Mentionsy

Ostatnia wojna w historii Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

O tym w dzisiejszym odcinku Innych Historii Polski.

W poprzednim odcinku podcastu Muzeum Historii Polski gościliśmy wybitną badaczkę XVIII wieku, profesor Zofię Zielińską.

Rozbiory to jedno z najważniejszych wydarzeń w naszej historii.

Ale ja będę mówiła o wieku XVIII.

Otóż wyszliśmy z wieku XVII.

I zanim się Polska odbudowała, August II sprowokował, sprowadził na nas wielką wojnę północną, umówiwszy się z Piotrem I, carem rosyjskim.

I Rosja oraz sprzymierzone z nią Prusy przez cały XVIII wiek czuwały, aby nie zdołała przeprowadzić reform, aby Rzeczpospolita nie zdołała przeprowadzić reform i się wzmocnić, bo wtedy mogłaby się im wymknąć.

Piotr się nie zgadzał na takie propozycje jeszcze Fryderyka I, a potem Fryderyka Wilhelma I, ale Prusy liczyły, że kiedyś może dojść do okoliczności, iż Rosja, która o losach Polski decydowała, przyzwoli.

Tak na Konstytucję 3 maja reagował jeden z najpotężniejszych polskich arystokratów XVIII wieku, a być może jeden z najbogatszych arystokratów w ogóle w Europie tamtych czasów, czyli Szczęsny Potocki.

Umownie nazywając tych arystokratów o Związku Patriotów Polskich z XVIII wieku, to może powiedzmy o tej pierwszej reakcji na to, co się dzieje w maju w Warszawie w roku 1791, na reakcję Petersburga, na to jak Katarzyna to komentuje.

nie było cienia wątpliwości, chociaż tym się nie zdradzała wobec Austrii i Prus na razie, że Katarzyna nie zamierza uznać Konstytucji 3 maja.

Bez przerwy Rosjanie trzymają w Polsce jakieś wojsko, przechodzi to wojsko przez Polskę, skracając sobie drogę do Mołdawii.

w teorii podniesione do 100 tysięcy, w praktyce poniżej 50 tysięcy, część nieuzbrojona, z brakami finansowymi, z brakami materiałowymi, że Wojsko Polskie nie jest w stanie stawić zwycięsko czoła rosyjskiej armii, która uskrzydlona zwycięstwem nad Turcją wejdzie do Polski.

Poseł pruskiego króla Fryderyka Wilhelma, Girolamo Lucchestini, już wcześniej ostrzegał i proponował coś Warszawie, ale jaką wartość miał traktat Rzeczypospolitej z Prusami?

Geneza tego traktatu sięga roku 1788 i wystąpienia Fryderyka Wilhelma II wobec Sejmu z notą,

Twierdził Fryderyk Wilhelm II, że to przymierze jest zwrócone przeciwko Prusom i w sposób zupełnie nieoficjalny obiecywał Polsce sojusz pruski.

A u nas wciąż jeszcze panowało przekonanie, że armia pruska to jest ta niezwyciężona armia Fryderyka II.

Ale Fryderyk Wilhelm II wcale nie zamierzał go zawierać, bo on mimo, że uchodził za człowieka łagodnego i przyjaciela narodów, tak samo marzył o zaborze ziem pruskich jak Fryderyk Wielki.

Otóż Fryderyk Wilhelm II doszedł do wniosku, że z Polską trzeba zawrzeć ten alianz.

Jesteśmy tutaj w Muzeum Historii Polski, obok jest Muzeum Wojska Polskiego, to dobre miejsce, żeby porozmawiać.

To był właśnie pomysł króla Stanisława Augusta na ten największy kryzys w historii Polski.

co było nieprawdopodobnym upokorzeniem i monarchii, i społeczeństwa w jego osobie.

W powszechnym odbiorze król Stanisław August Poniatowski jest zgodnie uznany za najgorszego polskiego monarchę w historii.

Z drugiej strony rozmawiałem kiedyś z wybitym historykiem, który powiedział, ja mam problem z tymi historykami XVIII wieku.

W XVIII wieku nie było możliwe, żeby Rzeczpospolita zakontraktowała podwyżkę, której nie podpisze król.

Adam Danilczyk, historyk tych lat, wykazał, że gdy we wrześniu 1792 roku Austria definitywnie powiedziała, że jej nie interesuje zabór ziem polskich, ją interesuje przejęcie Bawarii i ewentualnie innych księst niemieckich, Katarzyna natychmiast przystąpiła do rozmów z Prusami.

Czy w tym momencie polskiej historii była jakakolwiek szansa, jakakolwiek opcja polityczna, dyplomatyczna na to, żeby się obronić, jeszcze uratować te resztki państwowości?

7 listopada 1792 roku Stanisław August napisał do przywódców emigracji znajdujących się w Saksonii, że nie ma żadnych szans na porozumienie z Katarzyną, że jej celem jest zniszczyć Polskę, odseparować od wszystkich narodów, zniszczyć oświatę.

zechcieli chwycić i tak, bo jedną z zasadniczych przyczyn, które przyspieszyły powstanie, była rosyjska intencja wciągnięcia do armii rosyjskiej redukowanego polskiego wojska.

Na ziemiach litewskich, na ziemiach drugiego zaboru rosyjskiego, Rosjanie wcielili 20 tysięcy polskich wojsk do swojej armii i chcieli to samo zrobić z wojskami na pozostałych ziemiach polskich.

Powstanie Kościuszkowskie to już kolejny etap naszej historii.

Pani profesor, bardzo dziękuję za wizytę w podcaście Muzeum Historii Polski.

Zapraszamy do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, tak aby nie ominęły Państwa kolejne odcinki.