Mentionsy
Tajemnicza śmierć gen. Władysława Sikorskiego
4 lipca 1943 roku o godzinie 23.06 na półwyspie Gibraltar doszło do brzemiennej w skutki katastrofy lotniczej. W jej konsekwencji śmierć poniósł gen. Władysław Sikorski – premier Rzeczpospolitej, Wódz Naczelny, architekt polityki polskiej w pierwszych latach II wojny światowej.
Niejasności wokół tego wydarzenia było wiele. Jedyną osobą, która przeżyła katastrofę był pilot - Eduard Prchal. W tym samym czasie na Gibraltarze pozostawał ambasador ZSRR w Wielkiej Brytanii - Iwan Majski. To te fakty sprawiały, że nie wszyscy uwierzyli w ustalenia brytyjskiej komisji mającej wyjaśnić okoliczności tragicznej śmierci polskiego premiera.
Komu zależało na tworzeniu mitów wokół śmierci Sikorskiego? Jaki ma z tym związek odkrycie zbrodni katyńskiej? Wreszcie, jak na śmierć gen. Władysława Sikorskiego zareagowały władze polskie w Londynie?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Jacek Tebinka z Uniwersytetu Gdańskiego.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Z jednej strony jest to zarobek dla ich autorów, z drugiej strony natura ludzka jest taka, że nie chce czasami wierzyć, że coś mogło stać się przez przypadek, że w gruncie rzeczy proste wyjaśnienie jest jedynym sensownym.
Mamy przecież przykład śmierci prezydenta Kennedy'ego.
radziecka, z KGB, w ramach dezinformacji.
demokratycznego rządu, tworzonego przez najważniejsze polskie partie polityczne, które były w opozycji do obozu, do dyktatury sanacyjnej przed wojną, ale też elementy polityczne i wojskowe tego obozu sanacyjnego również te polskie władze na wychodźstwie tworzyły.
I też jak można patrząc na zapisy rozmów z wizyt Sikorskiego w Stanach Zjednoczonych przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina Delano Roosevelta.
Stalin okazywał mu wręcz demonstracyjny szacunek.
Sikorski poleciał na Bliski i Środkowy Wschód, ponieważ tam znajdowała się Armia Polska dowodzona przez generała Andersa.
Znaczy tak, no bo te rozmowy... Generał Anders był podwładnym Sikorskiego, ale nie ma ci niewątpliwości, że był on dowódcą przynajmniej w tym okresie, kiedy...
Czesław Gibraltar Sikorski musiał wracać ze względów technicznych, logistycznych do Wielkiej Brytanii, ale pierwotnie on zamierzał polecieć do Algieru, posiadłości francuskiej, gdzie zamierzał spotkać się z władzami francuskimi, ale tam ciągle był konflikt między dwoma generałami, De Gaulle i Giroux.
De Gaulle wyjdzie z tego zwycięsko.
Zresztą akurat Sigorski nie był w najlepszych relacjach z De Gaullem.
nie podzielającego jego podejrzeń wobec Churchilla i Londynu, że celem Brytyjczyków jest doprowadzenie do tego, żeby Hitler pokonał ZSRR i potem zawarcie pokoju z jakimiś niemieckimi generałami czy politykami, którzy Hitlera obalą.
W tym celu Brytyjczycy stworzyli specjalną eskadrę, no ale ta eskadra używała samoloty, samoloty przede wszystkim wojskowe.
Więc na przykład mówienie o nim jako o doświadczonym pilocie byłoby błędem.
Takim dosyć stromym lotem zniżył się z prędkością pod 300 km na godzinę w stronę morza, w stronę tafli uderzył, rozpadł się na kilka części, uderzył jeszcze o dno, bo tam głębokość była chyba z 8-9 metrów, czyli stosunkowo niska.
osoby na pokładzie samolotu w 2009 roku, że one zginęły na skutek obrażeń wynikających z uderzenia samolotu o lustro wody.
To przede wszystkim to, że ocalał pilot.
Siła uderzenia go wyrzuciła przez nieistniejącą szybę, czy tam plexiglasowe obudowę.
Natomiast cała reszta pasażerów, przypomnijmy, że oni nie byli przecież przypięci żadnymi pasami, to było tuż po starcie, więc ta siła uderzenia spowodowała...
Wspomniał pan na koniec pierwszej części naszej rozmowy, że hitlerowskie Niemcy i propaganda gebelsowska zrobiła urzędek ze śmierci Sikorskiego.
Wiarygodność niemiecka w Polsce jest, no by tak to najdelikatniej powiedzieć, żadna.
Też pamiętajmy, że była to jednak z punktu widzenia ludności tych państw Bliskiego Wschodu raczej dosyć daleka sprawa, chociaż w wypadku Egiptu to panowanie brytyjskie, swego rodzaju upokorzenie, nacjonalistyczne tendencje elit egipskich, które przecież były antybrytyjskie w gruncie rzeczy, to tam to się dobrze sprzedawało.
Pamiętajmy, że Brytyjczycy tak bardzo podkreślali, że to był wypadek lotniczy.
Stwierdzono, że wypadek lotniczy, ale tak na dobrą sprawę nie określono.
Ale odmójtujmy to jeszcze raz stanowczo, ale też, że władze polskie w żaden sposób formalnie tego komunikatu, czy istoty jego, że...
W rządzie nie był, nie był w sztabie generalnym, no to też jego te wspomnienia mają charakter taki obserwacyjny, nie byli, nie uczestniczyli w procesie decyzyjnym, nie mieli dostępu do dokumentów.
Władysław Sikorski to była taka postać, która po 1945 roku nie zniknęła zupełnie w komunistycznej Polsce, a przede wszystkim, i to chyba było bardzo widoczne, tak sądzę, w latach osiemdziesiątych zaczęła być na nowo bardzo obecna.
Trochę to się w zasadzie wpisywało w propagandę radziecką, ponieważ po zerwaniu stosunków z rządem polskim 25-26 kwietnia 1943, to propaganda sowiecka w taki sposób podchodziła, że tego Sikorskiego bezpośrednio nie atakowano, natomiast wskazywano, że on ma tam jakieś...
zajmujących się problematyką sprawy Polski w II wojnie światowej, który wskazywał na nonsensowność ulegania, już nie będę wymieniał tych osób, bo jeden z głównych autorów jest osobą nieżyjącą, bo tę decyzję podjęto trochę ad hoc na podstawie teorii spiskowych i to już takich najbardziej podkręconych, że...
Przede wszystkim podstawowe dokumenty zostały Brytyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Obrony, w tym dotyczące tego śledztwa z 1943 roku, zostały odtajnione, kiedy Brytyjczycy na początku lat 70. odtajnili hurtem prześlad wojny, przyspieszając znacząco odtajnienie całej dokumentacji.
Ta dokumentacja została zniszczona, która wskazywała na wypadek lotniczy, co też oczywiście daje różnym zwolennikom teorii spiskowych
To oficer Secret Intelligence Service, komando Dundardale, był tym oficerem łącznikowym z polskim wywiadem.
Nie, że zupełnie, że całkowicie skutecznie, bo dochodziło do tego typu przypadków sabotażu, ale generalnie skutecznie przeciwdziałali niemieckiej penetracji wywiadowczej i sabotażowi, jeśli już to dezinformowali Niemców co do tego, co się dzieje w Gibraltarze.
agentem sowieckim, ideologicznym w tym sensie, że wierzył, że Związek Radziecki jest kluczowym państwem dla pokonania nazizmu.
Hiszpanii, właśnie Półwyspu Pirenejskiego i czynił to pod Londynem, gdzie działał przede wszystkim w oparciu o łamane depesze, abwery przesyłane do placówki w Madrycie, czyli Brytyjczycy mieli tutaj dosyć dobry wgląd w działanie niemieckiego wywiadu na Półwyspie Pirenejskim.
Czyli patrząc na te tajne służby brytyjskie, to możemy jednoznacznie stwierdzić, że mamy dokumentację MI5 i ona w żaden sposób nie dotyczy Sikorskiego, bo go nie dotyczyła w Gibraltarze.
w tym podlondyńską rezydencją, gdzie Sikorski przebywał, czyli byli jak najbardziej zainteresowani w tym, żeby on pozostał cały i żywy.
i to nie porównując oczywiście z państwami autorytarnymi, ale z państwami demokratycznymi, to to ten model archiwalny, gdzie pan może wystąpić, panie doktorze, o tajnienie praktycznie każdego dokumentu, jeśli pan wie, że on istnieje, w oparciu o ustawę parlamentu, no on jest bardzo przyjazny dla badaczy.
Kilka lat temu, właśnie już dekadę temu, wybuchła afera w Wielkiej Brytanii dotycząca tzw.
No i te dokumenty w ostatniej dekadzie zaczęto odtajniać.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00