Mentionsy

Norbert, porozmawiajmy dzisiaj o myśliwcu IAR-80.

Ale nie to czyni rumuński myśliwiec IAR-80.

IAR, czyli Industria Arenautica Rumuna, model 80 szczególny.

Ale jak powiedziałem, to co czyni IAR-80 i jego odmianę IAR-81 samolotem nieco niezwykłym jest to, że Rumunom się po prostu udało, to znaczy udało im się rozkręcić produkcję owego myśliwca, co nie było oczywiste wtedy i co nie jest oczywiste dziś.

Nawet Finowie zbudowali własny myśliwiec, myrscy, jugosłowianie wspomniani model Icarus IK3, natomiast Rumunii myśliwce IAR80, IAR81.

Rumuński koncern lotniczy, właśnie IAR, Industria Aeronautica Rumuna z Braszowa, to była firma, która z początku powstała ze współpracy z przemysłem francuskim.

No i Rumunii w roku 1936 w koncernie IAR zdecydowali się na opracowanie takiego właśnie w nowych czasach awangardowego myśliwca.

Nomron jako dostawca docelowych jednostek napędowych, formalnie były to silniki licencyjne, ale rumuńskie, IAR-14 model K, bazujące na silnikach Mistral-Major.

I można by powiedzieć, że potem, kiedy latem 1939 roku, w ostatnich tygodniach przed II wojną światową, IAR-80 został zaprezentowany publicznie jako samolot prototypowy, no to Rumunii mogli czuć pewną satysfakcję.

Ale jakim w ogóle samolotem był IAR-80?

Taką cechą charakterystyczną wszystkich myśliwców IAR-80-81 były relatywnie wąskie skrzydła.

To dramatycznie wpłynęło na IAR-80, ponieważ produkcja tego samolotu nie mogła wystartować, bo francuskie i belgijskie zakłady zostały zajęte przez Wehrmacht.

Ostatecznie porozumienie z Niemcami oraz uruchomienie licencyjne produkcji już w Rumunii silników typu IAR-14K pozwoliło na początku 1941 roku wreszcie na produkcję seryjną owych myśliwców.

Pierwsza odmiana IAR-80

Podejmując produkcję IAR-80 w roku 1941 mieli świadomość, że ze względu na wyścig zbrojeń właśnie na uzbrojenie czołowych mocarstw wchodzą myśliwce nowej generacji, które co do płatowca były właściwie takie same jak te modele z 1938 czy 1939 roku.

W zakresie płatowca IAR nie odstawał.

I Rumunii już na samym początku produkcji starali się zwiększyć moc silnika IAR-14.

To znaczy de facto w roku 1941 i 1944 samoloty IAR-80 korzystały z 14-cylindrowych silników IAR-14K, których zakres mocy już nie przyrastał.

Pierwszych 50 ostatecznie tylko egzemplarzy powstało w podstawowej odmianie IAR-80.

odmianę IAR-80A, której zwiększono liczbę karabinów maszynowych Browninga 7,92 mm do łącznie 6.

Samoloty IAR-80A wykonano w liczbie 90 egzemplarzy.

Ciekawą odmianą był IAR-81.

Odmianą myśliwca IAR-81 była jego wersja rozwojowa oznaczona jako C. Powstało 150 takich samolotów i one uzbrojone były m.in.

Wielkokalibrowe karabiny maszynowe, kaliber 13 i 2 mm, to była odmiana IAR-80B w samolot myśliwski.

To uzbrojenie ważyło coraz więcej, w związku z czym kolejne odmiany IAR-80 i IAR-81 ważyły coraz więcej.