Mentionsy

upamiętnieniem ofiar zbrodni sowieckich lat 1791, która stworzyła ogromną bazę danych, ponad 13 milionów represjonowanych, pokazuje, że prezydent Putin i elity rosyjskie dzisiejsze postrzegają

W początku lat dwudziestych Ukraina stała się częścią państwa bolszewickiego, państwa sowieckiego w dwudziestym drugim roku.

W końcu 31 grudnia dwudziestego drugiego roku przy podpisywaniu oficjalnym tworzeniu Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich, sowiecka Ukraina weszła w skład tego państwa.

To przekonanie bolszewickie w latach 20. było jeszcze silne, że faktycznie te narody niejako rozpuszczą się w wielkiej sowieckiej rodzinie, czy właściwie nawet nie tyle sowieckiej, co w ogóle jakby komunistycznej w ogóle, światowej, tak długo jak była do pomyślenia światowa.

światowa rewolucja i jak długo ona była na sztandarach sowieckich, tak po prostu ta ideologia miała sens.

A w latach 30. rzecz się fundamentalnie zmieniła i to miało ogromny wpływ na dzieje całego Związku Sowieckiego, ale też Ukrainy, prawda?

Ma gigantyczny wpływ i to jest, jak sądzę, związane z tym, z czym mamy do czynienia w 27 roku, bo wtedy sytuacja międzynarodowa wygląda w ten sposób, że mamy aferę i kryzys w stosunkach brytyjsko-sowieckich, związanych z tym, że ambasada sowiecka w Londynie, no prowadziła po prostu propagandowe działania i zachęcające do wystąpień robotniczych w samym Londynie, do czego oczywiście nie była upoważniona.

To znaczy on widzi, że podglebie dla utrzymania władzy sowieckiej to jest po pierwsze oparcie się na ten wielkorosyjski imperialny

imperialną pamięć, czyli mamy rehabilitację postaci, które dotychczas były absolutnie niedopuszczalne w tym dyskursie sowieckim, historycznym.

No a chłopi, o których było wiadomo, że po pierwsze nie chcą umierać za tą ojczyznę, po drugie chłopi, którzy z perspektywy władzy sowieckiej nie są tym podstawowym elektoratem, bo to są robotnicy oczywiście, po trzecie chłopi, którzy...

W latach 30. to się bardzo zmienia, tak jak powiedziałem, z końcówką lat 20. to zmienia się, bo ideologią, może niewyrażaną do końca wprost, ale ideologią stalinizującą Związek Sowiecki staje się tak naprawdę ideologia wielkoruska, a gdy spojrzymy na Ukrainę lat 40., a zwłaszcza pierwszej połowy lat 40.,

I w tym sensie Ukraina jest w jakiś sposób upodmiotowiana, ale znowu nie tak, jak mówi Władimir Putin, że tutaj bolszewicy, komuniści, Stalin robili to z jakiegoś perspektywy, nie wiem, miłości i tego, że wkrótce to imperium sowieckie się rozpadnie po tych szwach narodowościowych i po tych granicach republiki, które oni stworzyli.

A po drugie dlatego, że ten proces tworzenia człowieka sowieckiego cały czas trwa.

zdobywa tę władzę, w 1954 decyduje się na przekazanie Krymu Ukrainie, co w 2014 roku po pierwsze było krytykowane jako nielegalne działanie niezgodne z ówczesnym prawem sowieckim, co zaraz wyjaśnię, że jest to kompletna bzdura, a dwa, że jako w ogóle czyn kompletnie niezrozumiały, jako ograbienie po prostu ludności, przepraszam, jako zradę rosyjskich interesów.

No to po prostu dajmy to Ukrainie sowieckiej, będzie sobie tym lepiej zarządzać.

To wszystko zostało zrobione, więc, że tak powiem, my pewnie mamy bardzo złe skojarzenia z sowieckim prawem, ale tutaj absolutnie wszystko było lega artis.

Ale kiedy się spojrzy na kolejne lata, no długie lata funkcjonowania Związku Sowieckiego, aż po jego kres, mam na myśli kolejne lata, lata rządów Chruszczowa do 64 roku, potem rządy Breżniewa, krótkie rządy Andropowa, Czernienki, dochodzimy do...

do czasów Gorbaczowa, które kojarzą nam się, jeżeli z czymś nam się kojarzą, to prawdopodobnie po pierwsze z upadkiem ostatecznym Związku Sowieckiego, wywołanym próbami reform, próbami określonymi jako pierestrojka, jako uskorzenie do pewnego momentu, czyli przyspieszenie, pierestrojka, przebudowa i glasność rozumiana jako wolność wypowiedzi.

Chociaż jest to pewnie spojrzenie dosyć uproszczone, gdybyśmy spojrzeli na połowę lat 80. i jak ten Związek Sowiecki wygląda, to na pewno znajdziemy w nim w dalszym ciągu świetnie funkcjonujące psychuszki, czyli szpitale psychiatryczne, w których lądowali wszyscy ci niepokorni dysydenci, również działacze narodowi.

Kiedy jesteśmy w latach osiemdziesiątych i Związek Sowiecki, czego jeszcze w połowie lat osiemdziesiątych, nie wiadomo.

Okazuje się, że z roku na rok, końcówce lat osiemdziesiątych, po pierwsze coraz większy jest margines na działalność rozmaitych ruchów narodowych w republikach sowieckich, tak w Ukrainie, w republikach bałtyckich.

Okazuje się na przełomie lat 80. i 90., że Związek Sowiecki może rozpaść się, jak to mówili ci, którzy byli zaangażowani w ruch prometejski, po szwach narodowych.

Więc w jakimś sensie, czy to jest dobre myślenie, że po 70 latach istnienia Związku Sowieckiego, Związku Sowieckiego, który miał stworzyć nowego człowieka, SOWKA,

Natomiast przede wszystkim człowieka, który nie będzie miał poczucia narodowego, a będzie czuł przywiązanie do państwa sowieckiego, to to się chyba zakończyło absolutną klęską.

Znaczy system sowiecki nie miał prawa wykształcić takiego człowieka, który ma tak otwarte myślenie i tak niestandardowe z punktu widzenia systemu sowieckiego.

To jest to, żeby ten system gospodarczy, który był już absolutnie niewydolny i do którego upadku jeszcze się Gorbaczow przyczynił, a przyczynił się paradoksalnie przez to, że wprowadził powszechną prohibicję, na czym po prostu budżet sowiecki stracił niesamowite pieniądze i na tym się wszystkim trzymał, tenże Gorbaczow zaczął...

I to może by zahamowało ten cały rozpad po szwach narodowościowych Imperium Sowieckiego.

Rok 1991, wiele powiedziałeś o tym, w jaki sposób Związek Sowiecki, no właśnie, rozpadał się po tych szwach narodowych.

Uznanie niepodległości Ukrainy przez pierwszy kraj na świecie, a tym krajem jest Rzeczpospolita Polska, to jest dopiero grudzień 1991 roku, a rozwiązanie Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich to jest w ogóle ostatni dzień grudnia 1991 roku.

referendum, w którym zadano pytanie obywatelom Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej, czy są za niepodległością Ukrainy.

To jak sądzę powinniśmy czytać przede wszystkim jako głos sprzeciwu wobec ZSRR i tej nowoczesności, która ta nowoczesność i ta modernizacja na styl sowiecki, ona się po prostu wyczerpała i zbankrutowała całkowicie w oczach Ukraińców.

I gdyby tych granic republik sowieckich nie było, to sądzę, że o te granice przelałoby się mnóstwo krwi w ZSRR i ten upadek ZSRR byłby bardzo, bardzo krwawy.

poczucie tej internacjonalności, która była takim jednym z kluczowych wartości w społeczeństwie sowieckim, będzie mu jakoś bliskie.