Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
24.07.2025 13:00

Staropolskie karczmy, czyli rozpity chłop, kryminalne podziemie i zszokowany podróżny?

W dawnej Rzeczypospolitej karczma była czymś znacznie więcej niż tylko miejscem, gdzie pito i jedzono. To lokalne centrum życia społecznego — wiejska agora, miejsce spotkań, działalności sądów i rozwiązywania sporów. Pełniła funkcję podobną do dzisiejszych mediów społecznościowych: tu przekazywano wieści, zawierano umowy, kłócono się i godzono, tu też koncentrowało się życie gospodarcze lokalnej wspólnoty.

Kto mógł prowadzić karczmę? Kto na niej zarabiał? Czy chłopi dysponowali gotówką? Czy prawdą jest, że to karczmy wprowadzały w ruch obrót gotówkowy? Co o polskich karczmach pisali zagraniczni podróżnicy?

Warto pamiętać, że karczmy miały też swoją ciemną stronę. Funkcjonowały jako ośrodki organizowania się grup przestępczych, miejsca szemranych interesów i niejasnych układów. W tym kontekście pojawia się choćby postać Łukasza Moskalika. Kim był i czym się wyróżniał?

Czy prawdą jest, że szlachta rozpijała chłopów? Czy nasi przodkowie pili piwo i jak wiązało się to z humoralną teorią dotyczącą zdrowia, w którą wówczas wierzono?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, Jan Błoński z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 24 wyników dla "Muzeum Historii Polski"

Cezary Korycki, zapraszam na kolejny, tym razem karczemny odcinek z serii Inne Historie Polski.

No nie jest to zbyt popularny temat, nie jest to temat zbadany, powiedzmy, że historyk kojarzy mi się z osobą, która analizuje albo jakieś w kontekście polskim szczególnie istotne wydarzenia militarne, albo wydarzenia polityczne, żywoty królów, może ewentualnie jakieś bygrafie magnatów, jakieś przeobrażenia.

trzeba trochę lepić i tworzyć taką mozaikę także ja przede wszystkim w swojej pracy zaczynam od pamiętników podróżników którzy zostawiali opisy polskich karczem i porównania z tym co było w

W przypadku Okonora to nawet nie jest przesada, a jeszcze inny problem związany z tymi relacjami czy opisami Polski.

Drugi to rzeczywiście jest ta przesada, egzotyzacja, o której pan wspomniał, to znaczy ziemie polskie, czy to pod kątem natury, fauny, flory, która tutaj się znajduje, ustroju politycznego, zwyczajów ludzi, czy budynków takich jak karczmy.

I właśnie jak się czyta tę rozmowę dwóch bohaterów Erasmus Rotterdamu, to ma się przed oczami te same opisy dotyczące polskich karczem, po czym okazuje się, że ten opis dotyczy karczem w Niemczech, a jako kontrast są przedstawione karczmy francuskie, które z kolei są wygodne, karczmarki są miłe, od razu biorą ubrania,

W związku z czym pojawia się pytanie właśnie na ile możemy im wierzyć i co możemy powiedzieć o polskich karczmach na podstawie tych pamiętników.

Można też zajrzeć do relacji polskich podróżników, którzy jadą na zachód Europy.

Dość szybko, bo jeszcze w XVII wieku pojawiły się polemiki i polskie odpowiedzi z Barclayem.

Na przykład Łukasz Opaliński napisał dzieło w obronie Polski.

Akurat tutaj zaznaczam z małopolskich dobczyc.

figurą w polskiej kulturze.

To jest kilka procent, to liczył Marian Szczepaniak i Jerzy Topolski.

ze spisów ludności z końca XVIII wieku właśnie dla województwa małopolskiego.

Mają różne napitki, ale zazwyczaj piją piwo, które w Prusach wyrabia się jedynie ze słodu, natomiast w pozostałej części Polski z drobno mielonej pszenicy.

Wszystkich zainteresowanych tym tematem, bo był on poruszany tutaj w moim cyklu audycji na kanale Muzeum Historii Polski.

Pierwsze pytanie brzmi, tutaj był cytat o piwie, zdaje się, że w wieku XVII to nie za bardzo były jeszcze znane te mocne destylaty, które nazywane są tak często na półkach sklepowych w sekcji monopolowej staropolskimi, a to przecież niemożliwe i nieprawdziwe.

Kiedy alkohol tak naprawdę stał się problemem społecznym na polskiej wsi?

Natomiast według tych obliczeń, najczęściej regionalnych, podejmowali się tego Marian Szczepaniak, Bogdan Baranowski, Jerzy Topolski.

Dlatego ten pogląd o polskiej wsi, która spływa alkoholem jest chyba jeszcze większym stereotypem niż ten o Żydzie karczmarzu.

Gdy na początku mówił Pan o tych spostrzeżeniach podróżników, to od razu sobie skojarzyłem pewnie i swoje spostrzeżenia, bo jestem nieco starszy od Pana, swoje spostrzeżenia jak powiedzmy restauracje, czy jakieś w cudzysłowie bary wyglądały czy pod koniec lat 80., czy pod koniec lat 90. w Polsce i rzeczywiście ktoś, kto by do tej Polski przyjeżdżał.

O tyle one przesiąkają, docierają do Rzeczpospolitej i tutaj ten dyskurs, który pojawia się w oświeceniu i który też jest podbity szokiem po pierwszym rozbiorze Polski i tym, że coś trzeba zmienić, państwo trzeba naprawić, wprowadzić jakieś reformy, to znowu te tropy literackie stają się w Rzeczpospolitej problemem do rozwiązania.

Dziękuję za wizytę w podcaście Muzeum Historii Polski.

Zapraszamy do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, tak aby nie ominęły państwa kolejne odcinki.