Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
19.02.2025 09:00

Tajemnicza śmierć gen. Władysława Sikorskiego

4 lipca 1943 roku o godzinie 23.06 na półwyspie Gibraltar doszło do brzemiennej w skutki katastrofy lotniczej. W jej konsekwencji śmierć poniósł gen. Władysław Sikorski – premier Rzeczpospolitej, Wódz Naczelny, architekt polityki polskiej w pierwszych latach II wojny światowej.

Niejasności wokół tego wydarzenia było wiele. Jedyną osobą, która przeżyła katastrofę był pilot - Eduard Prchal. W tym samym czasie na Gibraltarze pozostawał ambasador ZSRR w Wielkiej Brytanii - Iwan Majski. To te fakty sprawiały, że nie wszyscy uwierzyli w ustalenia brytyjskiej komisji mającej wyjaśnić okoliczności tragicznej śmierci polskiego premiera.

Komu zależało na tworzeniu mitów wokół śmierci Sikorskiego? Jaki ma z tym związek odkrycie zbrodni katyńskiej? Wreszcie, jak na śmierć gen. Władysława Sikorskiego zareagowały władze polskie w Londynie?

O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Jacek Tebinka z Uniwersytetu Gdańskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 42 wyników dla "Sikorskiego"

Ale pytań otaczających śmierć Sikorskiego jest nadal bez liku.

Komu zależało na tworzeniu mitów wokół śmierci Sikorskiego?

W wypadku Sikorskiego, w wypadku śmierci premiera Rzeczypospolitej i naczelnego woza w Gibraltarze, autorem pierwszej teorii spiskowej, która w gruncie rzeczy jest powielana w pewnych zmienionych wersjach po dzień dzisiejszy, była propaganda gebelsowska.

I też jak można patrząc na zapisy rozmów z wizyt Sikorskiego w Stanach Zjednoczonych przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina Delano Roosevelta.

Mamy rozmowy Sikorskiego w grudniu 1941 roku na Kremlu.

Poruszyłem ten wątek, zanim przejdziemy do podróży Sikorskiego zakończonej tragicznie katastrofą gibraltarską, żeby odnieść się w jakiś sposób, czy spróbować narracji też do niej wrócimy, dotyczącej tego, czy ten Stalin rzeczywiście miałby jakieś plany, pomysły, żeby Sikorskiego usunąć.

Postrzegano politykę Sikorskiego wobec Związku Radzieckiego, dodajmy, że to i tak się zakończyło zerwaniem przez Moskwę po Katyniu, czyli w kwietniu 1943 roku stosunków polsko-radzieckich, jako politykę ustępliwą, co było w dużym stopniu nieprawdziwe.

Możliwości działania Sikorskiego były tutaj bardzo ograniczone.

Znaczy tak, no bo te rozmowy... Generał Anders był podwładnym Sikorskiego, ale nie ma ci niewątpliwości, że był on dowódcą przynajmniej w tym okresie, kiedy...

Niektóre z jego listów formalnych do Sikorskiego naczelny wódz traktował jako wręcz występowanie przeciwko dowódcy.

Takim symbolicznym gestem Sikorskiego było polecenie, żeby zagrać na pierwszą brygadę na jednym

Ten timetable, ten plan podróży Sikorskiego był oczywiście okryty ścisłą tajemnicą.

Stalin go wezwał do ZSRR nie po to, żeby on po drodze, czy jacyś tam towarzyszący mu, tu cudzysłów, siepacze mieli tego Sikorskiego mordować.

którego jestem redaktorem we współpracy z Piotrem Długołęskim i tam są dwa dosyć obszerne, moim zdaniem ciekawe raporty pokazujące właśnie te ostatnie, znaczy pierwszy pobyt jak leciał na Bliski Wschód i powrót zakończony tragicznie generała Sikorskiego.

W wypadku Sikorskiego pilotem był Czech Edward Pchal.

Teraz porozmawiajmy może o tym, jak wyglądało po pierwsze propagandowe wykorzystanie tej tragedii i po drugie, co działo się ze śmiercią Sikorskiego i z kontrowersjami dalej.

Wspomniał pan na koniec pierwszej części naszej rozmowy, że hitlerowskie Niemcy i propaganda gebelsowska zrobiła urzędek ze śmierci Sikorskiego.

I co z tym wszystkim ma wspólnego z Prawa Sikorskiego?

Propaganda niemiecka uznała, że śmierć Sikorskiego da możliwość wydłużenia tej, jak to nazywano, propagandy katyńskiej poprzez wymyślenie spiskowej teorii, iż to Sowieci za zgodą Churchill'a zabili w Gibraltarze Sikorskiego.

Natomiast wydaje się, że w wypadku Sikorskiego ta, powiedzmy tak brzydko popłuczyna tej propagandy katyńskiej, jeśli ma pan tutaj rację, raczej nie dawały większych efektów.

Brytyjskie służby specjalne i dyplomacja były zaniepokojone, że ta teoria spiskowa o tym, że rzekomo Sowiety za zgodą Brytyjczyków zabili Sikorskiego, że to na ulicy Kairskiej to jest przyjmowane jako prawda.

Daleko przeszliśmy od Sikorskiego do Egiptu, wróćmy do polskiego Londynu.

Co jest ważne w kontekście właśnie śmierci Sikorskiego, to to, że polski Londyn...

Śmierć Sikorskiego nastąpiła na skutek wypadku lotniczego, nie podważała.

to nikt nie wysuwał teorii spiskowych dotyczących śmierci Sikorskiego.

Dwutomowo ja bym śmiał stwierdzić, że to jest nadal najlepsza biografia Sikorskiego.

I jedna sprawa, że jest biografia, ale też i liczne pomniki Władysława Sikorskiego, który był taką postacią w jakiś sposób dla historiografii, może jeszcze w większym stopniu dla polityki pamięci komunistów wygodną.

Zazwyczaj oni przedstawiali Sikorskiego jako zwolennika porozumienia ze Związkiem Radzieckim, który starał się zrobić co się da.

Trochę to się w zasadzie wpisywało w propagandę radziecką, ponieważ po zerwaniu stosunków z rządem polskim 25-26 kwietnia 1943, to propaganda sowiecka w taki sposób podchodziła, że tego Sikorskiego bezpośrednio nie atakowano, natomiast wskazywano, że on ma tam jakieś...

Rzeczywiście po 1956 roku, po październiku ta postać Sikorskiego była obecna coraz bardziej w literaturze naukowej i nie tylko, a słusznie pan wskazał, że to koniec lat 70., lata 80.,

W miarę rzetelnych też raczej, chociaż akurat właśnie co do śmierci Sikorskiego, no to po 1956 roku ukazuje się parę publikacji Sztrumpa Wojtkiewicza, Barut Miszcza Klimkowskiego, który był jednym z tych spiskowców

U Klimkowskiego te teorie spiskowe się pojawiają, ale oczywiście ze Związku Radzieckiego nikt nie oskarża o zabijanie Sikorskiego.

Dodajmy jeszcze raz, że Sowieci nie mieli fizycznych możliwości, gdyby nawet chcieli, a wcale nie jest to takie oczywiste, żeby tego Sikorskiego likwidować w lipcu 1943 roku.

Panie profesorze, zdążyliśmy sobie powiedzieć też już o tym, że w niedawnych czasach, 2009 rok, jeżeli dobrze pamiętam, tak chyba padło, ciało Władysława Sikorskiego było ekshumowane.

Może tam rzeczywiście jest jakaś teczka, w której ta prawda na temat Sikorskiego jest?

Instytucją, która teoretycznie mogłaby do tego Sikorskiego dotrzeć, było MI5, czyli Security Service, Brytyjska Służba Bezpieczeństwa.

Tego Sikorskiego nigdy nie mordował.

Czyli patrząc na te tajne służby brytyjskie, to możemy jednoznacznie stwierdzić, że mamy dokumentację MI5 i ona w żaden sposób nie dotyczy Sikorskiego, bo go nie dotyczyła w Gibraltarze.

było zaniepokojone ewentualnymi groźbami oficerów piłsudczykowskich na terenie Wielkiej Brytanii, Polaków, którzy też nam różne opinie wrogie Sikorskiemu wygłaszali w 1941-1942 roku i Brytyjczycy poprosili, żeby Polacy sami zwiększyli ochronę Sikorskiego, tą zewnętrzną i też przydzielili paru dodatkowo policjantów pod tymi budynkami.

Ale oczywiście są też przypadki, gdzie możemy być krytyczni, chociaż one nie dotyczą Sikorskiego, gdzie jeszcze raz podkreślę, ta dokumentacja jest raczej w miarę kompletna.

jakieś pogłoski, że tutaj Brytyjczycy utajnili wczoraj akt o śmierci Sikorskiego na kolejne 50 czy 100 lat i trzymają jej tam w jakichś szafach pancernych, no to wypowiada to osoba, która w ogóle nie ma pojęcia o czym mówi.

No i cóż, o archiwach brytyjskich i o śmierci Władysława Sikorskiego, która jak się okazuje nie jest aż tak tajemnicza, choć nie wszystko wiemy.

0:00
0:00