Mentionsy
Turcja - wróg czy przyjaciel?
Czy rząd polski był pierwszym, który sto lat temu uznał nowoczesną republikę turecką? Z górą pięć wieków wcześniej król Polski jako pierwszy władca chrześcijański nawiązał stosunki dyplomatyczne z Imperium Osmańskim. W XVI wieku Rzeczpospolita i Turcja podpisały wieczysty pokój - pierwszy taki traktat między krajem chrześcijańskim a islamskim. Jednak wzajemne relacje nie zawsze były pokojowe: pogrom Turków pod Wiedniem we wrześniu 1683 r. jaki sprawił im Jan III Sobieski był jednym z największych militarnych zwycięstw ówczesnej Europy. Czego było we wzajemnych relacjach więcej: wojny czy pokojowych relacji? Kim byli Polacy, którzy tworzyli turecką kulturę: zachowali dla potomnych muzykę turecką czy malowali tureckie zwycięstwa? I czy stosunek do Rosji jest tym co Polaków i Turków łączy, czy raczej dzieli? Rozmawiają dr. Michał Przeperski z dr. Karoliną Wandą Olszowską, historyczką i turkolożką z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Badań nad Turcją. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Z grą pięć wieków wcześniej polski król jako pierwszy władca chrześcijański nawiązał stosunki dyplomatyczne z Imperium Osmańskim.
Dlatego, że musimy rozdzielić Imperium Osmańskie od Republiki Turcji i pamiętać, że do 1923 roku, dokładnie 29 października, więc to będzie nawet później niż tak naprawdę zostały uznane Republika Turcji przez Polskę,
To istniało Imperium Osmańskie, które ucierpiało w wyniku I wojny światowej, znaczy związało się z państwami centralnymi, później poniosło koszty traktatów SEF i na kanwie tego, że to Imperium Osmańskie było rozbierane przez państwa, które wygrały wojnę, państwa zachodnie.
Ta umowa została ratyfikowana dopiero w grudniu, ale jest taki moment, kiedy jakby uznajemy, że Imperium Słońskie przekształciło się w Turcji i zaczynamy rozmawiać z Mustafa Kemalem.
kiedy to między Królestwem Polskim a Imperium Osmańskim zostało zawarty traktat o wiecznym pokoju.
I co ciekawe, dopiero trzy lata później Imperium Osmańskie nawiązuje podobny traktat z Francją.
Ale jest to okres, ten okres z rządów Sulejmana Wspaniałego, którym tak naprawdę te relacje między Królestwem Polskim a Imperium Osmańskim były bardzo poprawne, dlatego że obydwa państwa miały inne interesy.
Sulejman Wspaniały to nie jest byle kto w dziejach Turcji Osmańskiej.
To my jakby w Europie nadajemy mu przydomek wspaniały, ale na pewno był jednym z najwybiedniejszych przywódców Imperium Osmańskiego i na trwałe wpisał się w historię Imperium Osmańskiego, ale też myślę całej tej części świata, no bo to nie tylko dzisiejsza Turcja.
Więc to jakby tutaj ukłuło takie przekonanie, że wpływała na dobre relacje między Królestwem Polskim a Imperium Osmańskim.
Poza tym Imperium Osmańskie poddanych króla, którzy na przykład kozaków, którzy byli poddanymi króla, postrzegało jako, jeżeli nawet oni dokonywali jakichś najazdów, to nie mówili, że to byli poddani królach, których on nie do końca był w stanie zawsze zapanować, tylko leciało to jakby na...
I to, że Polska była ważna dla Imperium Osmańskiego jak i taki szlak.
Było to ważne dla sutana osmańskiego, dlatego że na przykład futra było częścią ceremoniału.
Miało to duże znaczenie, ale tutaj też mamy bardzo duży wpływ rozwój Imperium Osmańskiego, który myślę, że często się nie pamięta.
I mówi się, że to było jedyne jakby pełne tłumaczenie Biblii na, no z osmańskiego jakby Turcy po reformie języka, którą mieli w latach trzydziestych, po proklamowaniu republiki, lata dwudzieste, lata trzydzieste XX wieku, to sami sobie tłumaczyli wiele utworów, które mieli po osmańsku na współczesny turecki, żeby móc je na przykład teraz zrozumieć.
Więc teraz mamy utwory osmańskie przetłumaczone na turecki, żeby taki współczesny Turek w ogóle wiedział, co tam się znajdowało.
Imperium Osmańskiego, Sultana.
Oczywiście ten dwór trafił przy rekomendacji Michała Czajkowskiego, do którego myślę, że też sobie wrócimy, ale malował on wiele obrazów, co prawda na zlecenie sułtana, on mieszkał w jego pałacu, swego czasu w Dodmobachcze, więc jakby tutaj sułtan już bardzo ingerował w to, co powstaje, ale powstało wiele obrazów przedstawiających zwycięstwo osmańskie.
też wspaniałych postaci, znaczy wspaniałych postaci dla historii Imperium Osmańskiego i niektóre z tych obrazów są dostępne w Polsce w Muzeum Narodowym w Krakowie, można je oglądać.
która została założona w 1842 roku, dlatego, że kiedy mieliśmy Polaków, którzy uciekli z rejonów, z podzaborów, głównie z zaboru rosyjskiego, jeżeli byli wzięci do wojska rosyjskiego, które walczyło z Imperium Osmańskim, jakby uciekli do Imperium Osmańskiego, ale oprócz tych, którzy się świetnie odnaleźli, bo takich było sporo, ale to byli ludzie, którzy mieli pewne umiejętności, na przykład mieli wysokie stopnie wojskowe.
Więc taki ciekawy przykład, tym bardziej, że Imperium Osmańskie, w Imperium Osmańskim była druga co do wielkości mniejszość Polska, w sensie jakby uchodźcy stanowili jakby drugą co do wielkości miejsce, gdzie byli, to było Imperium Osmańskie, zaraz po Francji.
No tak, no jakby tutaj mamy okres rozbiorów i to są osoby, które zostały do tej Imperium Osmańskiego wydelegowane, żeby tworzyć tam legiony.
No Michał Czajkowski stworzył Legion Kozaków, który miał walczyć o uboku Imperium Osmańskiego przeciwko Rosji.
To w ogóle rzecz, która się pojawia, że wielu właśnie Polaków, którzy trafili do Imperium Osmańskiego, trafiali tam po to, żeby formułować jakieś jednostki, żeby u boku Osmanów, tak szeroko pojętym, walczyć z Rosją na wyzwolenie
Oni tam nie byli tak po prostu, bo wybrali sobie Turcję, bo ma dobry klimat, tylko tak naprawdę widzieli w tym, że jednym z głównych wrogów Imperium Osmańskiego była Rosja i to czuła z nią najwięcej wojen.
Szanse na to, że był boku tego Imperium Osmańskiego, reformując też osmańską armię, bo przecież Polacy mają też duże zasługi w reformowaniu.
osmańskiej armii.
Jakby tutaj też przecież jeden z Polaków, którzy wtedy byli w Imperium Osmańskim, stworzył jakby taki pomysł na walkę z Rosją, który został wykorzystany podczas wojny krymskiej.
Tylko trochę za późno się w niego wczytali przywódcy osmańscy i troszkę jakby nie wyszło, ale sam pomysł jakby był wcześniej, który miał szansę powodzenia, tylko w momencie, kiedy przychodziły czasy pokoju, to Rosja naciskała na Imperium Osmańskie, żeby tych Polaków albo deportować, albo nie pozwolić im działać na taką skalę.
I tutaj też chcąc zachować przede wszystkim bezpieczeństwo swojej granicy, Imperium Osmańskie zachowało się bardzo często...
która działała bardzo sprawnie, oświeciowując dużą część Imperium Osmańskiego, szczególnie tego na Zachodzie, m.in.
To nie były w tym okresie jakieś rozwinięte, rozwinięta współpraca, czy rozwinięte relacje, no z uwagi na to, że jedno i drugie państwo powstało, no tutaj jakby Rzeczpospolita Polska drudziła się pod zaborami, Turcja powstała na kanwie opadku Imperium Smańskiego.
Turcy też jakby dbali o swoich, bo to jest rzecz, która może w tych wzajemnych relacjach nie padła, ale teraz od drugiej strony chciałam powiedzieć, bo Turcy bardzo zeceniają, że Polska zarówno wcześniej, jak i w tym wieku XX, zajmowała się Imperium Osmańskim i Turcją na zasadzie naukowej.
nie tylko Karaimów, ale również są doceniani jako lud turkijski, ale że właśnie Polska nie oceniała negatywnie, tylko tak naukowo uczyła się o Imperium Osmańskim i o Turcji.
No i następnie przypomnieniem, że Caryca Katarzyna II najpierw przyczyniła się do upadku I Rzeczpospolitej, a później znacząco wpłynęła na osłabienie powiedzmy, a później czego Sienkiewicz już nie doczekał na upadek Imperium Osmańskiego.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00