Mentionsy
Ostatnia wojna I Rzeczpospolitej
Wojna, w której rodakom po raz pierwszy objawiły się militarne talenty Tadeusza Kościuszki i księcia Józefa Poniatowskiego. Wojna, po której ustanowiono order Virtuti Militari i zarazem ostatnia wojna w historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Co wydarzyło się w 1792 roku?
Przypomnimy o konfederacji targowickiej i jej głównych przedstawicielach. Kim był Stanisław Szczęsny Potocki, a co wyróżniało Seweryna Rzewuskiego? Czy rzeczywiście byli bezwolnymi marionetkami w rękach Katarzyny Wielkiej?
Dlaczego uchwalenie Konstytucji 3 maja było tak istotne? Czy interwencja wojsk rosyjskich z 1792 roku była nieuchronna? Jak przebiegła bitwa pod Zieleńcami, a jak bitwa pod Dubienką? Czy mogliśmy tę wojnę wygrać? Dlaczego Stanisław August Poniatowski dołączył do Targowicy? Jaką rolę w II rozbiorze Polski odegrały Prusy?
Jak oceniać Stanisława Poniatowskiego? Czy historycy rzeczywiście są dla niego bardziej łaskawi niż opinia publiczna? Czy jest prawda w sugestii, że postawa Poniatowskiego wynikała z jego rzekomych długów wobec Katarzyny Wielkiej?
O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, profesor Zofia Zielińska z Uniwersytetu Warszawskiego.
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
I Rosja oraz sprzymierzone z nią Prusy przez cały XVIII wiek czuwały, aby nie zdołała przeprowadzić reform, aby Rzeczpospolita nie zdołała przeprowadzić reform i się wzmocnić, bo wtedy mogłaby się im wymknąć.
Piotr się nie zgadzał na takie propozycje jeszcze Fryderyka I, a potem Fryderyka Wilhelma I, ale Prusy liczyły, że kiedyś może dojść do okoliczności, iż Rosja, która o losach Polski decydowała, przyzwoli.
Xabery Branicki, żonaty z Rosjanką, która być może była nieślubną córką Katarzyny, robił to, co chciała Rosja, ale on też walczył o władzę Buławy, tak samo jak Żewuski, tylko był sprytniejszy od niego.
Gdyby zapytać krótko, co było przyczyną tej wojny ostatniej, no to oczywiście to, że Rosja nie zamierzała się pogodzić z emancypacją Polski.
Sejm uważał, że wybił Rzeczpospolitą na niepodległość, bo Rosja przez 4 lata udawała, że Polska jej nie obchodzi.
W 29 lipca w analogicznym reskrypcie jest już cały ten reskrypt poświęcony tym, jak Rosja rozprawi się z Polską.
No i jest już mowa, że Rosja stworzy, weźmie znaczną część Polski, stworzy z Polski już tylko państwo buforowe, które nie będzie...
Może gdyby została przyjęta kilka lat później, może gdyby została przyjęta w sytuacji, kiedy było już to całe zamieszanie z francuską rewolucją, albo jakaś inna sytuacja niestabilności, czy inne wojny, w które byłaby uwikłana Rosja.
Tymczasem Rosja unika konfliktu z Anglią, zawiera pokój z Turcją i się może skupić w końcu na Polsce.
Rosja uważała Polskę za swoją kolonię.
Bez przerwy Rosjanie trzymają w Polsce jakieś wojsko, przechodzi to wojsko przez Polskę, skracając sobie drogę do Mołdawii.
Ta wojna o te lasy przecież dotyczyła tego, żeby Rosjanie mogli, oni część zajęli bezczelnie, nie pytając o tym, twierdząc, że to są ich ziemie, a nie polskie, a z reszty rabowali to drzewo intensywnie.
Celem bitwy pod Dubienką, gdzie dowodził Tadeusz Kościuszko, było nie przepuścić Rosjan za Bug.
No bo jeśli Rosjanie przekraczają Bóg na południu, a na północy także, to o czym mówimy?
Rosja miała, ja mówiłam o maju i lipcu 1791.
Czyli panowanie rosyjskie w Polsce od razu zakładało, że Polska ma mieć niski budżet, żeby nie mogła podejmować przedsięwzięć, które mogą Rosji zagrozić, które Rosja uzna za zagrożenie dla siebie.
Nie mógł wiedzieć, że Rosja ten plan rozbioru ma gotowy.
Nawet więcej, Rosja 250, Prusy 58, to jest ponad 300.
Najpierw powiedzmy, co Targowica robiła między interwencją a Sejmem Grodzieńskim ostatnim, który miał zalegalizować rozbiory, bo tego zażądała Rosja, tak jak w 1773 roku, kiedy zebrał się Sejm Rozbiorowy.
Dopiero 9 kwietnia Rosja oficjalnie przyznała się, oficjalnie obwieściła, że jest rozbiór.
Dojdzie do takiego konsensusu, w którym duża część ustaleń Sejmu Czteroletniego zostanie zachowana, oni będą mogli wrócić, no bo przecież targowiczanie nie cieszący się żadnym autorytetem w kraju nie będą mogli utrzymać spokoju, a Rosja jest zainteresowana spokojem.
Ale po pierwsze Rosja nie bardzo była zainteresowana, o czym świadczy nie tylko pozwolenie Targowiczanom na zemstę, ale nieprawdopodobny fiskalny ucisk, materialny ucisk ze strony wojsk rosyjskich.
Na ziemiach litewskich, na ziemiach drugiego zaboru rosyjskiego, Rosjanie wcielili 20 tysięcy polskich wojsk do swojej armii i chcieli to samo zrobić z wojskami na pozostałych ziemiach polskich.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00