Mentionsy

Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka
27.10.2025 16:00

Raport o książkach – Dyptyk amerykański, cz. 2: „Ten Wielki Gatsby” F. Scott Fitzgerald

W tym odcinku „Raportu o książkach” zapraszam na drugą odsłonę dyptyku amerykańskiego – opowieść o Wielkim Gatsbym, a właściwie powinnam powiedzieć „Tym Wielkim Gatsbym”, bo taki właśnie tytuł nosi nowy przekład najsłynniejszego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda.


Wielki Gatsby to jedna z najbardziej obecnych w popkulturze postaci literackich. Ale czy ta ogromna popularność bohatera Fitzgeralda przyczyniła się do powszechnego rozumienia tej wielowymiarowej, zagadkowej powieści? Powieści, która – mimo że objętościowo skromna – swoim rozmachem literackim prowokuje ciągle nowe odczytania.


Żadna z postaci „Tego Wielkiego Gatsby’ego” nie daje się łatwo rozszyfrować. Zagadkowy narrator prowadzi czytelnika na granice świata rzeczywistości i nierzeczywistości.


To powieść o Ameryce lat 20. ubiegłego wieku, o wielkich marzeniach i wielkich aspiracjach. O świecie, w którym rządzą pieniądze, ale nie każdy pieniądz jest przepustką do amerykańskiego snu. Bo wbrew deklaracjom Ojców Założycieli w Ameryce wolność i równość darowane są tylko wybrańcom.


A może „Ten Wielki Gatsby” nie jest powieścią tylko o Ameryce? Być może najważniejsze proroctwo Fitzgeralda dotyczy piekła, które miało rozpętać się w Europie w trzeciej i czwartej dekadzie XX wieku?


Gatsby opowiada też ponadczasową historię o pragnieniu miłości i próbie odzyskania przeszłości, a także o wielkiej samotności.


Fitzgerald to postać złożona i bardzo niejednoznaczna. Pytanie: czy tropy biograficzne powinny komplikować odczytanie jego literackiego dzieła?


Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Maciej Świerkocki

Książka: „Ten Wielki Gatsby” F. Scott Fitzgerald / przekład: Maciej Świerkocki / Wydawnictwo Officyna


---------------------------------------------

Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ ⁠https://patronite.pl/DariuszRosiak⁠

Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠➡️ ⁠https://dariuszrosiak.substack.com⁠

Koszulki i kubki Raportu ➡️ ⁠https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/⁠ [Autopromocja]

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 23 wyników dla "Francisa Scotta Fitzgeralda"

Opowieść o Wielkim Gadsbim, a właściwie powinnam powiedzieć tym Wielkim Gadsbim, bo taki właśnie tytuł nosi nowy przekład najsłynniejszego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda.

Wielki Gatsby to chyba jedna z najbardziej obecnych w popkulturze postaci literackich, ale czy ta ogromna popularność bohatera Fitzgeralda przyczyniła się do powszechnego rozumienia tej wielowymiarowej, zagadkowej powieści?

Być może najważniejsze proroctwo Fitzgeralda dotyczy piekła, które miało rozpętać się w Europie w III i IV dekadzie XX wieku.

Moim gościem jest Maciej Świerkocki, wybitny tłumacz i pisarz, autor przekładów między innymi poezji Williama Butlera Yeatsa, prozy Jamesa Joyce'a, Johna Irvinga, Cormaca McCarty'ego, Jacka Kerouaca, Patti Smith, Richarda Flanagana, a także, a może przede wszystkim, dziś przede wszystkim, Francisa Scotta Fitzgeralda.

Dokonał Pan nowego tłumaczenia, nowego przekładu tej najsłynniejszej powieści Francisa Scotta Fitzgeralda.

Czy to w ogóle się przyczyniło do naszego rozumienia Fitzgeralda i tego, co on chciał powiedzieć w tej powieści?

Fitzgeralda dobrze się o niej wyrażał i dobrze o niej pisał, ale jak to często bywa w historii literatury, autor musiał opuścić ten padł.

Rzeczywiście, chyba, być może, wydaje się, że to są takie zwroty, które często towarzyszą dyskusji na temat tego wielkiego Gatsby'ego i zamysłu autora, Francisa Scotta Fitzgeralda, faktycznie żadna z głównych postaci

I lądujemy w takim miejscu, które, niech mnie pan poprawi, jeśli się mylę, ale chyba jest wytworem wyobraźni Fitzgeralda.

Chociaż te na przykład aspekty życia Fitzgeralda, o których myślę są jakby trochę rozdzielone pomiędzy różnych bohaterów.

Trudno tutaj mówić o jakimś port parol Fitzgeralda, ale on nawet mieszkał przez jakiś czas na Long Island przecież też.

Mniejsza już stosunek samego Fitzgeralda do tej grupy etnicznej czy do tego narodu, ale antysemityzm w Stanach istniał, istnieje i pewnie będzie jeszcze istniał i ustami swoich bohaterów i ich zachowaniem

Ciekawe jest też to, jak spojrzeć na przesłanie tego wielkiego Gatsby'ego w zderzeniu, czy też w porównaniu z biografią i takimi tropami biograficznymi samego Francisa Scotta Fitzgeralda.

Jak to się ma do samego Scotta Fitzgeralda?

No to jest też punkt wyjścia samej opowieści, fabuły, bo pierwsza miłość Fitzgeralda o imieniu Ginevra, 16-letnia dziewczyna, z którą chciał się ożenić, będąc chyba 20-letnim mniej więcej już młodzieńcem, nieco od niej starszym, pochodziła z podobnie wysokiego i dobrego rodu jak Daisy Faye.

Ten epizod na pewno jakoś zaciążył na punkcie wyjścia tego wielkiego Gatsby'ego i na pewno bardzo Fitzgeralda zranił.

No i jeszcze jeden aspekt z życia Fitzgeralda, o którym trzeba wspomnieć rozmawiając o nim, no to jest jego małżeństwo z Zeldą.

Małżeństwo bardzo kontrowersyjne, które jest przedmiotem też wielu dyskusji, jest przedmiotem ogromnej krytyki Fitzgeralda, że był mężczyzną okrutnym, że był zazdrośnikiem, że nie mógł przełknąć tego, że jego piękna twarz

Być może mówiła tak tylko po to, żeby mu dokuczyć, ale istnieją na przykład zdjęcia Fitzgeralda z okresu mniej więcej studiów, w których widzimy, jak uprawia tak zwany crossdressing na przykład.

I być może alkoholizm Fitzgeralda tylko się pogłębiał też w związku z tym.

Jaka to jest myśl według pana Fitzgeralda?

Maciej Świerkocki, tłumacz, autor nowego przekładu, najznakomitszego, najbardziej słynnego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda, Ten Wielki Gatsby, był gościem raportu o książkach.

I na koniec chciałam jeszcze dodać, że ten wielki Gatsby, Francisa Scotta Fitzgeralda, w nowym przekładzie Macieja Świerkockiego ukazał się nakładem wydawnictwa Oficyna.