, bardzo mądrego człowieka.

Kapitana reprezentacji Niemiec coś tam próbował po niemiecku grzecznościowego powiedzieć i wtedy ten kapitan reprezentacji Niemiec po polsku, chociaż trochę takim łamanym polskim języku powiedział Panie Bulanów.

Faktycznie urodził się w polskiej rodzinie, choć tam już wychował w Niemczech.

No, w 30 roku powstał ten przepiękny obiekt Legii, formalnie nazwany Stadionem Wojska Polskiego im.

Tam na stadionie Wojska Polskiego mogło się zmieścić około 20 tysięcy widzów.

Co prawda w następnego dnia gazety polskie pisały, że kibice niemieccy wypili całe piwo w Warszawie, bowiem dwa dni później nie można było nigdzie piwa kupić.

Do tego momentu reprezentacja Polski chyba tylko dwa razy tu w Europie zmierzyła się z reprezentacją z Ameryki Północnej, ze Stanami Zjednoczonymi.

Emocje sięgały zenitu, a polskie radio chyba nie przestrzeliło, dając audycję ze Strasburga i pokazując jaki jest wynik.

Po raz pierwszy reprezentacja Polski grała dogrywkę.

No właśnie, zacznijmy może od tego genialnego piłkarza, a trochę nieszczęśliwej postaci tak naprawdę piłkarskiej, bo Filimowski był jednym z najwybitniejszych piłkarzy polskich w ogóle w historii, a przez kilkadziesiąt lat w tej historii w ogóle nie istniał.

Ernest Wilimowski tak jak strzelał gole przed wojną dla reprezentacji Polski, tak później dla reprezentacji Niemiec.

Ernest Wilimowski, kiedy już dożywał swoich lat, gdzieś tam w RFN siedząc, tam bardzo tęsknił za swoim Śląskiem, kochał swój Śląsk, chętnie by do Polski przyjechał.

Gdy jednak by przyjechał do Polski, wówczas zacząłby tęsknić za Niemcami.

Tych historii oczywiście Ślązaków jest więcej, ale zostawmy je.

I to jest fenomen państwa polskiego, że my tu nad Wisłą potrafiliśmy zrobić na przykład rozgrywki o Mistrzostwo Warszawy, o Mistrzostwo Krakowa, ale też siedlec w kilku innych miastach.

Kompletnie zdezorientowana drużyna Korony, sami polski chłopcy, z wyjątkiem tych dwóch braci Milke, nie wiedzieli, co mają zrobić.

Oczywiście swoiste, ale z udziałem polskich piłkarzy, w tym Kazimierza Górskiego na przykład.

Podsumujmy zatem, bo ta pierwsza część naszej rozmowy dotyczyła pionierów w futbolu polskiego.

Ja mówiłem o trzydziestu kilku zespołach, które tworzyły Polski Związek Piłki Nożnej.

Efekt był taki, że w Polskim Związku Piłki Nożnej było ponad 950 drużyn.

Futbol rządził duszami kibiców polskich.

Po tym świecie futbolu oprowadził nas dr Robert Gawkowski z Uniwersytetu Warszawskiego, autor książek o historii sportu.

Subskrybuj kanał Muzeum Historii Polski.