Mentionsy
Turcja - wróg czy przyjaciel?
Czy rząd polski był pierwszym, który sto lat temu uznał nowoczesną republikę turecką? Z górą pięć wieków wcześniej król Polski jako pierwszy władca chrześcijański nawiązał stosunki dyplomatyczne z Imperium Osmańskim. W XVI wieku Rzeczpospolita i Turcja podpisały wieczysty pokój - pierwszy taki traktat między krajem chrześcijańskim a islamskim. Jednak wzajemne relacje nie zawsze były pokojowe: pogrom Turków pod Wiedniem we wrześniu 1683 r. jaki sprawił im Jan III Sobieski był jednym z największych militarnych zwycięstw ówczesnej Europy. Czego było we wzajemnych relacjach więcej: wojny czy pokojowych relacji? Kim byli Polacy, którzy tworzyli turecką kulturę: zachowali dla potomnych muzykę turecką czy malowali tureckie zwycięstwa? I czy stosunek do Rosji jest tym co Polaków i Turków łączy, czy raczej dzieli? Rozmawiają dr. Michał Przeperski z dr. Karoliną Wandą Olszowską, historyczką i turkolożką z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Badań nad Turcją. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Pogrom Turków pod Wiedniem we wrześniu 1683 roku, jaki sprawił im Jan III Sobieski, był jednym z największych militarnych zwycięstw ówczesnej Europy.
To jest podcast Muzeum Historii Polski.
W sensie on jakby de facto był i to widać przy współpracy wojskowej, ale żeby nie drażnić opinii publicznej, że to katolicki kraj z muzułmańskim krajem podpisują ze sobą tego typu deklaracje, to on nigdy nie został spisany najprawdopodobniej.
Kiedy ja sobie myślę o relacji Polska-Turcja, to chyba takim pierwszym skojarzeniem, które najszybciej się przebija, to będzie Jan III Sobieski.
Jan III Sobieski pod Wiedniem, który gromi Turczyna, zwycięstwo 10 lat wcześniej pod Chocimiem.
I mówi się, że to było jedyne jakby pełne tłumaczenie Biblii na, no z osmańskiego jakby Turcy po reformie języka, którą mieli w latach trzydziestych, po proklamowaniu republiki, lata dwudzieste, lata trzydzieste XX wieku, to sami sobie tłumaczyli wiele utworów, które mieli po osmańsku na współczesny turecki, żeby móc je na przykład teraz zrozumieć.
I podobno to jego tłumaczenie Biblii było jedynym pełnym tłumaczeniem do 2002 roku.
Sugiestem dlatego, że tak ważne dla religii jednej i drugiej, dlatego, że on był takim trochę łącznikiem.
też wspaniałych postaci, znaczy wspaniałych postaci dla historii Imperium Osmańskiego i niektóre z tych obrazów są dostępne w Polsce w Muzeum Narodowym w Krakowie, można je oglądać.
i później uciekł do Związku Radzieckiego, ale dostał polskie obywatelstwo, dzięki temu mógł uciec, więc ma swoją historię również związana z Warszawą, gdzie przywołał, czyli tłumaczono jego wiersze na turkologii.
Może brakuje tam trochę pomysłu na to, jak go zagospodarować, ale są to takie części naszej historii, które nas bardziej łączą niż dzielą, których często się zapomina w narracji.
No właśnie, w poszukiwaniu takich elementów historii, które na pewno Polaków i Turków mogą bardziej łączyć, aniżeli dzielić, to jeszcze chciałem na chwilę zostać w tym XIX wieku.
osmańskiej armii.
Na pewno było to tak, że w momencie, kiedy Polacy byli potrzebni, to pozwalano im działać, pozwalano im być częścią armii.
Kiedy mamy do czynienia z II wojną światową, kiedy Polacy działają w Turcji rozbudowując turecki przemysł, między innymi tureckie lotnictwo, to w momencie, kiedy Amerykanie dostarczają pomoc w ramach planu Marszala,
W sensie, że tutaj mamy Karaimów, którzy tak naprawdę tworzyli podwaliny współczesnej turkologii.
I w momencie, kiedy profesor Tadeusz Kowalski, twórca turkologii w Krakowie, pierwszej turkologii w odrodzonej Polsce, nie tylko turkologii, no bo jeszcze arabistyki na przykład, iranistyki, w ogóle jakby twórcą orientalistyki w Krakowie,
On dla Muzeum Historii Polski też jest postacią wyjątkowo istotną, bo w maju 2021 roku nasze muzeum pozyskało do swych zbiorów kolekcję, czy też spuściznę, która pozostała po...
W takim wymiarze tak duża instytucja jak nasze muzeum dostrzega po prostu znaczenie relacji polsko-tureckich dla historii Polski najszerzej rozumianej, bo jak widać z tego, co ty zdążyłaś powiedzieć, to cała ta historia relacji polsko-tureckich ma bardzo wiele kontekstów, począwszy od bardzo konkretnych osób, choćby właśnie Sokolnicki,
Gdzieś tam nie tylko w czasie II wojny światowej, ale również i...
W sensie można z nią robić interesy, można się z nią dogadywać, bo to Zachód zawiódł Turcję, traktując jako sojusznika drugiej kategorii.
Zna w NATO od 1952 roku, a tak naprawdę bardzo często NATO ją traktuje jako sojusznika drugiej kategorii.
Można też nie doceniać tej roli albo jej znaczenia, ale ten strach przed Rosją jest dużo mniejszy i ta niechęć do Rosji, moim zdaniem, jest dużo mniejsza, mimo tego, że prowadziła z nią w historii bardzo dużo wojen, częściowo wygranych, ale później już generalnie przegrywanych.
No i następnie przypomnieniem, że Caryca Katarzyna II najpierw przyczyniła się do upadku I Rzeczpospolitej, a później znacząco wpłynęła na osłabienie powiedzmy, a później czego Sienkiewicz już nie doczekał na upadek Imperium Osmańskiego.
I takie mam wrażenie, że gdzieś ten cień Katarzyny II się nad tymi relacjami wzajemnymi unosi.
Podcastów Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcast, w audiotece, a także na innych platformach podcastowych.
Subskrybuj kanał Muzeum Historii Polski.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00