Mentionsy

Opowieść o Wielkim Gadsbim, a właściwie powinnam powiedzieć tym Wielkim Gadsbim, bo taki właśnie tytuł nosi nowy przekład najsłynniejszego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda.

Wielki Gatsby to chyba jedna z najbardziej obecnych w popkulturze postaci literackich, ale czy ta ogromna popularność bohatera Fitzgeralda przyczyniła się do powszechnego rozumienia tej wielowymiarowej, zagadkowej powieści?

Być może najważniejsze proroctwo Fitzgeralda dotyczy piekła, które miało rozpętać się w Europie w III i IV dekadzie XX wieku.

Fitzgerald to postać złożona i bardzo niejednoznaczna.

Moim gościem jest Maciej Świerkocki, wybitny tłumacz i pisarz, autor przekładów między innymi poezji Williama Butlera Yeatsa, prozy Jamesa Joyce'a, Johna Irvinga, Cormaca McCarty'ego, Jacka Kerouaca, Patti Smith, Richarda Flanagana, a także, a może przede wszystkim, dziś przede wszystkim, Francisa Scotta Fitzgeralda.

Dokonał Pan nowego tłumaczenia, nowego przekładu tej najsłynniejszej powieści Francisa Scotta Fitzgeralda.

Ten dzisiejszy odcinek raportu o książkach o Francisie Scotcie Fitzgeraldzie, o jego największym dziele, najsłynniejszym dziele, ten Wielki Gatsby, to jest tak naprawdę drugi odcinek takiego cyklu amerykańskiego.

No taki dyptyk oparty na ogromnym przeciwieństwie, no bo z jednej strony Fitzgerald i Johnson to są na wskroś amerykańscy pisarze, z drugiej strony na wskroś różni pisarze, różni względem siebie.

Natomiast Francis Scott Fitzgerald, a szczególnie wielki Gatsby,

Czy to w ogóle się przyczyniło do naszego rozumienia Fitzgeralda i tego, co on chciał powiedzieć w tej powieści?

O tych współczesnych tropach w odczytywaniu tego wielkiego Gatsby'ego porozmawiamy za chwilę, ale ja chciałabym jeszcze do tych początków wrócić, bo wielki Gatsby, Fitzgerald, no to są takie hasła wywoławcze, jeśli chodzi o myślenie o amerykańskiej literaturze, o amerykańskiej kulturze.

Ale to nie oznacza, że Fitzgerald natychmiast po opublikowaniu Gatsbiego stał się popularny, stał się sławny.

Fitzgeralda dobrze się o niej wyrażał i dobrze o niej pisał, ale jak to często bywa w historii literatury, autor musiał opuścić ten padł.

Rzeczywiście, chyba, być może, wydaje się, że to są takie zwroty, które często towarzyszą dyskusji na temat tego wielkiego Gatsby'ego i zamysłu autora, Francisa Scotta Fitzgeralda, faktycznie żadna z głównych postaci

To jest rok 1922, a więc to jest świat, w którym Fitzgerald żył.

I lądujemy w takim miejscu, które, niech mnie pan poprawi, jeśli się mylę, ale chyba jest wytworem wyobraźni Fitzgeralda.

Chociaż te na przykład aspekty życia Fitzgeralda, o których myślę są jakby trochę rozdzielone pomiędzy różnych bohaterów.

Trudno tutaj mówić o jakimś port parol Fitzgeralda, ale on nawet mieszkał przez jakiś czas na Long Island przecież też.

Ale jak Fitzgerald o tym miejscu pisze?

Przykładów tego, co Fitzgerald robi z językiem, co robi również z wyobraźnią czytelnika, który może być trochę zaskoczony, bo mamy tutaj powieść wydawałoby się realistyczną i nagle pojawiają się takie obrazy, z którymi trochę nie wiadomo, co zrobić.

Ale opis, no taki chyba też pokazujący to, co w ogóle Fitzgerald robi z nami, z czytelnikami, to co on robi z metaforą, to co on robi też z tą taką zabawą właśnie przenikania się rzeczywistości z nierzeczywistością.

Jak najbardziej, bo pani wspomniała o takim rzekomym czy powierzchniowym realizmie tej powieści, ale Fitzgerald chciałby być jak najdalszy od realizmu, przynajmniej rozumianego w takich kategoriach historyczno-literackich.

To jest pytanie, które Fitzgerald zadaje w tej powieści.

Mniejsza już stosunek samego Fitzgeralda do tej grupy etnicznej czy do tego narodu, ale antysemityzm w Stanach istniał, istnieje i pewnie będzie jeszcze istniał i ustami swoich bohaterów i ich zachowaniem

Fitzgerald daje również temu wyraz.