Mentionsy
Umyślnie #11 - Geny, życie i środowisko - z czego utkane jest nasze zdrowie? (dr Dorota Komar)
W najnowszym odcinku Umyślnie rozmawiam z dr Dorotą Komar — biolożką, badaczką epigenetyki i liderką zespołu w Centrum Technologicznym Eurecat w Katalonii. Osobą, która od lat przygląda się temu, co tak naprawdę definiuje nasze zdrowie: kod genetyczny czy środowisko, w którym żyjemy. Dorota jest także autorką świetnej książki, która miałam okazje recenzować jeszcze przed drukiem - „Oszukaj genetyczne przeznaczenie”
To rozmowa o epigenetyce osadzonej w życiu. O subtelnych, ale tak istotnych modyfikacjach, które dzieją się na poziomie DNA i histonów, oraz o tym jak„tańczy” chromatyna i jak przełożyć ten taniec na język kogoś, kto nie siedzi w laboratorium, a po prostu chce zrozumieć swoje ciało.
Wracamy do fundamentalnej prawdy o człowieku: nasze ciała nie istnieją w próżni. Reagują, adaptują się, próbują nadążyć za światem, który sam współtworzymy. Ekspresja genów jest w dużej mierze odpowiedzią na środowisko - na stres, relacje, odżywianie, sen, klimat, ale też na mniej oczywiste sygnały, jak zanieczyszczenia powietrza czy warunki, w których dorastaliśmy.
Dotykamy modelu biopsychospołecznego zdrowia. Tego, że choroba nie zaczyna się wyłącznie w genie, ani wyłącznie w biologii, ale w ich ciągłej dynamice. W grze doświadczeń, metabolizmu, hormonów, emocji i kontekstu, w którym żyjemy.
Rozmawiamy o tym, jak stres „zapisuje się” w epigenomie i jakie ma to przełożenie na nasze życie i życie naszych dzieci. Wchodzimy też w epigenetyczne starzenie: jak środowisko przyspiesza lub spowalnia metylację DNA, co dzieje się z epigenomem w otyłości, w trakcie zmian metabolicznych czy w tranzycji menopauzalnej. I oczywiście - Zegar Horvatha. Co naprawdę potrafią epigenetyczne klasyfikatory wieku biologicznego i co mówią najnowsze dane.
Ten odcinek to podejście biologiczne do „zdrowotnej” odpowiedzialności za to jak wygląda nasza codzienność i mnogości zależności pomiędzy stylem życia, stresem a zmianami w DNA. Ponieważ choć nie wybieramy genów, mamy ogromny wpływa na środowisko, w którym te geny pracują. A ta przestrzeń wyboru jest znacznie większa, niż nam się wydaje.
Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (https://multi.life) — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje
Szukaj w treści odcinka
jedną z moich ulubionych i ja często o tym wspominam gdzieś tam w swoich treściach, ilekroć pojawia się jakieś badanie, które właśnie Dorota przytacza, no to mam tutaj pełną taką myśl, jeżeli chodzi o rzetelność przytaczanych danych, plus sposób i forma wyrazu też tutaj absolutnie się zgadza z tym, jak ja widzę naukę i popularyzowanie jej, plus też sama tematyka wydaje mi się być...
coraz bardziej ciekawa, w sensie widzimy coraz więcej zależności, coraz więcej takiej kolidacji z różnymi aspektami naszego życia, zdrowia i choroby, właśnie z tematyką, którą Dorota się zajmuje, czyli z epigenetyką i ja pomyślałam, żeby ten odcinek właśnie dzisiaj, bo różne aspekty poruszymy, chociaż wiadomo też nie sposób, godzinę z kawałkiem to będą bardziej takie zajawki też do tego, żebyście wy temat zgłębili albo żebyście sięgnęli do książki Doroty, ale żeby pochylić się nad tym,
No i właśnie dlatego dzisiaj ze mną i z Wami jest dr Dorota Komar.
Cześć Dorota, strasznie się cieszę, że znowu po latach możemy się usłyszeć.
O Dorocie jeszcze chciałabym, oprócz tego, że tak jak Wam wspomniałam, że naprawdę bardzo się cieszę i bardzo lubię i szanuję wszystko to, co robisz w kontekście popularyzacji nauki, ale myślę, że dla tego zagadnienia, w ogóle dla epigenetyki i dlaczego właśnie z Tobą, z Dorotą chcę o tym rozmawiać jest to, że Dorota specjalizuje się w epigenetyce i jest też liderką działu badań epigenetycznych w Centrum Technologicznym Eureka w Katalonii.
Właśnie na przedanteniu rozmawiałyśmy o fantastycznej Barcelonie, do której Dorota się przeprowadziła.
Co ważne, Dorota bada też realnie w labie te zmiany, szczególnie tutaj jak czytałam i rozmawiałyśmy, skupia się na tych interwencjach żywieniowych i to jest bardzo ważne, że poprzez w ogóle nutri-dietetykę, czy takie podejście np.
Dorota też, co ważne i właśnie pewnie o tym będziemy wspominać, napisała jeszcze pachnącą świeżością książkę wydaną przez wydawnictwo Otwarte.
Miałam taką myśl i ona wciąż jest ze mną, bo póki co nikt jeszcze, Dorota, nie napisał nic podobnego w Polsce, że jest to realnie pierwsza książka, która dotyka kwestii epigenetycznych właśnie na naszym rynku, bo gdzieś tam za granicą możemy dotknąć tematykę podobną, ale tutaj Dorota zestawiła swoją wieloletnią wiedzę.
Więc Dorota myślę sobie, wiem, że nie pamiętam jak pisałaś do mnie w mailu, że...
No właśnie, też o tym w swojej książce wspominasz, jakby dodam tylko, że to Dorota rozwija to zagadnienie szerzej, no bo tutaj naprawdę wiele w tej materii jest już zbadane i jest już pokazane przez grupy naukowe i mam wrażenie, że jeszcze większe follow-upy na przykład, kiedy badamy osoby młodsze i później obserwujemy je,
Dorota, tutaj też musimy poruszyć bardzo ważny aspekt, bo wiem, że otwieram tutaj puszkę Pandory, ale pisząc książkę pewnie też spotkałaś się, pomijając dane naukowe, z których czerpałaś, właśnie z tym już trochę wyświechtanym
Ale Dorota, no z Tobą to ja bym sobie po prostu płynęła po tych aspektach psychicznych.
i to też co Dorota powiedziała, sirtuiny, tak o sirtuinach Adel chyba było, że Adel tak schudła na diecie sirtuinowej, no sirtuiny właśnie modulują, jakby z Twojego podwórka to są po prostu deacetylazy histonów, no i to prawda, ale sirtuiny po prostu znajdują się w bardzo zdrowych pokarmach, no po prostu nie wiem, karczochy, właśnie kurkumina, polifenole, orzechy, więc to powinniśmy zajadać, no i szczególnie też te rezerwuary witamin z grupy B.
prozdrowotną epigenetykę, to co powiedziała Dorota i to jeszcze tylko dodam, że my znowu zaznaczamy, ale ty w książce też piszesz o tych jakby modyfikacjach żywieniowych, to nie jest żadne tutaj posiłkując się takim stwierdzeniem rocket science, naprawdę można prostą dietę skonstruować
z kaszy, z orzechów, z warzyw zielonolistnych, jakby z mięsa, już tutaj nie będę się rozwijać, ale ja na przykład też w książce wspominam o diecie zasobnej witaminy z grupy B, bo dla mnie to jest taki koń w ogóle, który ciągnie całą syntezę neuroprzekaźników, więc to się wszystko tutaj bardzo ładnie pokrywa, ale też myślę Dorota, że...
Dorota, już tak jakby zbliżając się do końca, to tak pociągnę sobie całościowo, ale czy są badania, czy w Twoim tutaj po prostu researchu, którym na pewno gdzieś tam codziennie na coś się natykasz, wiesz, aspekty, które są mi szczególnie bliskie, czyli aktywność fizyczna, ale już nie mówię nawet o jakiejś, nie wiadomo jakiej, harpagańskiej, ale po prostu, nie wiem, bieganie, chodzenie, czy takie po prostu
z tego po prostu bytowania w naturze i tak jak Dorota wspomniała, tutaj same aspekty metylacji i demetylacji, ale po prostu kiedy weźmiemy na tapet sam poziom kortyzolu i to już w latach 80. w Japonii, 83. rok i po raz pierwszy zaobserwowano, kortyzol się nie spada, zaczyna się po prostu mózg jakby odnawiać, wspiera się neurogeneza, my zaczynamy lepiej po prostu funkcjonować na poziomie układu immunologicznego.
stan zapalny spada, więc tak jak Dorota wspominała o tym starzeniu się wywołanym nadmiernym stanem zapalnym, też wiemy, że natura to niweluje.
I myślę sobie, Dorota, żeby może tą rozmowę tak ładnie domknąć, no bo dużo o takiej teorii mówiłyśmy, o też twoim zetknięciu z nauką właśnie w labie i twoich doświadczeniach, ale ty z perspektywy osoby, która też...
Moi drodzy, Dorota, już dla nas to jest wiem, że późna godzina, bo Ty też jesteś raczej chyba, Twój mózg działa bardziej porannie, przynajmniej u mnie tak jest, chociaż to nie jest jeszcze jakoś bardzo późno, ale myślę sobie, że czasami lepiej czegoś nie dopowiedzieć, niż tutaj wyczerpać temat i ja podejrzewam, że jeszcze chciałabym Cię zaprosić i na przykład wejść sobie głębiej w kwestie metaboliczne, bo to jest dla mnie coś, w ogóle kolejne otwarcie tego zagadnienia.
ale będą po prostu aspekty w oparciu o naukę taką naprawdę evidence based, jak to mówimy, sprawdzoną i rzetelną, która dotyka właśnie tego zagadnienia, więc serdecznie Wam polecam moi drodzy, dziękuję Wam za odsłuch tego odcinka, za to, że jesteście, że wspieracie, mi się dalej chce nagrywać i gadać, bo poznaję też różne wspaniałe punkty widzenia moich gości i gości, także dziękuję Wam, dziękuję Tobie Dorota i do następnego, pa pa.
Ostatnie odcinki
-
Umyślnie #14 - Neurochemia spokoju - GABA
28.01.2026 07:45
-
Umyślnie #13 - Wystarczająco dobre życie a nieu...
07.01.2026 07:45
-
Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakt...
17.12.2025 07:40
-
Umyślnie #11 - Geny, życie i środowisko - z cze...
03.12.2025 07:45
-
Umyślnie #10 - Zrozumieć dopaminę
19.11.2025 07:45
-
Umyślnie #9 - Mózg, umieranie i śmierć (prof. W...
05.11.2025 07:45
-
Umyślnie #8 - Umysł, który medytuje. O granicac...
22.10.2025 06:40
-
Umyślnie #7 - Jak i dlaczego zamieszkaliśmy w n...
08.10.2025 06:40
-
Umyślnie #6 - Zdrowa dorosłość i samostanowieni...
24.09.2025 06:40
-
Umyślnie #5 - Dlaczego żyjemy w alkoiluzji? (R...
10.09.2025 06:39