Mentionsy

No i oczywiście teraz o tym, co najważniejsze w naszej rozmowie, czyli najnowsze dzieło, narodowy komunizm po polsku, partyzanci Moczara.

Czyli środowisko wokół Mieczysława Moczara działające w latach 60.

Ale także o tych wszystkich ludziach, którym hasła głoszone przez partyzantów Moczara się podobają.

Poprzez odwoływanie się do innej retoryki niż wcześniej robili komuniści, do haseł narodowych, partyzanci Moczara są w stanie przyciągnąć do siebie, a tym samym częściowo do władzy komunistycznej, ludzi z bardzo różnych środowisk i, tak jak powiedziałem często wcześniej, bardzo odległych od komunizmu albo wręcz nastawionych opozycyjnie, niekiedy prześladowanych wcześniej, zwłaszcza w okresie stalinowskim.

Bo na pierwszych stronach nie mamy Moczara.

Bez tego nie zrozumiemy fenomenu Moczara?

Narasta i jest widoczna już przynajmniej w roku 1962-1963 i w tym momencie właśnie na scenę historii wchodzą partyzanci Moczara i myślę, że to trzeba łączyć ze sobą do pewnego stopnia przynajmniej.

Nawet ci bliscy współpracownicy Moczara, po latach od Moczara się odcinali albo bagatelizowali na przykład ten rozdział w swoim życiu, to na jakiej podstawie my dziś jesteśmy w stanie tego Moczara i jego otoczenie niejako zrekonstruować?

Komitetu Centralnego PZPR przyznawali się otwarcie, że należą do frakcji Moczara.

Na ile partyzanci, na ile ten ruch rzeczywiście od początku był ruchem Moczara?

I to jest też rzecz bardzo ciekawa, bo mam takie wrażenie, że nasze wyobrażenie Moczara

jak wyglądały spotkania towarzyskie u Moczara.

To był być może jeden z najbardziej skutecznych sposobów na wybicie się, jeżeli chodzi o Moczara, bo rzeczywiście już w 1956 roku, nie wiem czy on był pierwszy, czy też był najbardziej odważny w tych słowach, ale on już w 1956 roku, idę tropem pana książki, publicznie na forum partyjnym upomina się o pamięć partyzantów, myśląc oczywiście o tych partyzantach AL-owskich, ale przy okazji mówi o pamięci o partyzantce AK-owskiej i batalionach chłopskich, no 1956 rok.

Grono kilkunastu najważniejszych osób w Polsce, ale część elity komunistycznej bała się Moczara.

Dosyć długo Gomułka zachowywał zaufanie do Moczara.

Jak to się stało, że mimo tych ostrzeżeń, mimo tego, że ta frakcja została zauważona, została doceniona, to znaczy wiedziano już, że to jest groźny przeciwnik, to ta władza Moczara, ona jednak cały czas się rozrastała.

No jeżeli czytamy o tym, że najwyżsi przedstawiciele partii czy też rządu, gdy rozmawiali, puszczali na przykład głośną muzykę, była to okudżawy, ponieważ wiedzieli albo inaczej byli przekonani o tym, że ich gabinety, ich mieszkanie są podsłuchiwane przez Moczara.

Poniósł pewne konsekwencje tego, że był związaniem blisko z Gomułką, ponieważ w 1948 roku, gdy Gomułkę odsunięto od władzy, to i Moczara zmarginalizowano.

Także Gomułka miał zaufanie do Moczara.

Gomułka był nieco starszy od Moczara i myślę, że to było takie przygotowanie do tego.

Moskwa się nieco obawiała tego programu politycznego i ideologii Moczara.

I zapewne w rachubach Moczara to byli jego protektorzy, którzy mogli go poprzeć w rozgrywce o władzę, gdyby do niej ostatecznie w Polsce doszło.

Apogeum jego wpływów politycznych, Moczara, to jest 1968 rok, marzec i następne miesiące.

Ale to zanim rok 1967, rok 1968, to chciałbym jeszcze wrócić do tego, co być może jest największym fenomenem i największą ciekawostką w działaniu Moczara i partyzantów.

Moczara w Złowidzie, on już jest wtedy bardzo wiekowy, ale firmuje swoim autorytetem działania Moczara.