Mentionsy
11. HERBICH // WOLAK // Stanisław Orzechowski: o naprawie i upadku Rzeczypospolitej
W jedenastym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich rozmawia z dr. Jakubem Wolakiem (Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk) o Stanisławie Orzechowskim. Uczestnicy rozmowy zastanawiają się między innymi nad problemami z identyfikacją pozycji ideowej tego wybitnego polskiego pisarza szesnastowiecznego, a także nad jego złożoną tożsamością.
Aby być wolni, musimy mieć własne myśli. Samodzielna tradycja filozoficzna – jako jedna z kluczowych części polskiej kultury umysłowej – przyczynia się do ich kształtowania. W cyklu podcastów Filozofować po polsku dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna. Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych. Obserwuj nas na: YouTube, Spotify i na wielu innych platformach. Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej? Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań: https://teologiapolityczna.pl/podcasty
Rozdziały (12)
Podcast zaczyna się, a poświęca się temu, kim był Stanisław Orzechowski, jego tożsamość i znaczenie dla polskiej kultury.
Analiza tożsamości ideowej Orzechowskiego, jego kwalifikacje i konflikty wyznaniowe.
Opis popularności i renomie Orzechowskiego, jego rola w literaturze polskiej i kontrowersje wyznaniowe.
Rozważania nad postawą Orzechowskiego wobec reformacji i jego rolę jako jednego z głównych autorów kontrreformacji.
Opis sejmov i roli Orzechowskiego w tych sejmach, a także kontekst tych sejmów.
Orzechowski definiuje egzekucję jako proces przywracania wspólnoty politycznej do jej pierwotnej formy, a nie jako proces prawny. Analizuje teologię polityczną, skupiając się na konsekwencjach reformacji i zagrożeniu legitymizacji władzy.
Orzechowski tworzy dialogi polityczne, które są nie tylko teorią, ale także retoryką i komunikacją. Analizuje jego oryginalność i wpływ na sytuację polityczną i religijną.
Orzechowski diagnozuje upadek świata z perspektywy teologii politycznej, skupiając się na zagrożeniu przymierza i roli narodu jako nośnika tego przymierza.
Orzechowski tworzy symbolizm przymierza między Polską a Bogiem, opierając się na pięciu elementach: król, kapłan, ołtarz, wiara i kościół. Analiza symboliki i konstrukcji przymierza.
Analiza symboliki frontyspisu dialogu Orzechowskiego, w tym apokaliptycznych elementów i ich znaczenie.
Opis ostatnich prac Orzechowskiego, w tym Apologia pro quincunque i mowa wygłoszona do rycerstwa ruskiego. Analiza przekonania Orzechowskiego o zmierzchu Rzeczypospolitej.
Podsumowanie rozmowy i zaproszenie do kolejnego odcinka podcastu, poświęconego Andrzejowi Fryczowi-Modrzewskiemu.
Szukaj w treści odcinka
I to są dzieła wybitne i jednocześnie bardzo nieoczywiste, bo one zarazem są zwrócone do szerokich mas szlachty, która ówcześnie gromadzi się na sejmach egzekucyjnych, o których zaraz powiem.
I on pisze dialogi, które wysyła na te sejmy.
Po pierwsze oczywiście wielką nieoczywistość tej postaci, ale przede wszystkim jego rolę w kontekście sejmów egzekucyjnych.
Jeśli chodzi o sejmy egzekucyjne, które następują w zasadzie zaraz potem, bo to jest od 1962 roku,
On na tych sejmach w ogóle nie przebywa, no bo nie jest posłem.
Siedzi u siebie pod Przemyślem i pisze dialogi, które wysyła na sejm.
Może powiedzmy jeszcze krótko, tak żeby to było dla wszystkich jasne, co było przedmiotem tych sejmów egzekucyjnych.
Natomiast to, co widzimy w sejmach egzekucyjnych, to dlaczego one są fascynujące, również literatura z niej związana, to jest właśnie to, że to jest wyraz pewnej rodzącej się bardzo silnej, można powiedzieć, samoświadomości obywatelskiej
Powiedzieliśmy już o tym kontekście politycznym najważniejszych pism Orzechowskiego, takich jak Dialog, takich jak Queen Kungs, czyli o sejmach egzekucyjnych i o to, o co w tych sporach chodziło.
Już wtedy są poważne obawy co do tego, czy Sejmun August będzie miał potomka męskiego, w ogóle potomka.
Jeśli chodzi o same dialogi polityczne powstałe w trakcie sejmów egzekucyjnych, to to są dwa teksty.
Dialog około egzekucji, który powstał w trakcie I Sejmu Egzekucyjnego, Sejmu Piotrkowskiego z lat 1562-1563, a potem jako taki follow-up
I jeśli chodzi o ich treść, to są to dialogi pisane do szlachty przede wszystkim zgromadzonej na sejmach egzekucyjnych, co zresztą z samego podtytułu Queen-Kungsa wynika.
Bardzo dziękuję za to, że mogliśmy porozmawiać o Stanisławie Orzechowskim i jego najistotniejszych pismach związanych z sejmami egzekucyjnymi.
Ostatnie odcinki
-
6. WARDZIŃSKI // STRACHOWSKI // Rogate Serce w ...
15.07.2026 18:00
-
5. WARDZIŃSKI // STRACHOWSKI // Stanisław Szuka...
08.07.2026 18:00
-
28. STRACHOWSKI // Bień // Jak napisać bestseller?
01.07.2026 18:00
-
27. STRACHOWSKI // JASINA // Czy znów czeka nas...
24.06.2026 18:00
-
26. STRACHOWSKI // JASINA // Kiedy Europa zaczę...
17.06.2026 18:00
-
1. O KSIĄŻKACH // SZERSZEŃ // HERBICH // Nowocz...
10.06.2026 18:00
-
25. STRACHOWSKI // KASPEROWICZ: Czy historia sz...
03.06.2026 18:20
-
Krzysztof Kieślowski. Intuicja, los, transcende...
01.06.2026 11:50
-
24. STRACHOWSKI // KASPEROWICZ: Czym naprawdę z...
27.05.2026 18:00
-
1. HERBICH // KITA // Czy świat skręca w prawo?
20.05.2026 18:00