Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
24.07.2025 13:00

Staropolskie karczmy, czyli rozpity chłop, kryminalne podziemie i zszokowany podróżny?

W dawnej Rzeczypospolitej karczma była czymś znacznie więcej niż tylko miejscem, gdzie pito i jedzono. To lokalne centrum życia społecznego — wiejska agora, miejsce spotkań, działalności sądów i rozwiązywania sporów. Pełniła funkcję podobną do dzisiejszych mediów społecznościowych: tu przekazywano wieści, zawierano umowy, kłócono się i godzono, tu też koncentrowało się życie gospodarcze lokalnej wspólnoty.

Kto mógł prowadzić karczmę? Kto na niej zarabiał? Czy chłopi dysponowali gotówką? Czy prawdą jest, że to karczmy wprowadzały w ruch obrót gotówkowy? Co o polskich karczmach pisali zagraniczni podróżnicy?

Warto pamiętać, że karczmy miały też swoją ciemną stronę. Funkcjonowały jako ośrodki organizowania się grup przestępczych, miejsca szemranych interesów i niejasnych układów. W tym kontekście pojawia się choćby postać Łukasza Moskalika. Kim był i czym się wyróżniał?

Czy prawdą jest, że szlachta rozpijała chłopów? Czy nasi przodkowie pili piwo i jak wiązało się to z humoralną teorią dotyczącą zdrowia, w którą wówczas wierzono?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, Jan Błoński z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 9 wyników dla "Jan Błoński"

Dzień dobry Państwa i moim gościem jest historyk Jan Błoński.

A z drugiej strony, żeby właśnie ugryźć trochę bardziej ten aspekt społeczny, to tutaj z jednej strony są spisy ludności z końca XVIII wieku, które pozwalają nam spojrzeć w demografię tych karczmarzy, to znaczy kim oni byli, jak duże były ich rodziny, czy to byli chrześcijanie, czy Żydzi.

Zaznaczam, przypominam, przywilej Piotrkowski, król panujący wtedy, który ten przywilej wydał, to Jan Olbracht.

Przy okazji zapraszam do jednego z poprzednich odcinków, w którym przyglądaliśmy się postaci Jana Olbrachta.

Są prezentowane jako coś niezwykłego, niesamowitego, trochę na takiej samej zasadzie jak w tym samym czasie, w podobnym czasie są prezentowane, nowo odkrywane, podbijane i kolonizowane ziemie.

Tutaj oczywiście przychodzi też na myśl Adam Mickiewicz, Jankiel grający na cymbałach, u którego poniedzielnej mszy lała się szara wódka.

Tym bardziej, że w źródłach normatywnych, to znaczy instrukcjach ekonomicznych, poradnikach dworskich, gospodarskich, raczej pojawiają się wskazania co do tego, żeby raczej zatrudniać karczmarzy chrześcijan, a nie Żydów.

No i pojawiają się często te hasła o rozpijaniu chłopów przez Żydów, o rozpijaniu chłopów przez szlachtę.

Historyk Jan Błoński był naszym gościem.