Mentionsy

W poprzednim odcinku irańskim, historycznym odcinku irańskim mówiliśmy o zamachu stanu z 1953 roku, kiedy CIA pomogło obalić progresywnego, a w każdym razie reformistycznego premiera Mossadega, który chciał nacjonalizować ropę naftową i z pomocą Szacha, no właściwie przy biernym udziale Szacha udało się Mossadega obalić i Szach, proszę Państwa, wrócił w triumfie i zaczął rządzić w Iranie na całego.

A Stany Zjednoczone popierały reżim Szacha Mohameda Rezy Pahlaviego bez zastrzeżeń, dlatego że Szach gwarantował stabilność w regionie, był wiernym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych.

No i oczywiście Szach gwarantował stałe dostawy ropy naftowej.

Z których część dochodów trafiała do firm amerykańskich, bo po tym całym przewrocie wcześniej dominowali Brytyjczycy i to oni zgarniali większość zarobków, a po tym jak CIA pomogło utrzymać szacha przy władzy i oddalić reformy, no to Amerykanie również uzyskali kawałek tego ogromnego tortu.

Ja mam tutaj artykuł z 1974 roku z magazynu Time, gdzie Szach był nie po raz pierwszy zresztą na opłatce.

Więc Szach opływał w pieniądze z ropy naftowej.

I paradoksalnie pod pewnym względem to była kontynuacja polityki Mosadeka, tylko oczywiście tak tego nie przedstawiano, ale Szach trochę próbował przejąć retorykę Frontu Narodowego.

Przyjął wizerunek takiego progresywnego Szacha.

Kobiety mogły głosować na jedną z dwóch istniejących partii zasadniczo, z których obie wspierały Szacha, no ale mogły głosować.

Szach na przykład pozwolił piastować im stanowiska państwowe, na przykład sędziów.

Chodziło o to, by kraj Iran był wówczas krajem, niektórzy mówią de facto, feudalnym, to znaczy ogromne połacie ziemi należały czy do samego Szacha, czy do możnych oraz do szeroko rozumianych instytucji religijnych.

Niekoniecznie ziemi Szacha i możnych, ale ziemi imamów.

No więc imamowie potępili Szacha i potępili Białą Rewolucję, no bo nie podobało im się głosowanie kobiet, nie podobała im się tolerancja dla niemuzułmanów, ale odbieranie ziemi też im się nie podobało.

No tak, a Szach z kolei kombinował w ten sposób, że może z jednej strony osłabić trochę potencjalnych przeciwników, a poza tym zyskać poparcie ludu i umocnić swoją pozycję polityczną.

No więc win-win dla niego, ale nie do końca, bo jak pisze Kapuściński w Szach in Szachu, ta reforma rolna wcale nie była tak wspaniałym rozwiązaniem dla ludzi, jakby się mogło wydawać.

No, teoretycznie również wielkich panów na czele z samym Szachem, który tak chciał dać przykład i mamy nagrania, mogą Państwo je znaleźć w sieci, gdzie władca wydaje takie dokumenty nadania ziemi, ludzie podchodzą, rzucają mu się do stóp, całują, a on ich podnosi, daje te papiery i następni przychodzą, ale Kapuściński opisywał to tak.

Działania Szacha cechuje pokrętność i połowiczność.

Dalej czytamy, że Szach tę swoją ziemię z kolei, którą rozdawał, to tak naprawdę rozdawał często dla dość zamożnych, dość zamożnym swoim ludziom, jakimś generałom, pułkownikom czy jak to pisze Kapuściński dworskiej kamaryli i rozdawał też ziemię, którą jego ojciec zagarnął wcześniej.

Ale jak już powiedzieliśmy, imamowie byli niezadowoleni i potępili Szacha za białą rewolucję, a szczególnie potępił go Ayatollah Khomeini, który wkracza tutaj na naszą scenę i będzie występował w tym odcinku do samego końca.

Który porównał Szacha do Kalifa Jazyda?

I nazwał jeszcze Szacha potwornym i żałosnym.

SAVAK, proszę Państwa, to była tajna policja w Iranie stworzona przez Szacha przy pomocy kogo?

Sawak aresztował Khomeiniego i na to wybuchły protesty ludzi, zostały krwawo stłumione, ale Khomeini przebywający w areszcie nie poddał się i w 1964 roku potępił Szacha znowu.

Kiedy to Szach zgodził się na, uwaga, wyłączenie amerykańskich żołnierzy spod jurysdykcji irańskich sądów.

No to to już się nie mogło spodobać Szachowi, w związku z tym co?