Mentionsy

W czasie II wojny światowej przez szeregi różnego rodzaju jednostek polskich pod sztandarami Wojska Polskiego walczyło znacznie ponad 2 miliony ludzi i można powiedzieć, że polski wysiłek zbrojny w II wojnie światowej był jednym z najcięższych.

Kiedy patrzymy na II wojnę światową z naszej polskiej perspektywy, perspektywy polskiego wysiłku, polskiego zaangażowania w ten konflikt, to uderza to, jak wielki był to wysiłek z naszej strony, jak dyskusyjny koniec końców przyniósł efekt.

Liczba ludzi, których powołano w ten czy inny sposób pod broń, wcielono w szeregi wojska w Niemczech i w Związku Radzieckim był najwyższy.

Ten wysiłek Wojska Polskiego pod różnymi sztandarami, pod różnymi rządami, koniec końców, był przecież olbrzymi, ale jednocześnie niezwykle zróżnicowany, bardzo na swój sposób eklektyczny.

To on był gigantyczny, jak powiedziałem, znacznie ponad 2 miliony ludzi ubrało mundur Wojska Polskiego w II wojnie światowej.

Czasami zdarzało się tak, że ktoś ubierał w roku 1939 mundur Wojska Polskiego czasów II RP, potem w roku 1942 lub 1943 mundur Wehrmachtu.

Jako wciągnięty na Volkslistę, potem dezerterował gdzieś w Normandii, kończył szlak bojowy II wojny światowej w mundurze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i w czasie II wojny światowej trzy razy chodził w jakimś mundurze trzech de facto różnych państw, chociaż rząd londyński był kontynuatorem rządu polskiego okresu przedwojennego.

Że armia niepodległego państwa polskiego, która stanęła do walki 1 września 1939 roku została przez przeciwników pogromiona, ale ani państwo, ani armia nigdy nie skapitulowały.

Stąd Niemcy musieli skonstatować, że po zniszczeniu Wojska Polskiego w Polsce przyszło się bić im z nami pod Narvikiem w Norwegii, a potem spotkali nas na francuskim polu bitwy wiosną roku 1940 i znowu we Francji nas pobili, po czym

Formujemy armię, która w teorii powinna liczyć po pełnej mobilizacji nawet i milion trzysta tysięcy regularnego wojska.

To znaczy nie udało nam się w pełni zmobilizować swoich sił zbrojnych zgodnie z etatami, ale i tak staje do walki milion żołnierzy Wojska Polskiego.

Do dnia dzisiejszego nie wiemy do końca, ilu żołnierzy Wojska Polskiego poległo w tym tragicznym wrześniu 1939.

No i rok 1940 to są kolejne klęski Wojska Polskiego.

Dwie w miarę ukompletowane brygady strzelców stawiamy na rozwój nowoczesnych wojsk, stawiamy na lotnictwo, na marynarkę, a w wojskach lądowych na broń pancerną.

3 razy stawał do walki i to jest doskonały przykład tej złożoności historii oręża polskiego w II wojnie światowej, że brygada Maczka w 1939 roku przeszła na Węgry, że potem część jej kadry udało się przetransportować do Francji.

A jednocześnie ten szlak bojowy Wojska Polskiego po klęsce Francji podtrzymuje wspomniana już Brygada Strzelców Karpackich.

Właściwie w tym momencie można by powiedzieć, że ten szlak bojowy Wojska Polskiego obejmował już przecież trzy kontynenty.

No i jednocześnie w tym 1941 roku zaczęła się ponownie historia polskiego wojska na wschodzie.

Układu Sikorski-Majski u boku Armii Czerwonej od lata 1941 roku zaczyna się formowanie Wojska Polskiego podległego rządowi w Londynie.

I to był początek formowania się Armii Polskiej na wschodzie i to był początek formowania się kolejnego polskiego korpusu, drugiego korpusu polskiego.

Przez Iran, Irak, Palestynę, Jordanię, Egipt przegrupowywano wojska polskie wycofane z ZSRR.

Wojska polskie znajdujące się na Bliskim Wschodzie, formowane na obszarze Bliskiego Wschodu czy Afryki Północnej, czy tam walczące także, były częścią Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Monte Cassino, Ancona przejdą przecież do historii oręża Wojska Polskiego.

Zresztą liczebność polskich sił zbrojnych na Zachodzie, ona rosła latem 1945 roku wraz z wyzwalaniem kolejnych oflagów i stalagów, wraz ze zwolnieniem wielu Polaków, przymusowych robotników Rzeszy, którzy zaciągali się do wojska, osiągnęły nasze polskie siły zbrojne na Zachodzie całkiem spore rozmiary.

Jeśli chodzi o wojska bezpośrednio gotowe do działań na lądzie, bo oczywiście ani polskie lotnictwo na wschodzie, ani zalążki marynarki wojennej w żaden sposób nie

I żołnierze ze wschodu pierwszą swoją walkę, swoją pierwszą bitwę stoczyli pod Lenino w październiku 1943 roku i w okresie PRL-u było to święto Wojska Polskiego.

Teraz istniało więc Wojsko Polskie, a manifestacją Wojska Polskiego na frontach była I Armia Wojska Polskiego.

Już nie Armia Polska, a I Armia Wojska Polskiego.

Ostatecznie trzech armii nie sformowano, nie wystawiono, o czym mówiłem swego czasu, Frontu Polskiego, ale powstały I i II Armia Wojska Polskiego.

I Armia Wojska Polskiego walczyła pod Magnuszewem, wyzwalała częściowo warszawską Pragę, brała udział w działaniach zaczepnych na Pomorzu, w Brandenburgii.

W roku 1945 II Armia Wojska Polskiego wzięła udział w bitwie pod Budziszynem, w działaniach bojowych w pasie I Frontu Ukraińskiego.

Ale ona przecież nie była jedyną reprezentantką Polskiego Ruchu Podziemnego.

Ale zwłaszcza w roku 1944 w różnych częściach państwa polskiego wystąpiło zbrojnie ponad 100 tysięcy żołnierzy podległych wspomnianym organizacjom.

Ale nie możemy też przyjąć w 100% optyki Stalina, który w Moskwie drwił z Mikołajczyka, polskiego premiera rządu na uchodźstwie, mówiąc, że Armia Krajowa to nie armia, to materiał ludzki na armię.

Ostatecznie jako żołnierze Wojska Polskiego, tego na zachodzie, tego na wschodzie, tego wrześniowego, tego podziemnego, stanęło w II wojnie światowej do walki w ten czy inny sposób znacznie ponad 2 miliony ludzi.

Bo nie licząc Wojska Polskiego z roku 1939, to pod względem liczebności drugą armią, która zaciągnęła Polaków, był Wehrmacht.

Odpowiedź jest niejednoznaczna, bo formalnie państwo polskie było zwycięzcą II wojny światowej, a Wojsko Polskie odtworzone na terytorium państwa polskiego koniec końców dotarło do Berlina.

Ponad milion żołnierzy Wojska Polskiego w roku 1939 nie zdołał obronić polskiej niepodległości.

Polacy na wschodzie jak i na zachodzie zlekceważyły konieczność i możliwość formowania Wojska Polskiego, ale jednocześnie z tego samego powodu, kiedy w roku 1939 straciliśmy realną niepodległość, nie zamierzały pozwolić nam samemu o sobie stanowić.