Mentionsy
Turcja - wróg czy przyjaciel?
Czy rząd polski był pierwszym, który sto lat temu uznał nowoczesną republikę turecką? Z górą pięć wieków wcześniej król Polski jako pierwszy władca chrześcijański nawiązał stosunki dyplomatyczne z Imperium Osmańskim. W XVI wieku Rzeczpospolita i Turcja podpisały wieczysty pokój - pierwszy taki traktat między krajem chrześcijańskim a islamskim. Jednak wzajemne relacje nie zawsze były pokojowe: pogrom Turków pod Wiedniem we wrześniu 1683 r. jaki sprawił im Jan III Sobieski był jednym z największych militarnych zwycięstw ówczesnej Europy. Czego było we wzajemnych relacjach więcej: wojny czy pokojowych relacji? Kim byli Polacy, którzy tworzyli turecką kulturę: zachowali dla potomnych muzykę turecką czy malowali tureckie zwycięstwa? I czy stosunek do Rosji jest tym co Polaków i Turków łączy, czy raczej dzieli? Rozmawiają dr. Michał Przeperski z dr. Karoliną Wandą Olszowską, historyczką i turkolożką z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Badań nad Turcją. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Czy rząd polski był pierwszym, który 100 lat temu uznał nowoczesną Republikę Turecką?
Z grą pięć wieków wcześniej polski król jako pierwszy władca chrześcijański nawiązał stosunki dyplomatyczne z Imperium Osmańskim.
To jest podcast Muzeum Historii Polski.
polskich posłów miał przyjąć sułtan Mehmed I. Idę w tym prawdy, to mam nadzieję, ty nam zaraz powiesz, no bo jak to właściwie jest z tymi stosunkami polsko-tureckimi.
rząd polski uznał i tutaj jakby nie tyle nawet Republikę Turecką, co podpisał tę umowę z Wielkim Zgromadzeniem Narodowym Turcji.
Są to legendy bardziej polskie albo bardziej tureckie, w zależności od tego, komu się inaczej opłaca pisać historię, ale w polskiej narracji bardzo często się pojawia, że rząd polski to był pierwszy rząd europejski, który uznał Republikę Turcji.
Myślę, że zwłaszcza jeżeli spojrzymy na rok 1920-1921 z polskiej perspektywy, bitwa warszawska dla nas, dla Polaków, czy też dla polskiej polityki historycznej, to z pewnością jest takim momentem starcia cywilizacji.
W sensie to w polskiej narracji można spotkać informację o tym, że to było pierwsze poselstwo, które zostało wysłane.
kiedy to między Królestwem Polskim a Imperium Osmańskim zostało zawarty traktat o wiecznym pokoju.
Ale jest to okres, ten okres z rządów Sulejmana Wspaniałego, którym tak naprawdę te relacje między Królestwem Polskim a Imperium Osmańskim były bardzo poprawne, dlatego że obydwa państwa miały inne interesy.
To nie chodzi o Roksolanę czy Hyrem i o tym, że ona była branką z Lechistanu i tak naprawdę to może była, nazywała się siostrą Króla Polskiego.
Więc to jakby tutaj ukłuło takie przekonanie, że wpływała na dobre relacje między Królestwem Polskim a Imperium Osmańskim.
Nawet to jest zapisane w narracji tureckiej z tego okresu, że to poddanie króla polskiego najechali Stambuł.
Między innymi futra z Moskwy sprowadzano przez Polskę, z Polski sprowadzano bursztyn.
też wspaniałych postaci, znaczy wspaniałych postaci dla historii Imperium Osmańskiego i niektóre z tych obrazów są dostępne w Polsce w Muzeum Narodowym w Krakowie, można je oglądać.
No jest coś w tym takiego, co jest może dla polskiego odbiorcy niewygodne, patrzenie na bitwę pod Warną czy pod Mochaczem jako na sukces.
i później uciekł do Związku Radzieckiego, ale dostał polskie obywatelstwo, dzięki temu mógł uciec, więc ma swoją historię również związana z Warszawą, gdzie przywołał, czyli tłumaczono jego wiersze na turkologii.
Do dzisiaj tam mieszkają Polacy, do dzisiaj tam posługują się niektóre rodziny językiem polskim.
Jest to już teraz część Stambułu, dlatego ta wyjątkowa, jakby wyjątkowość tego miejsca trochę zanika, ale jest tam polski kościół Matki Boskiej Częstochowskiej, żeby nawiązać do tej polskości.
Jest polski cmentarz, są jakby pamiątki, które tam zostały.
jest Muzeum Adama Mickiewicza.
Co prawda ja tutaj mam nadzieję, że to muzeum stanie dobrze wykorzystane przez jedną i drugą stronę do promowania relacji polsko-tureckich, bo aktualnie to tam jest to ciekawe miejsce, żeby zwiedzić, bo jest to centrum w ogóle Stambułu.
Może brakuje tam trochę pomysłu na to, jak go zagospodarować, ale są to takie części naszej historii, które nas bardziej łączą niż dzielą, których często się zapomina w narracji.
No właśnie, w poszukiwaniu takich elementów historii, które na pewno Polaków i Turków mogą bardziej łączyć, aniżeli dzielić, to jeszcze chciałem na chwilę zostać w tym XIX wieku.
Wspomniałaś o Adamie Czartoryskim, Adam Czartoryski niekoronowany, król Polski, najważniejsza postać arystokratycznej emigracji w pierwszej połowie XIX wieku.
Między innymi na to, że przez Turcję choćby wyszło złoto, które zostało ewakuowane z Polski.
On dla Muzeum Historii Polski też jest postacią wyjątkowo istotną, bo w maju 2021 roku nasze muzeum pozyskało do swych zbiorów kolekcję, czy też spuściznę, która pozostała po...
W takim wymiarze tak duża instytucja jak nasze muzeum dostrzega po prostu znaczenie relacji polsko-tureckich dla historii Polski najszerzej rozumianej, bo jak widać z tego, co ty zdążyłaś powiedzieć, to cała ta historia relacji polsko-tureckich ma bardzo wiele kontekstów, począwszy od bardzo konkretnych osób, choćby właśnie Sokolnicki,
Te postaci znacznie mniej znane, które przyczyniły się do rozwoju Turcji, a trochę pewnie też do wiedzy na temat Polski w Azji Mniejszej.
Dzisiaj relacje polsko-tureckie, no właśnie, jak się mają, czy mają się dobrze, tak chyba można by wnioskować z lektury polskiej prasy choćby.
Można też nie doceniać tej roli albo jej znaczenia, ale ten strach przed Rosją jest dużo mniejszy i ta niechęć do Rosji, moim zdaniem, jest dużo mniejsza, mimo tego, że prowadziła z nią w historii bardzo dużo wojen, częściowo wygranych, ale później już generalnie przegrywanych.
Podcastów Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcast, w audiotece, a także na innych platformach podcastowych.
Subskrybuj kanał Muzeum Historii Polski.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00