Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
14.05.2026 14:00

Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rządy sanacji

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądał przewrót majowy, którego wynikiem były rządy sanacji w Polsce. Czy Józef Piłsudski zaplanował zamach majowy? Jak przebiegał zamach stanu godzina po godzinie? Czy II Rzeczpospolita wyglądałaby inaczej, gdyby nie rządy sanacyjne? Czy można powiedzieć, że wraz z przewrotem majowym 1926 zaczęła się dyktatura Piłsudskiego? Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

Rozdziały (2)

1. Legalizacja zamachu i wybory parlamentarne

Piłsudski postawił przede wszystkim na legalizację, mianując nowego premiera i ministra spraw wojskowych. Wyraził zamiar rządzenia legalnie, jednak parlament wybrany profesora Ignacego Mościckiego na urząd prezydenta.

2. Proces wymiany elit politycznych

Po zamachu stanowiska państwowe i wojskowe obsadzane były przez podporządkowanych Piłsudskiemu osobistości, prowadząc do autorytarnego rządzenia przez 9 lat.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "Witos"

Już wiosną zastąpił go na stanowisku Wincenty Witos, a rząd sformułowała koalicja złożona z ludowców spod znaku Piasta i Endecja.

Już 28 maja 1923 roku w dniu zaprzysiężenia rządu Witosa Piłsudski demonstracyjnie opuścił swoje służbowe mieszkanie i przeniósł się do domu w Sulejówku.

Witos wyjaśnił mi, że byli u niego dziś przywódcy faszystów polskich, ludzie bardzo poważni, którzy zapewniali, że są na wszelki wypadek dla odparcia zamachu lewicowego, że nie wystąpią inaczej jak na zarządzenie gabiny.

Wspominał spotkanie z premierem Witosem marszałek Sejmu Maciej Rataj.

Notował marszałek Rataj, ostatecznie odnowiona została koalicja hienopiasta, a Witos po raz trzeci został premierem.

Ostrzegam przed Witosem, który będzie czerwoną płachtą.

Posłuchajmy zresztą Witosa.

Ale Witos nawet nie musiał dodatkowo prowokować byka.

10 maja z prezydentem spotkał się Witos.

Dokładnie w chwili, gdy Piłsudski jedzie do Belwederu, w trybie pilnym zbiera się rząd Witosa.

Witos przerywa też wypoczynek Wojciechowskiego.

Okazało się, że zbrojna demonstracja, próba w ten sposób wymuszenia dymisji rządu Witosa, po prostu spaliła na panewce.

Premier Witos postanawia przenieść się z Pałacu Rady Ministrów, dziś zwanego prezydenckim, do Belwederu.

W pałacu w Wilanowie rząd Witosa rozpoczął obrady.

Zarówno Wojciechowski, jak i Witos byli temu przeciwni.

Jako pierwszy podjął ją WITOS, zgłaszając Wojciechowskiemu wniosek o udzielenie dymisji rządowi.

Zbrodniczy zamach garści szaleńców z posłem Witosem na czele został udaremniony przez naczelnego wodza marszałka Piłsudskiego.

Wincentego Witosa, udało mu się odzyskać bezpośredni wpływ na wojsko, udało mu się odzyskać wpływ na to, jak jest prowadzona polityka zagraniczna, ale to, że właśnie przewrót skończył się kilkudniowymi walkami, a nie zakończył się jedną demonstracją siły, spowodował, że Piłsudski zgarnął dużo więcej.