Mentionsy
III Rzeczpospolita i jej historia. Rozmowa z prof. Antonim Dudkiem
Kiedy rozpoczęła się III Rzeczpospolita? Czy za taką datę należy uznać częściowo wolne wybory z 4 VI 1989 r.? A może stało się to 27 października 1991 r., czyli w momencie, w którym Polacy wybierali swoich przedstawicieli do Sejmu i Senatu? A co z momentem opuszczenia przez wojska sowieckie terytorium naszego kraju? Za dziesięciolecia w szkołach będziemy mówić nie tylko o ojcach założycielach II RP, ale także o ich następcach z III RP. Przyjdzie moment, w którym Tadeusz Mazowiecki, Jacek Kuroń, Donald Tusk, Jarosław i Lech Kaczyńscy czy Leszek Miller i Aleksander Kwaśniewski będą patronami ulic, skwerów i placów. Czy można powiedzieć, że III Rzeczpospolita to jeden z najlepszych okresów w historii naszego kraju? Jeżeli tak, to co o tym zadecydowało? Czy najważniejszymi wydarzeniami tego okresu było, jak sugeruje profesor Antoni Dudek, wyprowadzenie z Polski wojsk sowieckich, uchwalenie konstytucji w 1997 roku, a także wejście do Unii Europejskiej? Jak ocenić działalność Leszka Balcerowicza? III RP to także błędy, zaniedbania i trudności. Reformy gospodarcze początku lat 90. okazały się bolesne dla wielu grup społecznych. W dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, prof. Antoni Dudek, historyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Polecamy zajrzeć na Spotify, gdzie prof. Antoni Dudek opowiada o najnowszej historii: https://open.spotify.com/show/4kFNz7lUi6oAbglTbwGytP?si=90386d8de110483d fot. Stefan Kraszewski/ecs.gda.pl Na zdjęciu Lech Wałęsa przy urnie wyborczej 4 czerwca 1989 roku. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Pomimo to, III Rzeczpospolita Polska ma już swoją historię, która bezpośrednio wpływa na naszą codzienność.
Jednocześnie jednak narastał silny rozdziew pomiędzy elitarną, a ludową historią i wizją III Rzeczpospolitej.
A jak jest z III RP?
No III RP nie ma takiej daty dziennej, ja o tym piszę we wstępie do mojej książki z bardzo prostego powodu, bo nie zapadła oficjalna decyzja polityczna, jaką parlament II Rzeczpospolitej...
podjął pod koniec lat 30., bo to pod koniec lat 30. tak naprawdę w ramach budowy kultu Józefa Piłsudskiego podjęto decyzję, że dzień, w którym Rada Regencyjna przekazała mu kontrolę nad wojskiem, to będzie akurat Dzień Narodzin II Rzeczpospolitej, co dla każdego, kto zna proces budowy II Rzeczpospolitej, wie, że jest to data jedna z wielu.
Natomiast w przypadku III RP z niczym takim nie mieliśmy
a przeciwnie mamy bardzo ostry spór o narodziny III Rzeczpospolitej i nie ma nikogo, kto by narzucił konkretną datę.
jak na przykład zmianę konstytucji, zmianę nazwy państwa z PRL-u na III Rzeczpospolitą, to jest tam grudzień 89, mamy też pierwsze całkowicie demokratyczne wybory samorządowe, po wojnie w ogóle, ale akurat były samorządowe, albo jak kto woli pierwsze powszechne wybory prezydenckie w 90 roku, więc tutaj dat do wyboru jest wiele, ale nie ma żadnej decyzji w tej sprawie i szybko nie będzie.
Trzecia RP ma poczet polityków, z których część jeszcze żyje, a część już nie żyje, która współtworzyła III Rzeczpospolitą i tu niewątpliwie zarówno postać Tadeusza Mazowieckiego, nieżyjącego już pierwszego premiera niekomunistycznego rządu, jak i
Już nie mówię o wojnie z Dmowskim, a jednak wszyscy oni może potwornie skłóceni zostali uhonorowani, chociaż byśmy komuś pod koniec lat 30. powiedzieli, że takie tu będą pomniki stały za kilkadziesiąt lat, to prawdopodobnie miażdżąca większość ludzi w II Rzeczpospolitej uznałaby nas za niespełna rozumu.
W przypadku III Rzeczpospolitej koniunkturę mieliśmy rewelacyjną, tak naprawdę aż do...
Ale to ciągle, nawet obecnie, ja kiedyś ukłułem takie stwierdzenie, że w żadnym dotychczasowym dniu istnienia III RP nie była w tak złym położeniu geopolitycznym, jak w najlepszym dniu swojego istnienia była II Rzeczpospolita.
No bo to jest kwestia tej odległości czasowej i tu będzie bardzo podobnie, tylko to trzeba liczyć w dekadach, a nie w latach i to będzie tak słabło, słabło i kiedyś tam po prostu cały okres III RP np.
Kiedy patrzymy na historię III Rzeczpospolitej Polskiej po roku 1989, to mimo wszystko to nie jest okres jednolity.
Gdybyśmy spojrzeli na całą dotychczasową historię III RP, to jakie są cezury, czyli te punkty graniczne w czasie III RP?
I tak mamy pierwsza część, to jest lata 89-91, to jest faza przejściowa, okres od PRL-u do III RP, kształtowanie się jakby III Rzeczpospolitej i podstaw.
Od roku 91 do 97 to jest faza, którą nazwałem kształtowaniem się ustroju, no bo tu mamy małą konstytucję i wreszcie konstytucję do dziś obowiązującą, kształtuje się nam ustrój polityczny III RP.
Gdybyśmy mieli wymienić trzy najważniejsze wydarzenia w dziejach III RP, to autorski wybór Antoniego Dudka byłby jaki?
tak naprawdę III Rzeczpospolitej i kiedyś tam w przyszłości, jak będzie się mówiło o takich właśnie na przykład spektakularnych obiektach, które powstały w III Rzeczpospolitej, to gmach, w którym rozmawiamy, będzie wśród nich wymieniany, choć jednym się będzie podobał bardziej, innym mniej, ale on będzie takim symbolem jak...
Muzeum Historii Polski też będzie jednym, razem z Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, jeszcze paroma takimi obiektami, będzie jednym z symboli architektonicznych III RP za 200-300 lat z całą pewnością.
Czy w III RP wszystko się udało?
osiadła na laurach i miło, że ma gigantyczny potencjał, moim zdaniem rozwojowy, kompletnie z niego nie korzysta, zaraz powiem jaki, i myśmy właśnie w sensie PKB na głowę wyprzedzili Portugalię, co jest jednym z dokonań III Rzeczpospolitej.
Zaczęliśmy naszą rozmowę od tego, że III RP nie doczekała się swojego odpowiednika 11 listopada.
I na przykład w ramach tej różnorodności moglibyśmy próbować się dogadać w sprawie święta III Rzeczpospolitej.
Czy do walki o to, żebym ja przejął całość władzy, narzucił wszystkim innym swoje zdanie i ukształtował tą politykę, tą III Rzeczpospolitą posług swojej modły?
I w ten oto sposób rząd sobie rządzi w Warszawie i wszystkimi sprawami ogólnokrajowymi zarządza, a pan prezydent pilnuje jedności Rzeczpospolitej, ponieważ samorządy dostają więcej kompetencji kosztem rządu.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00