Mentionsy

Dzisiaj jeden główny wątek, wątek związany z amerykańskimi think tankami, ośrodkami analitycznymi.

Opowie o szczegółach funkcjonowania dzisiaj think tanku pod przewodnictwem Kevina Robertsa, który przyjął troszeczkę inny charakter niż w przeszłości miał Heritage Foundation.

Zacznę od tego, że think tanki w Stanach Zjednoczonych, no...

W dzisiejszych czasach, w XXI wieku, można powiedzieć, że właściwie na każdym polu, bo mamy think tanki związane z medycyną, ze sztuczną inteligencją, z obronnością, z polityką zagraniczną, z polityką społeczną, klimatyczną.

Właściwie wszystkie rzeczy są omawiane w wielu, wielu think tankach funkcjonujących na terenie USA.

I te think tanki, ośrodki analityczne, różne grupy lobbingowe i grupy wpływu funkcjonowały tam od naprawdę dawna.

Chociaż pierwszym takim oficjalnym think tankiem jest założony w 1910 roku Carnegie,

słynny think tank, słynnego Andrew Carnegie'ego, człowieka, który stworzył wielkie imperium stalowe, w czasach, gdy pas rdzy nie był pasem rdzy, ale był jeszcze pasem stali.

Więc 1910 rok, założony pierwszy think tank, oficjalny, Carnegie.

po części na wyzysku pracowników, ale z drugiej strony jako ta osoba, która zostawiła trwały, niezaprzeczalny charakter w historii Stanów Zjednoczonych, założyła mnóstwo bibliotek na terenie całego kraju, mnóstwo różnego rodzaju ośrodków, think tank.

I tak było z dzisiejszym naszym tematem, czyli z think tankami, gdzie te pierwsze to były w zasadzie quasi-finansowane bardzo często przez przemysłowców i to bardzo często przez...

Wracając do tematu think tanków, obiegają, można powiedzieć, całe życie społeczne, polityczne i nie tylko amerykańskie.

w nowe ruchy, think tanki, ośrodki analityczne.

Harry Church Foundation to jest ten tank z przeszłości, ale powstają nowe ruchy.

No, TP Action to nie jest klasyczny think tank, oczywiście, ale można powiedzieć, że to jest jeden z tych ruchów zbierających pod sobą rzesze ludzi.

Więc można powiedzieć, że Vance podkreślił, jak ogromną rolę odgrywają nowe think tanki i stare, konserwatywne think tanki, żeby zmieniać sposób myślenia i funkcjonowania Waszyngtonu.

I rzeczywiście mamy do czynienia ze swoistą zmianą, która odbywa się na polu think tanków.

To znaczy, do jeszcze niedawna tych think tanków w Stanach Zjednoczonych jest mnóstwo, ale bardzo dużą rolę odgrywały, kluczową rolę można powiedzieć, w procesach decyzyjnych, w doradztwie politycznym, w tworzeniu raportów analitycznych, do których dostęp mają przedstawiciele amerykańskiej władzy.

No raczej think tanki o charakterze internacjalistycznym.

Teraz mamy za prezydenta Trumpa szeroką zmianę w kierunku think tanków sugerujących, jak Heritage Foundation, jak Clemens na przykład, Instytut Clermont i tak dalej, i tak dalej, American Compass.

ale Was właśnie podkreśla, jak dużą rolę mają ośrodki szkoleniowe, think tanki, które wydają raporty, które tworzą taką wizję świata, jakiej oczekują wyborcy prezydenta Trumpa, prezydent Trump i jego otoczenie, chcąc przekształcić Stany Zjednoczone.

jak powszechnym zjawiskiem jest think tank w Stanach Zjednoczonych.

Otóż w 2020 roku Uniwersytet Pensylwanii przez wiele lat wydawał taki raport Global Think Tank Index.

Ostatni Global Think Tank Index wyszedł w 2020 roku.

Tam jest podawany szeroki zakres tematów najlepszej think tanki w poszczególnych regionach, ilość think tanków w regionach, charakter działalności tych think tanków itd.

Otóż, drodzy Państwo, w 2020 roku na terenie USA funkcjonowało ponad 2200 think tanków.

No tak jak mówię, te think tanki przygotowują różnego rodzaju raporty, zajmują się szeregiem problemów, właściwie wszystkimi problemami związanymi z życiem człowieka na planecie.

Jeżeli chodzi o sztandarowe think tanki, no ich oczywiście nie jest 2200 ponad, tylko jest ich można powiedzieć kilkanaście, kilkadziesiąt, takie, o których słychać niemalże każdego dnia, w różnego rodzaju pismach, raportach dostarczanych telewizji, rządom i tak dalej.

Także, o, a jeszcze dodając ten wątek, kończąc ten wątek, od 1980 roku podwoiła się liczba think tanków w Stanach Zjednoczonych, do 2020.

Think tanki cały czas powstają nowe.

Niektóre think tanki są oskarżane o lobbing na rzecz określonych idei i kwestii rozwiązań w polityce zagranicznej, wewnętrznej.

Zanim przejdę do drugiego wątku już konkretnie, omówimy dla Państwa kilka think tanków.

pozwolić, że podam pewien szerszy kontekst, skąd się think tanki wzięły, bo słusznie powiedziałeś, że jest to sieć bardzo duża, zarejestrowanych jest ponad 2000 organizacji różnego typu.

Proszę Państwa, nie wszystkie think tanki działają na poziomie ogólnokrajowym, think tanki generalnie bardzo często operują na poziomie lokalnym, na poziomie stanowym, one pomagają chociażby bardzo często Radomijasta w zmianach podatkowych, w reorganizacji budżetu,

To jest system fiktanków i jest bardzo silnie zakorzeniony w amerykańskiej społeczności.

czy właśnie prywatne, czy działające obok dużych firmy, bo podało się jedno wcześniej nazwisko, możemy podać drugie nazwisko innego bardzo znanego przemysłowca, który również miał swoje think tanki, to był John Rockefeller, który również był jedną z najbogatszych osób i również był takim jednym magnatem, który lubił inwestować w proliberalne środowiska.

I te think tanki...

I think tanki były właśnie odpowiedzią na tego typu potrzeby.

Dlatego te think tanki pojawiają się na początku XX wieku, kiedy mamy kryzysy finansowe, kiedy mamy bardzo duże dyskusje o podatku dochodowym, mamy bardzo duże dyskusje dotyczące przyszłości taryf.

To pierwsze think tanki to były think tanki ekonomiczne, gospodarcze.

tyfinktanki zajmujące się polityką zagraniczną, one pojawiają się w dużej mierze dopiero w latach 30., kiedy ta sytuacja na froncie i europejskim i dalekowschodnim zaczęła się bardziej komplikować i potrzebny był dodatkowy aparat ekspercki.

Jak więc, żebyś mógł opowiedzieć Państwu o tych konkretnych różnych przykładach think tanków, to musimy pamiętać o tym, to jest think tanki, one to jest początek XX wieku i think tanki, one dopiero w czasie II wojny światowej zaczynają nabierać ogólnonarodowej renomu.

nie było, też z powodu polaryzacji i rozbicie siły politycznej, po prostu nie było na tyle stabilnej władzy, żeby te różne propozycje, reform proponowane przez tych think tanki wprowadzać w życie.

Wtedy między nimi powstaje grupa współpracująca bezpośrednio z Departamentem Wojny, później Departamentem Obrony RAND, które właśnie było takim wojskowym think tankiem pomagającym w rozplanowaniu działań wojennych, szczególnie podczas II wojny światowej.

I wtedy II Wołona Światowa pokazuje Amerykanom, że think tanki są potrzebne, że to obkucie intelektualne jest potrzebne.

A o czym też być może później powiemy, demokraci oni nie inwestowali po II wojnie światowej tak dużo w think tanki.

Więc jeżeli mówimy po prostu o think tankach i o tej roli eksperckości, to Don Rousselt ma to swoją rolę też jako ten taki patron intelektualny, który promował swoim nazwiskiem, on też potrafił napisać blurba do książek, który bardzo sobie cenił, gdzie właśnie pisał, że

To jest dlaczego te 15 lat pracy, próby odbudowy tej relacji północy z południem się nie udały i takie pierwsze zarzewia think tanków być może to są właśnie te

Zaraz wrócę do momentu w Wersalu i tego, jak właśnie obrady we Francji przyczyniły się do utworzenia jednego z najważniejszych think tanków w historii Stanów Zjednoczonych, niezwykle ważnego dla otwartej debaty publicznej, eksperckiej, otwartej debaty publicznej, ale zacznę od 1992 roku.

Od słynnej historii, gdy Michał Gorbaczow był w Nowym Jorku i był w siedzibie Council of Foreign Relations, bo teraz będziemy mówić o tym tiktanku, Rada Stosunków Zagranicznych.

To jest ta dyskusja, która się odbywała poprzez think tanki, czy poprzez te specjalistyczne magazyny, to była dyskusja niszowa.

Tutaj mamy do czynienia z pewnym wyjątkowym wydarzeniem, gdzie ludzie związani z think tankiem, z rozszerzającym się coraz bardziej potężnym think tankiem oczywiście, w zakres którego wchodzą wiele osób wpływu, że tak powiem.

czterdziestych, pięćdziesiątych, sześćdziesiątych, siedemdziesiątych i tak dalej, przybywało think tanków.

I to przybywało think tanków, które po pierwsze, jedne z nich nie bały się afiliacji politycznych, bo Council of Foreign Affairs starały się zawsze być ponadpartyjne.

Powstają niektóre think tanki właśnie, które nie boją się popierać konkretnych kandydatów, tworzyć rozwiązania polityczne dla konkretnych ruchów czy kandydatów.

I druga rzecz, think tanki, które się specjalizują tylko i wyłącznie w danych obszarach, na przykład w obszarze polityki obronnej, gdzie Council of Foreign Relations gromadził różnego rodzaju ekspertów i ekspertyzy, natomiast nigdy nie specjalizował się w jednym konkretnie zakresie, nie zgłębiał go do maksimum.

Tego rodzaju think tankiem jest na przykład utworzony w 1948 roku Rand Corporation, w którym powstała broń nuklearna, trzeba było tworzyć strategie nuklearne.

Gdzieś to jest think tank, który zajmuje się no wszystkim.

ogrom działów, no, przepotężna organizacja, jak dziś już wiele think tanków, ale zaczęło się właściwie głównie od polityki obronnej.

W 1973 roku, w tym roku, w którym powstaje Heritage Foundation, Andrew Marshall zakłada Office of Net Assessment, taki specjalny think tank wewnątrz Pentagonu, którego większość wszystkich raportów, które się ukazały, jest tajna.

Think Tank, który można powiedzieć jest niezwykle blisko Pentagonu i jest nośnikiem tych idei związanych z RAND, z Office of Net Assessment, z szeroko rozumianą geopolityką.

Można powiedzieć, że think tank bezpośrednio, nie bójmy się tego stwierdzenia, bezpośrednio związany z Pentagonem.

Jeżeli chodzi jeszcze o takie klasyczne, potężne think tanki, które rodziły się w międzyczasie i stanowiły ogromne zagrożenie i rywalizację dla Council of Foreign Relations, warto na pewno dodać, 1962 rok...

Na początku związane bardzo z Uniwersytetem Georgetown, później niezależna całkowicie organizacja, dziś też niezwykle potężna, komentująca wydarzenia związane, można powiedzieć, ze wszystkimi rzeczami związanymi z bytnością człowieka, czyli tak jak już wspominałem, medycyna, niemedycyna, różne rzeczy, wiele think tanków waszyngtońskich, niewaszyngtońskich, potężnych, zajmuje się całym spektrum tematów.

była wcześniej związana, zanim przystąpiła do administracji Bidena, z think tankiem CSIS.

To jest oczywiście jeden z wielu, wielu przykładów, jak to ludzie związani z think tankami współpracują z konkretnymi administracjami.

Potem na przykład wracają do tych samych think tanków, kontynuując pracę w niezależnych organizacjach.

Już kończąc swój wątek i przekazując sobie głos w zakresie Heritage Foundation, chciałem jeszcze wspomnieć o jednym niezwykle ważnym think tanku, który powstał stosunkowo późno, w 2007 roku.

Jest to think tank również waszyngtoński CNAS, Center for New American Security.

On stworzył ten think tank w 2007 roku.

Autor tej analizy pisał, że kiedy dowiedział się, że w Waszyngtonie powstaje kolejny think tank, to złapał się za głowę, stwierdził, na co to komu, mówiąc wprost.

W Waszyngton jest, wszędzie są tutaj think tanki, zajmujące się dosłownie wszystkim, na co komu kolejny think tank zajmujący się obronnością.

Natomiast później, po jakimś czasie funkcjonowania tego think tanku, stwierdził, że to niezwykle innowacyjna rzecz, która była potrzebna dla środowiska waszyngtońskiego.

prezydenta Obamy, ściśle zakorzeniony w polityce azjatyckiej, współzałożyciel tego think tanku.

Dodam więcej, on jest również otwarty na pewne środowiska republikańskie i przez jakiś czas, zanim dołączył do pierwszej administracji Trumpa, Elbridge Colby nawet zajmował stanowisko w tym King Tanku i pisał tam analizy obronne.

Natomiast teraz kolejny wątek, trzeci wątek, Heritage Foundation, 1973 rok, Ronald Reagan i właściwie Ronald Reagan, to jest kolejny, można powiedzieć, już oddaję Ci głos, ale to jest kolejny przykład tego, jak amerykański think tank rzeczywiście, nie teoria spiskowa, tylko praktyka, nie spiskowa, tylko po prostu praktyka polityczna, gdzie Heritage Foundation w pewien sposób kształtowało politykę prezydenta Reagana, Mandate for Leadership,

Heritage Foundation jest w tym krajobrazie organizacji pozarządowych, think tanków, bardzo osobliwym przypadkiem.

I być może nawet bym powiedział, że jest jednym z think tanków, w którym udało się spodobać największy sukces w historii, tak można powiedzieć, dziedziny życia publicznego.

To jest think tanki w czasie zimnej wojny, to jest paradoksalne, one aż tak blisko samego kongresu nie stały.

I dlatego te wszystkie think tanki, o których mówił Jamal i te osoby, które przewijały się w ciągu tej historii, ich wpływ ograniczał się w zasadzie tylko do Białego Domu, bo też lata 50., lata 60. to początek polaryzacji partyjnej i my widzimy przez kolejne administracje, że

Prezydenci nie potrafili znaleźć większości do co większych, bardziej rewolucyjnych reform, jakie Pnofinktanki bardzo często proponowały, czy to rewolucji na tle podatkowym, czy na tle polityki socjalnej.

To jak powiedzieliśmy Państwu, że think tanki nie były czytane przez masy, ale one też były pisane takim ciężkim językiem merytorycznym, ale mimo wszystko nieprzystępnym, Heritage Foundation uznało, że era nowych mediów to jest moment, w którym konserwatyści mogą odzyskać kontrolę nad narracją.

Dlatego ci wszyscy młodzi ludzie, którzy sprzeciwiali się jak ich koledzy, koleżanki wychodzili na ulicę, bo mieli właśnie poglądy ewangelickie, po prostu fundamentalistyczne religijnie, oni także dołączyli do Heritage Foundation i Heritage Foundation jeszcze w przeciwieństwie do tych innych think tanków wcześniejszych, ono miało taki bardzo silny rys religijny.

Heritage Foundation jest naprawdę organizacją, która i mam wrażenie, nie wiem, czy się ze mną zgodzisz, ale mam wrażenie, że Heritage Foundation, oni zrozumieli, że think tank, żeby był ważny, że miarą think tanku jest to, ile zmian potrafi wdrożyć w życie.

To jest te wcześniejsze think tanki, to jest bardzo dużo ich propozycji, one kończyły na papierze.

Heritage Foundation uznało, że jeżeli my mamy się rozwinąć, jeżeli think tank ma działać, to think tank musi mieć realny wpływ na rzeczywistość.

A nawet jeżeli Heritage Foundation było krytyczne, to te negatywne odium wokół konserwatywnych think tanków za sprawą działań prezydentury George'a W. Busha, ono na wizerunek Heritage Foundation bardzo mocno wpłynęło.

Ale właśnie kończąc tą swoją wypowiedź, Heritage Foundation jest tą grupą, która zrozumiała, że think tanki, znów o tym nie powiedziałem, a to musi wybrzmieć tutaj bardzo jasno.

Think tanki próbowały być bezpartyjne.

Heritage Foundation mówi, że think tanki dzisiaj nie może być bezpartyjne.

I powstanie Charity Foodation w roku 1973 to też jest moment, który ja bym nazwał moment think tanków po prostu partyjnych, po prostu politycznych.

gdzie oczywiście są organizacje ponadpartyjne, są bardzo szanowani autorzy, analitycy, szanowane raporty, ale mimo wszystko najważniejsze w Białym Domu, w Waszyngtonie są te think tanki, które już bezpośrednio współpracują, czy to z Republikanami, Heritage Foundation.

I faktycznie dzisiejsze think tanki to są think tanki, które zrozumiały, że bezpartyjność bardzo często nie popłaca, ponieważ ona blokuje możliwość realnego wpływu na politykę amerykańską.

Poza tym wcześniej think tanki, które próbowały być bezpartyjne i miały rzeczywiście jakiś wpływ nie tylko na debatę strategiczną, ale na pewne rozwiązania na szczeblu federalnym, najczęściej były to niezwykle niszowe tematy, którymi nie sposób zainteresować opinię publiczną i pewnie te think tanki nie do końca chciałyby informować o wszystkim opinię publiczną.

Dziś jest cała masa think tanków, które bazuje na podobnej platformie.

Finktanki zimnej wojny, analitycy, oni musieli rozważać scenariusze na każdą opcję, nawet na najgorsze scenariusze, nawet na wspomniany przez Ciebie scenariusz konfrontacji atomowej.

Pink Tanki zaproponowały rządowi amerykańskiemu tzw.

Więc też muszę pamiętać o tym, że finktanki, one sobie zdawały też sprawę w czasach zimnej wojny, że oni o wszystkim mogą mówić, nie tylko z powodów prawnych, bo klub zoleje tajności, ale również z powodu tego, że

I tutaj Heritage Foundation i ta era partyjnych think tanków także jest owocem tego, że w tej polityce jeszcze bardziej hiperpartyjnej te think tanki, one muszą balansować bardzo często pomiędzy swoją analityczną pracą, ale też pracą dla mediów.

A więc no niestety think tanki dzisiaj także muszą bawić się w politykę po prostu medialną.

To był szczególny okres Wietnam i to, co po Wietnamie dla wielu think tanków, m.in.

Pojawiały się te tanki libertariańskie, liberalne, Instytut Kato na przykład, wiele innych.

funkcjonujące też przy tego rodzaju think tanku, który się nazywa właśnie Instytutem, Institute for National Interest.

Można powiedzieć, że teraz jest mnogo wszelkiego rodzaju think tanków, instytucji dostarczających, czy to społeczeństwu, czy przedstawicielom rządowym szczegółowych informacji, raportów, analiz i propozycji.

czasem wybiera konkretne think tanki, aby dostarczyły propozycje rozwiązań np.

Jakiś czas temu na pewno CSBA brało udział w chyba dwa albo trzy think tanki, już nie pamiętam dokładnie jakie, ale na pewno CSBA zostało wybrane jako to, które ma dostarczyć propozycje zreformowania funkcjonowania marynarki wojennej i to jak ma wyglądać sprzętowo w przyszłości, ale wiadomo, że te propozycje pojawiają się regularnie.

Dodam może jeszcze taką ciekawostkę, że Council of Foreign Relations wywodzi się z takich czasów, w których oczywiście obowiązywały zupełnie inne standardy społeczne i dopiero w 70. roku oficjalnie, że tak powiem, think tank otworzył się na kobiety, albo zajmowały tam oficjalne stanowiska, występowały, bo pojawiały się takie zarzuty wobec think tanku, że już kobiety na przykład potrafiły tworzyć jakieś analizy.

Tam też pewien szantaż miał miejsce ze strony jednej prawniczki, że jeżeli Council of Foreign Relations nie dopuści kobiet do życia w think tanku, do funkcjonowania na normalnej stopie, tak samo jak mężczyźni, to będą tam zarzuty odnośnie... zarzuty obywatelskie o zletraktowanie...

Od wielu, wielu lat, a właściwie dekad, Think Tank organizuje również specjalne szkolenia, programy edukacyjne.

nie tylko w ten think tank ogólnie to był przełomowy moment różne think tanki, ośrodki analityczne wykuwały tą wielką strategię dla Stanów Zjednoczonych bo jak już też Państwu wspominałem jako Polacy nie mamy aktualnie doświadczenia zarówno nasi politycy jak i obywatele aby rzeczywiście kształtować sprawy na najwyższym poziomie i

był prezydentem CFL, prowadził te sprawy i on starał się też liberalizować think tank, bo nie dość, że w 70 roku think tank się otworzył na kobiety, jak wspomniałem, często ten think tank był również oskarżany, że reprezentuje północny wschód, Nowy Jork, finansjere, bogatych ludzi, biznesmenów, jest stosunkowo zamknięty mimo wszystko, mimo tej ponadpartyjności, to o czym mówił Rafał, że jest...

Mówiłeś, Rafał, o wojnie w Iraku, wojnie w Afganistanie, o tym, że część tych tanków popierała angaż Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie.

I nie wiem, czy nadal jest, ale na pewno przez jakiś czas był stowarzyszony w think tanku Center for New American Security.

które współpracują właśnie z think tankami.

Można powiedzieć, że think tanki są kuźniami kadr, jak już wspomniałem na przykład CNAS, jak wspomniał Rafał, Heritage Foundation, różnego rodzaju nowe inicjatywy.

Rzeczywiście jest ta praktyka, aby w konkretnych think tankach, często właśnie waszyngtonickich, szkolić nowoczesne kadry zarządzające Ameryką.

Jak powiedziałem Państwu w 2020 było ponad 2200 think tanków.

Nie wszystkie odgrywają aż tak kluczowe i krytyczne role, ale jest też coraz więcej think tanków, które rzeczywiście mają wielki bagaż doświadczeń i dostarczają urzędników i nieurzędników.

Wiele rzeczy związanych z Chinami, gdzie też jest oczywiście mnóstwo think tanków, bardzo prężna scena, ale można powiedzieć, że pewne rzeczy z funkcjonowaniem komunistycznej partii Chin, z funkcjonowaniem władzy w Pekinie jest ściśle zamknięte i kontrolowane.

Natomiast jest to stosunkowo republikańskie, liberalne państwo i ten zasięg think tanków, ośrodków analitycznych i różnego rodzaju ośrodków medialnych sięga naprawdę daleko i jeśli chcemy, to możemy naprawdę mieć wgląd w wiele bardzo ciekawych i interesujących kwestii.

To jest problemem, który nadal na tym rynku eksperckim amerykańskim jest, jest to, że te wszystkie think tanki, o których rozmawiamy już ponad półtorej godziny, to jest one nadal...

Bo te transfery, o których wspominaliśmy, różnego rodzaju myślicieli między think tankami i administracją właśnie prezydencką, oni mają duży wpływ na administrację prezydencką, a jak powiedział Rafał, kongres rządzi się własnymi prawami.

Ciekawe jest obserwowanie tych transferów między administracją prezydencką, a później właśnie do różnego rodzaju think tanków, czytanie raportów tych ludzi, na przykład wspomniane Jake Sullivan i Kurt Campbell.

Eli Ratner, też wysoki rangą urzędnik, zajmujący się Indo-Pacyfikiem i Azją w administracji Bidena, dołączył do think tanku, którego założycielem jest Elbridge Colby.

Ponieważ, i to była bardzo mądra decyzja właśnie jeszcze XIX wieczna, jeszcze Czestera Artura, ale później rozszerzona przez Harry'ego Truman'a, Kennedy'ego, że należy korzystać z wiedzy byłych urzędników i dlatego byli urzędnicy, byli sekretarze, byli podsekretarze, oni mają zapewnione na tyle wysokie emerytury, na to, żeby oni mogli dalej pracować w zawodzie, bo oczywiście jako pracownicy think tanków nie będą zarabiali tyle, ile jako sekretarze, podsekretarze,

Niektórzy byli urzędnicy tworzą na przykład własne think tanki, własne ośrodki wpływu, ale to już jest kwestia pewnie na inny odcinek.

To jest temat think tanków.

On się może wydawać na papierze niszowy, on się może wydawać na papierze mało znaczący, ale tak jak próbowaliśmy Państwu pokazać, think tanki to jest dzisiaj w zasadzie jedna ze szczebli władzy politycznej w Stanach Zjednoczonych.

i think tanki, które są nazwy, na które warto patrzeć, to jest na kolejne think tanki, na ich publikacje, warto je czytać, ponieważ one dzisiaj też są czytane przez amerykańską klasę polityczną i tak jak przy projekcie 2025, tak jak przy okazji innych organizacji pozarządowych, to jest one realnie mogą wejść w życie, ponieważ Stany Zjednoczone są w takim momencie redefinicji swojej polityki.

I w tym poszukiwaniu przez amerykańskich polityków nowych rozwiązań, nowych pomysłów, nowych idei, oni tym bardziej będą poszukiwali również w think tankach i pozycja think tanków, ona będzie rosła.

Tak jak rozmawialiśmy z Państwem, pozycja Doliny Krzemowej rośnie, tak ja bym powiedział, że analogicznie pozycja think tanków też rośnie, bo amerykańscy politycy to są, oni wiedzą, że...

I to jest po prostu, no znów wrócę do tej swojej tezy think tanki, to jest czwarta władza amerykańska obecnie.

Taki ten horyzont intelektualny, jaki zapewniają cała masa tych think-ranków, to jest niesamowite.

Na sam koniec tylko jeszcze powiem Rafale, że właśnie ten temat z pewnością warto kontynuować, ponieważ think tanki, również się zgadzam, będą zyskiwały na znaczenie, a mówimy o naprawdę potężnych organizacjach.

Także zgadzam się absolutnie już na sam koniec, rola tego rodzaju think tanków, organizacji będzie tylko rosnąć i ich liczba na terenie Stanów Zjednoczonych i w ogóle na całym świecie również będzie rosnąć.

Proszę ja, myślę, że Rafał też, o komentarze, oddźwięk, czy się Państwu podobało, co Państwo o tym wszystkim sądzicie, czy są think tanki, z których Państwo korzystacie, na strony których zaglądacie i których ekspertyzy cenicie.

Państwo śledzą i z którymi Państwo na uwagę patrzą, bo faktycznie ten horyzont również ideologiczny, tematyczny jest tak szeroki, że w zasadzie każdy sobie znajdzie think tank pod siebie i dla siebie.