Mentionsy
Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakty i mity (dr. Katarzyna Skórzewska)
W dzisiejszym odcinku na tapet bierzemy związek/hormon, który przez wielu z nas ma bardzo złą prasę i w zasadzie najczęściej można spotkać się z taką narracją by jego działanie po prostu niwelować. A mowa oczywiście o kortyzolu, który potocznie zwany jest hormonem stresu.
A przecież kortyzol to zdecydowanie nie tylko stres.
To także energia, mobilizacja, rytm dobowy, czujność.
To hormon, który każdego ranka dosłownie budzi nas do życia.
Tym razem rozmawiam z dr Katarzyną Skórzewską – endokrynolożką, ginekolożką i autorką książki „Kortyzol. Jak oswoić hormon, który rządzi twoim życiem”. Mówimy o tym, czym kortyzol naprawdę jest z perspektywy biologii, medycyny, neurobiologii i codziennego funkcjonowania. I przede wszystkim - jak nauczyć się żyć z nim „w zgodzie” i długofalowym zdrowiu.
Rozbieramy na czynniki pierwsze:
~ jak działa oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA) i dlaczego kortyzol jest hormonem niezbędnym do życia,
~ kiedy kortyzol jest naszym sprzymierzeńcem, a kiedy zaczyna działać przeciwko nam,
~ dlaczego mit „kortyzol = zło” jest nie tylko uproszczeniem, ale bywa realnie szkodliwy,
~ czym jest poranny pik kortyzolu (cortisol awakening response) i jak wspierać rytm dobowy zamiast go tłumić,
~ jak wygląda pulsacyjność i rytmiczność wydzielania kortyzolu – i dlaczego ważny jest nie tylko jego poziom, ale też czas,
~ jak kortyzol wchodzi w relacje z innymi hormonami
~ jak przewlekły stres, sen, dieta, ruch, kawa, trening i regeneracja wpływają na regulację osi HPA,
~ kiedy i jak badać kortyzol, jakie są pułapki interpretacyjne i najczęstsze błędy diagnostyczne.
Omawiam także wpływ kortyzolu na hipokamp, korę przedczołową i regulację emocji oraz jego relację z neuroplastycznością. To rozmowa o tym, że problemem nie jest stres sam w sobie, ale brak powrotu do równowagi.
Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (www.multi.life) — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje.
Szukaj w treści odcinka
Nazywam się dr Asia Wojsiat, jestem neurobiolożką, neurochemiczką i przez ostatnie lata pracuję nad tym, by lepiej zrozumieć, co wpływa na ludzki dobrostan, jak działa mózg, co kreuje nasz zdrowy umysł i to, co nazywamy ludzkim doświadczeniem.
Dlatego właśnie dzisiaj doktor Katarzynę Skórzewską goszczę ponownie, a szczególnie w kontekście tego tematu, bo Kasia jest endokrynolożką, ginekolożką i autorką naprawdę świetnej książki, która wydaje mi się, że...
bardzo istotnie wypełniła lukę na naszym polskim rynku, związaną właśnie z kortyzolem, no bo owszem mamy fantastyczną książkę Roberta Sapolskiego, dlaczego zebry nie mają wrzodów, ale książka Kasi po pierwsze jest książką polskiej badaczki, lekarki, więc to jest takie myślę fajny akcent i też z perspektywy właśnie medycznej, klinicznej, więc Kasia napisała kortyzol, jak oswoić hormon, który rządzi twoim życiem, no i właśnie dzisiaj
Kasia, poruszyłaś tutaj co najmniej cztery wątki, które teraz po kolei będziemy rozwijać i też w zasadzie tak pięknie korespondujesz z moimi pytaniami.
Ale cała tutaj gra i też to, co Kasia powiedziała i w zasadzie cały czas tutaj powtarzamy w tym odcinku, że to nie chodzi o to działanie kortyzolu, tylko jak my sobie z tym wszystkim radzimy i na ile dajemy mu sygnał, tak wytwarzaj się, bo kiedy ten stres jest przewlekły, to powiedzmy, że wszystko dzieje się odwrotnie.
to dopamina umożliwia nam wejście w stan flow, w to, że czas po prostu się zlewa gdzieś z przestrzenią i my możemy tworzyć, więc bardzo dużo widzimy tych zależności hipokamp i stres, czy właśnie działanie kory przedczołowej i stres i nie można tutaj znowu, tak jak Kasia się pewnie ze mną zgodzisz, insulina jest potrzebna i nie możemy jej zbijać, insulina nie jest winna wszystkiemu, wbrew obiegowej opinii niektórych popularyzatorów nauki, z którą się bardzo nie zgadzam.
Musimy jakby rozróżniać, że różne stany w naszym życiu doprowadzają też do określonych sytuacji i poprzez pracę z biochemią, poprzez te wszystkie też elementy, pewnie pokrótce przejdziemy przez nie, bo Kasia też dużo o tym w książce pisze, ale łapanie tej równowagi poprzez rutynę naszego życia, my sobie pomożemy.
Kasia, ja tylko dodam, że tak, powinnaś napisać kolejną książkę, jakby zdecydowanie.
podstawę, to co Kasia powiedziała.
Też to, co Kasia powiedziała w kontekście całej historii z tą glikemią,
I tutaj pełna zgoda i też Kasia dzięki na maksa, że wspomniałaś o tym alkoholu, bo już myślę, że odchodzimy od tego mitu lampki czerwonego wina dla długowieczności.
Więc tutaj taki znowu aspekt zielona herbata, gdzieś tam ciemna czekolada, jeżeli już chcemy coś słodkiego, to co wszystko Kasia powiedziała o...
tutaj aspekt tak zwany rocket science tylko bardzo proste kwestie ale Kasia o jedną rzecz cię muszę zapytać po prostu, bo to też jest mit obiegowa rzecz, która pojawia się w internetach, bo ja jestem kawacholiczką tutaj przyznam, że staram się zachować pewien umiar jeżeli chodzi o ilość kofeiny ale kocham kawę, tak samo jak i zieloną herbatę
Tak, pełna zgoda Kasia, że życie jest też o przyjemnościach i właśnie oczywiście w drodze do tego tak zwanego self-care, to myślę, że jest dobry trend, żeby też poruszać teraz to, że to może nam zabrać realnie życie w życiu i tak jak mówimy tutaj o zdrowej, przeciwzapalnej, nieprzetworzonej diecie, jeżeli ta zasada tak, 80-20, że no tak około...
Kasia, przepiękne skwitowanie tej na początku bardzo biochemicznej rozmowy, która przerodziła się też w taki apel do tego, że umysł jest czymś więcej niż wytworem mózgu i biochemii i dlatego może tak ciężko nam zadbać o te aspekty właśnie czysto umysłowe, bo to wymaga pracy, bo to wymaga zatrzymania, bo to troszkę wymaga tego, żeby wyjść.
też gałąź związaną z menopauzą i Kasia, no słowo się rzekło, książka mam nadzieję, że zacznie się pisać.
Ostatnie odcinki
-
Umyślnie #14 - Neurochemia spokoju - GABA
28.01.2026 07:45
-
Umyślnie #13 - Wystarczająco dobre życie a nieu...
07.01.2026 07:45
-
Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakt...
17.12.2025 07:40
-
Umyślnie #11 - Geny, życie i środowisko - z cze...
03.12.2025 07:45
-
Umyślnie #10 - Zrozumieć dopaminę
19.11.2025 07:45
-
Umyślnie #9 - Mózg, umieranie i śmierć (prof. W...
05.11.2025 07:45
-
Umyślnie #8 - Umysł, który medytuje. O granicac...
22.10.2025 06:40
-
Umyślnie #7 - Jak i dlaczego zamieszkaliśmy w n...
08.10.2025 06:40
-
Umyślnie #6 - Zdrowa dorosłość i samostanowieni...
24.09.2025 06:40
-
Umyślnie #5 - Dlaczego żyjemy w alkoiluzji? (R...
10.09.2025 06:39