Mentionsy
Radio Naukowe
23.10.2025 04:30

#272 Zwodnicze mapy – gdyby Ziemia była płaska, byłoby łatwiej | dr Paulina Rowińska

🗺️ https://radionaukowe.pl/mapomatyka  
OSTATNIE DNI PRZEDSPRZEDAŻY = najlepsze ceny tylko do 26.10 do północy 
Nasza księgarnia: https://wydawnictworn.pl/

W XVI wieku Gerard Merkator opracował odwzorowanie Ziemi na płaszczyźnie, z którego w zasadzie korzystamy do dziś. Rozciąga i powiększa obszary bliższe biegunom, co dość wygodnie (z perspektywy Europy) składa się z tym, że na półkuli północnej leży sporo bogatych i wpływowych państw. To nie był jednak cel Merkatora. Jego mapa miała służyć żeglarzom, więc świetnie oddaje potrzebne podczas żeglugi kąty. Zaburzenie wielkości kontynentów jest efektem ubocznym przyjętych założeń. – Mapy są tworzone po to, żeby były użyteczne. Każde odwzorowanie się do czegoś przydaje – mówi dr Paulina Rowińska, matematyczka i popularyzatorka nauki, autorka świetnego debiutu „Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą”, który ukazuje się właśnie w naszym Wydawnictwie RN. Na odwzorowaniu Merkatora opierają się różne mapy, na przykład to z Google Maps w naszych telefonach.

Gdybyśmy zdecydowali się zachować wielkości kontynentów, to musimy zmienić ich kształty. Tak wygląda odwzorowanie Galla–Petersa, na którym kontynenty są jednak dziwnie wydłużone. Krytycy porównywali je do wiszących kalesonów. Problem wynika oczywiście z tego, że Ziemia jest trójwymiarową sferą, a próbujemy ją odwzorować na płaskiej kartce.

Spora część naszej rozmowy dotyczy matematyki, bo mapy i matematyka są ze sobą nierozerwalnie związane (stąd tytuł!). – Ludzie matematyki się po prostu boją, mimo że nie ma czego się bać, bo matematyka jest za wszystkim – mówi dr Rowińska. Choć jest nauką abstrakcyjną, to stoi za stworzeniem domów, w których mieszkamy, technologii, z których korzystamy na co dzień. Zdaniem dr Rowińskiej, matematyka uczy innego sposobu myślenia, ale  programy szkolne niestety niezbyt to odzwierciedlają. Uczymy się rozwiązywać powtarzalne zadania, a nie dowiadujemy się, do czego to wszystko służy.

W odcinku usłyszycie też, w jaki sposób mapy mogą ratować życie, dlaczego matematycy muszą udowadniać nawet to, że 1+1=2, oraz dlaczego nie da się zmierzyć wybrzeża. A po więcej ciekawostek, świetnie opowiedzianych historii i przepiękne ilustracje zapraszamy do książki „Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą”, Wydawnictwo RN, tłumaczenie z angielskiego: Michał Rogalski.

Tranksrypcja na https://radionaukowe.pl/

Gauss John Snow RN Mercatora Marie Tarpe Mandelbrot Jon Snow Radio Naukowe Merkator Henry Beck Kopernik Mapomatyka Marii Tarb Maritarp Mary Tarp

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 4 wyniki dla "Merkator"

Wydaje mi się, że to mniej więcej jest już, gdzieś tam się przebiło do szerszej publiczności, że mamy kłopot z tym odwzorowaniem, tym najbardziej rozpowszechnionym do tej pory, czyli odwzorowaniem Merkatora, które powoduje, że te obszary w pobliżu biegunów są szczególnie rozciągnięte.

Ale ja bym jeszcze chciała zapytać o to, skąd się akurat takie odwzorowanie wzięło, to znaczy jaka była intencja Merkatora, czym się charakteryzuje to odwzorowanie i czy spełniało swoje zadanie zgodnie z intencją jej twórcy?

do jakiego stopnia są zniekształcenia, więc to też tak bym nie przyjęła, że wszyscy dokładnie... Tak, jeśli chodzi o to, skąd ta mapa, no mapa ta już ma kilkaset lat, Merkator ją stworzył w pewnym celu właśnie, w celu nawigacji, czyli no wtedy sobie żeglowaliśmy na statkach, na łodziach i jak się jest na oceanie, no to najważniejsze są kąty, w którą stronę skierować statek.

To jest dzieło przez setki lat i był Merkator, i był Gauss.

Ostatnie odcinki