Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
14.05.2026 14:00

Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rządy sanacji

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądał przewrót majowy, którego wynikiem były rządy sanacji w Polsce. Czy Józef Piłsudski zaplanował zamach majowy? Jak przebiegał zamach stanu godzina po godzinie? Czy II Rzeczpospolita wyglądałaby inaczej, gdyby nie rządy sanacyjne? Czy można powiedzieć, że wraz z przewrotem majowym 1926 zaczęła się dyktatura Piłsudskiego? Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

Rozdziały (2)

1. Legalizacja zamachu i wybory parlamentarne

Piłsudski postawił przede wszystkim na legalizację, mianując nowego premiera i ministra spraw wojskowych. Wyraził zamiar rządzenia legalnie, jednak parlament wybrany profesora Ignacego Mościckiego na urząd prezydenta.

2. Proces wymiany elit politycznych

Po zamachu stanowiska państwowe i wojskowe obsadzane były przez podporządkowanych Piłsudskiemu osobistości, prowadząc do autorytarnego rządzenia przez 9 lat.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 29 wyników dla "Piłsudskiego"

Sami wrogowie Piłsudskiego.

Tak naprawdę, jeśli chodzi o motywy takich kluczowych decyzji marszałka Józefa Piłsudskiego, to często nie wiemy, jakie one były.

Moim zdaniem emerytura nie była rzeczywistym, długoplanowym zamiarem marszałka Piłsudskiego.

Dla jego zwolenników wycofanie się Piłsudskiego to był szok.

Milusin, tak nazywał się dworek ufundowany i zbudowany przez jego żołnierzy, stał się dla Piłsudskiego domem.

Piłsudskiego machinacje zmierzają do wywołania chaosu, w którym mógłby wyrosnąć na męża opatrznościowego, ale Piłsudski jest połowiczny.

Wystąpieniem Piłsudskiego uważnie przyglądał się też Rataj.

Wtedy też myślano o zamachu, choć niekoniecznie przy pełnej wiedzy Piłsudskiego.

Tak wspominał słowa Piłsudskiego.

Tego samego dnia miał zostać ostrzelany Dąb Piłsudskiego w Sulejówku.

Choć z drugiej strony paradoksalnie można uznać, że nie do końca mylił się co do Piłsudskiego.

Zaufany człowiek Piłsudskiego polecił zgrupowanie niektórych oddziałów w rejonie Rembertowa w dniu 10 maja.

8 maja, tuż przed upadkiem rządu, na kierownika ćwiczeń powołał Piłsudskiego.

Po drugiej w nocy u jednego z dowódców warszawskich oddziałów pojawili się emisariusze Piłsudskiego.

Dodatkowo zwolennicy Piłsudskiego nocą obsadzają most Kierbedzia, arterię prowadzącą niemal wprost do Zamku Królewskiego.

Demonstracja wojskowa miała doprowadzić do wymuszenia na prezydencie ustępstw i działania zgodnie z wolą Piłsudskiego.

Dodatkowo wydano zakaz przemieszczania się oddziałów wojskowych bez zgody rządu oraz rozkaz zabraniający przepuszczanie oddziałów Piłsudskiego ze strony Pragi do Śródmieścia.

Tak rząd nazwał działania Piłsudskiego.

Spotkanie Wojciechowskiego i Piłsudskiego zaplanowano na 17.00.

Oddziały Piłsudskiego rozciągnięte były aż do ślimaka zjazdowego z Mostu Poniatowskiego.

Aresztowany został generał Wieniawa-Długoszowski, który na polecenie Piłsudskiego pozostał na moście.

Wylicza się, że oddziały Piłsudskiego pierwszego dnia zamachu liczyły 3,5 tysiąca żołnierzy.

Generał Rozwadowski zaręczał, że mógłby tej nocy wyprzeć Piłsudskiego na prawy brzeg Wisły, ale nie czyni tego, bo woli zmusić go do kapitulacji w Warszawie.

O 5 rano oddziały Piłsudskiego, których liczebność wzrosła do 8,5 tysiąca żołnierzy, rozpoczęły natarcie.

Ten odesłał ją do Piłsudskiego.

Zbrodniczy zamach garści szaleńców z posłem Witosem na czele został udaremniony przez naczelnego wodza marszałka Piłsudskiego.

Relacjonowała rozmowę z mężem żona Piłsudskiego Aleksandra.

Trudno zrozumieć do końca działania Piłsudskiego, czego chciał po zamachu i co osiągnął.

W pewnym sensie stał się pewnym problemem dla Piłsudskiego, dlatego że nagle okazało się, że musi wziąć odpowiedzialność za całe państwo, za całą Rzeczpospolitą, że cały wpływ na rząd znalazł się z powrotem w jego rękach.