Mentionsy
Ostatnia wojna I Rzeczpospolitej
Wojna, w której rodakom po raz pierwszy objawiły się militarne talenty Tadeusza Kościuszki i księcia Józefa Poniatowskiego. Wojna, po której ustanowiono order Virtuti Militari i zarazem ostatnia wojna w historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Co wydarzyło się w 1792 roku?
Przypomnimy o konfederacji targowickiej i jej głównych przedstawicielach. Kim był Stanisław Szczęsny Potocki, a co wyróżniało Seweryna Rzewuskiego? Czy rzeczywiście byli bezwolnymi marionetkami w rękach Katarzyny Wielkiej?
Dlaczego uchwalenie Konstytucji 3 maja było tak istotne? Czy interwencja wojsk rosyjskich z 1792 roku była nieuchronna? Jak przebiegła bitwa pod Zieleńcami, a jak bitwa pod Dubienką? Czy mogliśmy tę wojnę wygrać? Dlaczego Stanisław August Poniatowski dołączył do Targowicy? Jaką rolę w II rozbiorze Polski odegrały Prusy?
Jak oceniać Stanisława Poniatowskiego? Czy historycy rzeczywiście są dla niego bardziej łaskawi niż opinia publiczna? Czy jest prawda w sugestii, że postawa Poniatowskiego wynikała z jego rzekomych długów wobec Katarzyny Wielkiej?
O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, profesor Zofia Zielińska z Uniwersytetu Warszawskiego.
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
W roku 1792 rosyjska interwencja militarna zgniotła polskie marzenia o wielkiej reformie Konstytucji 3 maja.
Potrafił demagogicznie pogorszyć etat Wojska Polskiego, który uchwaliliśmy.
I jak mówi, weźmiemy poddanych, i tutaj cytat, jednej z nami wiary i jednego plemienia, czyli Rusinów z polskiej Ukrainy i Białorusi, prawda?
który miał ponad 250 tysięcy kilometrów kwadratowych, czyli był większy niż pozostałe państwo polskie, to był tak, przecinał ziemię wschodnie od Drui, miasta magdeburskiego w powiecie brasławskim na granicy Inflant, po Druja, Pińsk, Zbrucz, rzeka Zbrucz.
Bez przerwy Rosjanie trzymają w Polsce jakieś wojsko, przechodzi to wojsko przez Polskę, skracając sobie drogę do Mołdawii.
Z kradzieży polskiego drewna w Kijowszczyźnie.
Ta wojna o te lasy przecież dotyczyła tego, żeby Rosjanie mogli, oni część zajęli bezczelnie, nie pytając o tym, twierdząc, że to są ich ziemie, a nie polskie, a z reszty rabowali to drzewo intensywnie.
No bo myśmy zdawali sobie z tego sprawę, że Wojsko Polskie
w teorii podniesione do 100 tysięcy, w praktyce poniżej 50 tysięcy, część nieuzbrojona, z brakami finansowymi, z brakami materiałowymi, że Wojsko Polskie nie jest w stanie stawić zwycięsko czoła rosyjskiej armii, która uskrzydlona zwycięstwem nad Turcją wejdzie do Polski.
I na początku roku 1790 zaczynają się negocjacje prusko-polskie.
Jesteśmy tutaj w Muzeum Historii Polski, obok jest Muzeum Wojska Polskiego, to dobre miejsce, żeby porozmawiać.
To była wielka odbudowa oręża polskiego i nadzieje na powodzenie obrony, czy raczej nie było szans?
A rozpropagowano bitwę pod Dubienką jako wielkie zwycięstwo znacznie później, w traktacie o ustanowieniu i upadku Konstytucji Polskiej 3 maja ze schyłku 1793 roku, który był manifestem wzywającym do powstania kościuszkowskiego.
W powszechnym odbiorze król Stanisław August Poniatowski jest zgodnie uznany za najgorszego polskiego monarchę w historii.
Te długi, które miał król i które już wówczas były duże w 1992 roku, a w 1993 urosły do 37 milionów, te długi były długami państwa polskiego.
Tak naprawdę o tym, że będzie rozbiór, dowiedzieli się wszyscy, gdy rezydent pruski Ludwik Buchholz 16 stycznia 1793 roku zażądał, aby wojska polskie nie przeszkadzały wojskom pruskim wchodzącym do Wielkopolski.
Czy w tym momencie polskiej historii była jakakolwiek szansa, jakakolwiek opcja polityczna, dyplomatyczna na to, żeby się obronić, jeszcze uratować te resztki państwowości?
przywrócić staropolskie sarmackie przesądy typu liberum veto i nawet jeszcze podzielić Polskę na Litwę, Wielkopolskę i Małopolskę, czyli na trzy takie prowincje, które będą między sobą miały osobne zespoły urzędników i które będą jakby takimi autonomicznymi prowincjami.
W końcu listopada bodajże wyszedł ten manifest powstańczy, czyli o ustanowieniu i upadku Konstytucji Polskiej 3 maja.
zechcieli chwycić i tak, bo jedną z zasadniczych przyczyn, które przyspieszyły powstanie, była rosyjska intencja wciągnięcia do armii rosyjskiej redukowanego polskiego wojska.
Bojąc się tego, i polityczne władze, i wojskowe przyspieszyły wybuch powstania.
Zapraszam państwa do subskrypcji, ale także do znalezienia poprzedniego odcinka, w którym też bardzo ciekawie pani profesor opowiadała o sprawczyni całego polskiego nieszczęścia, czyli Katarzynie Wielkiej.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00