Mentionsy
Koniec świata jaki znamy? Czy 2025 przyniesie zmianę europejskiej architektury bezpieczeństwa
Jakie zmiany może przynieść rok 2025 w architekturze europejskiego bezpieczeństwa? Czy znany nam porządek międzynarodowy ulegnie przekształceniu? Przed jakimi wyzwaniami stoi Europa w myśleniu o bezpieczeństwie? Na te pytania, w rozmowie z Tomaszem Zającem, odpowiada Marcin Terlikowski, szef Biura Badań i Analiz.
Na czym polegała i czym charakteryzowała się pozimnowojenna architektura bezpieczeństwa? Do czego dąży i co chce osiągnąć Rosja? Jakie znaczenie dla porządku światowego ma sposób zakończenia wojny na Ukrainie? Jakie zmiany, ryzyka i wyzwania może przynieść prezydentura Trumpa? Przed jakimi wyzwaniami stoi Unia Europejska i jak zmieniło się jej postrzeganie zagrożenia?Szukaj w treści odcinka
Natomiast zanim przejdziemy do tego...
Na poziomie akademickim można powiedzieć, że był to zespół, czy jest to nadal zespół pewnych porozumień prawno-międzynarodowych i politycznych i wytworzonych na ich podstawie instrumentów, reżimów, procesów, koncentrujących się wokół takich organizacji jak NATO, Unia Europejska.
Natomiast w 1990 roku wobec rozpadu systemu państw komunistycznych, a więc upadku ZSRR i transformacji państw satelitów ZSRR, te zasady zostały nadbudowane o poszanowanie demokratycznych wyborów narodów, o wyrzeczenie się użycia siły w stosunkach międzynarodowych.
I pamiętajmy, że rozszerzenie NATO, rozszerzenie Unii Europejskiej, którego beneficjentem była Polska i nadal jest oczywiście, i grupa państw regionu Europy Środkowej i Wschodniej, to rozszerzenie NATO i Unii Europejskiej odbywało się przy mniejszych lub większych protestach Rosji.
Mieliśmy kolejne tury rozszerzeń zarówno NATO, jak i Unii Europejskiej i w każdym z tych procesów widzieliśmy demokratyczny głos krajów kandydackich i oczywiście aspirujących do członkostwa w obu organizacjach i oczywiście demokratyczne procedury w krajach NATO i Unii, w których stosownie do wewnętrznych regulowań, najczęściej na poziomie konstytucyjnych, te protokoły akcesyjne były akceptowane, co ostatecznie umożliwiało przyjęcie tych państw.
odpowiednio do NATO i Unii Europejskiej.
I teraz, patrząc na to, tak jak powiedziałeś na początku, z lotu ptaka, to był sukces, to był historyczny sukces nie tylko tych państw, które weszły w skład Unii i NATO, ale sukces całej koncepcji myślenia o stosunkach międzynarodowych i o ładzie pokojowym w Europie, które zakładało, że ten powątek jest demokratyczny i kierunki polityki zagranicznej, kwestie fundamentalne, jak przynależność do organizacji integracyjnej, jaką jest Unia Europejska, czy sojuszu militarnego, jakim jest
NATO zależy od demokratycznie wyrażonej woli narodów.
takich samych praw, jakie miały chociażby Polska, zgłaszając swoją chęć akcesji do Unii Europejskiej i NATO, prowadząc negocjacje i dążąc do integracji.
Konkretyzując to, co mówię, Rosji zależeć będzie na uzyskaniu swoistej obietnicy, że Ukraina nie będzie integrowała się z NATO ani z Unią Europejską.
Jeśli Ukraina i Zachód pozwoli Rosji na wpisanie tam jakichkolwiek dwuznacznych, niejasnych sformułowań, to bądźmy pewni, że Rosja będzie nimi grała do podważania perspektyw Ukrainy, jedności Zachodu, szczególnie w kwestii akcesji do NATO, współpracy z Unią Europejską i współpracy wojskowej, obecności również zachodnich sił zbrojnych w Ukrainie.
Natomiast jeśli dobrze interpretuję twoje słowa, bo w Polsce myślę, że jest świadomość tego, tej imperialnej polityki rosyjskiej, tego jak to jest ważne.
Natomiast ja rozumiem twoje słowa w ten sposób, że ty mówisz, że jeżeli to pójdzie w niekorzystną z perspektywy Ukrainy i Polski i Zachodu stronę, to że w podręcznikach w przyszłości będzie się mówiło, że 2022 rok to był jakby ten początek.
Jesteśmy częścią Unii, jesteśmy częścią NATO.
To myślę w dużym stopniu także dzięki euroatlantyckiej, jak to kiedyś mówiliśmy, integracji Polski, a więc integracji z Unią i NATO.
ograniczenie swojej współpracy z Ukrainą, ograniczenie perspektyw, wręcz Trump wykluczy po prostu członkostwo Ukrainy w NATO, obieca Putinowi i powie to publicznie, że Ukraina nie będzie w NATO, to będzie koniec takiego ładu międzynarodowego, bo będzie to przekreślenie przepisów traktatu północnoatlantyckiego i przekreślenie dotychczasowej polityki opartej o wartości.
Analogicznie nie tylko jeśli chodzi o członkostwo w NATO, chociażby kwestia oczywiście Gruzji, otwarta, ale oddalająca się ze względu na sytuację wewnętrzną Gruzji, ale możemy sobie absolutnie wyobrazić sytuację, w której Rosja zaczyna wysuwać kolejne żądania dotyczące chociażby skali i charakteru współpracy strategicznej Polski ze Stanami Zjednoczonymi, ponieważ w Ukrainie udało jej się, czy też gdyby w Ukrainie udało jej się...
Nie wchodząc w to, czy ta analiza jest tak naprawdę super adekwatna, natomiast wydaje mi się, że ona coś mówi na temat oczekiwań Trumpa wobec Europy i jestem ciekawy, jak ty to widzisz.
Ty właśnie uważasz, że to jest taka podstawowa siła napędowa i że wystarczy, że Europa rzeczywiście, tak jak prezydent Trump mówił jeszcze jako kandydat, że ona będzie spełniała te normy wyznaczane przez NATO, 2% PKB wcześniej, teraz mówi się oczywiście już o innych.
Oczywiście tu jest dużo szczegółów, kwestia formy i innych rzeczy, natomiast takiej strategicznego kierunku, w stronę którego podążają Stany Zjednoczone, może jest tu jednak jakaś ciągłość i że tak czy siak musimy się przygotować na to, że tych Stanów Zjednoczonych będzie mniej, jeśli chodzi o obecność w Unii Europejskiej.
Natomiast problemem jest to, że Trump może wykorzystać, tak jak powiedziałem, te napięcia do tego, żeby właśnie skutecznie zakwestionować automatyzm amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa.
Może sugerować, że wycofa część sił z Europy, może sugerować, że jego, jak już to przecież w kampanii zdawał się mówić, że amerykańscy żołnierze nie muszą automatycznie realizować tego, co jest dla nich przewidziane w NATO, a to już by było bardzo dużym problemem, to eufemizm tak powiedzieć, ponieważ to było podważenie znowu
elementu tego ładu pozimnowojennego, który zakładał, że mimo zakończenia zimnej wojny Stany Zjednoczone pozostają obecne wojskowo w Europie, pozostają politycznym gwarantem pokoju w Europie i zapewniają Europie odstraszanie, szczególnie w wymiarze jądrowym, oczywiście poprzez NATO.
Natomiast pamiętam też takie teksty, które liczyły obecność wojskową amerykańską w Europie i że ona się nie zmniejszyła pomimo tych gruźb.
I że nie należy tego lekceważyć, warto to kontrować, natomiast jednak na koniec dnia, że są to słowa, które mają pełnić taką funkcję właśnie mobilizacyjną, a że jednak jak przychodzi co do czego, to że Stany Zjednoczone nie zmniejszają swojej obecności wojskowej i że tam jednak jest taka treść, która nie jest taka losowa, że Trump coś powie i już cały ten aparat administracyjny za tym podąża.
On może zakończyć bardzo łatwo i z korzyścią dla Ukrainy konflikt, czyli wojnę rosyjsko-ukraińską, rosyjską inwazję pełnoskalową na Ukrainę i może również istotnie wzmocnić odstraszanie Rosji przed agresją na NATO w Europie.
Oczywiście to nie przekłada się, trzeba zastrzec, na zdolność Rosji do działania wojskowego i do stanowienia nieustającego zagrożenia dla Ukrainy i dla NATO.
To są dość techniczne i złożone rzeczy, może na inny podcast, natomiast one sprowadzają się do tego, że dotąd...
kwestie polityki bezpieczeństwa, kwestie obronne, tak bliskie jądru suwerenności, a więc chronione zazdrośnie przez wszystkie państwa, przez wszystkie rządy, w tych kwestiach pojawia się nagle, i może jeszcze dodam, bo przecież w NATO też mamy rządy, stolicy reprezentowane przez swoich przedstawicieli w Brukseli czy w czasie szczytów.
na oczywiście różnym poziomie, od głów państw i szefów rządów, poprzez ministrów, poprzez stałych przedstawicieli na regularnych, cotygodniowych spotkaniach w Brukseli, a więc NATO jest z założenia jako sojusz wojskowy, militarny, międzyrządowy.
Natomiast czy w tej całej skomplikowanej sytuacji...
Natomiast jeśli ta nowa tożsamość Unii Europejskiej jako aktora strategicznego poparta będzie odpowiednim finansowaniem idącym w dziesiątki miliardów euro, jeśli nie więcej, na przestrzeni kilku lat, z różnych źródeł, w różnych kopertach, w różnych formatach finansowania, i jeśli nie będzie to, mimo tych trudności transatlantyckich z założenia...
Przebudzenie Europejczyków w zrozumieniu tego faktu i w rozwinięciu instrumentów do przeciwdziałania, powstrzymywania tak naprawdę Rosji, ale działania w porozumieniu ze Stanami Zjednoczonymi, nie podważając NATO, to może być czynnik absolutnie pozytywny, wzmacniający bezpieczeństwo Europy i oczywiście też Polski.
Ostatnie odcinki
-
ICE w Minneapolis | Regulacje gigantów cyfrowyc...
01.02.2026 09:54
-
Presja USA na Grenlandię | Umowa UE-Mercosur | ...
23.01.2026 15:48
-
Prawo silniejszego czy siła prawa? Rozmowa o pr...
21.01.2026 13:59
-
Grenlandia | Iran | Wenezuela - Depesza PISM z ...
18.01.2026 10:15
-
Świat w 2025 roku. Podsumowanie najważniejszych...
31.12.2025 14:09
-
Sytuacja polityczna na Ukrainie | Pożyczka repa...
06.12.2025 14:32
-
Plan pokojowy USA dla Ukrainy | COP30 | Szczyt ...
28.11.2025 15:14
-
Afera korupcyjna na Ukrainie | Wojna w Sudanie ...
22.11.2025 11:55
-
Raport KE dotyczący migracji | Plenum KPCh | Za...
14.11.2025 14:42
-
Sytuacja na Ukrainie | Rozszerzenie UE | Cel kl...
07.11.2025 14:20