Mentionsy

Dzisiaj przy mikrofonie siedzę sama, nie ma ze mną gościa, a tematyką tego podcastu będzie neuroprzekaźnik GABA.

Myślę, że GABA możemy zdefiniować sobie w taki sposób, dosyć obrazowo, że jeśli glutaminian, o którym też z pewnością pojawi się tutaj odcinek, bo zdecydowanie warto poświęcić mu więcej uwagi, jeśli glutaminian jest takim jakby swoistym pedałem gazu, czy pobudzenia ekscytacji naszego układu nerwowego, to GABA jest takim swoistym hamulcem, jest neuroprzekaźnikiem, który...

w ścisłym porozumieniu z glutaminianem działa i to właśnie dzięki, jak za chwilkę się okaże, regulacji GABA-glutaminian, dzięki tej chronicznie postępującej komunikacji pomiędzy tymi dwiema cząsteczkami, tymi dwoma aminokwasami, możliwe jest właśnie osiąganie stanu równowagi, która niestety w niektórych przypadkach, kiedy tego neuroprzekaźnika GABA nam brakuje, bądź kiedy glutaminian działa w zbyt wysokim stężeniu,

Więc GABA tą równowagę utrzymuje, GABA stabilizuje pobudzenie komórek nerwowych i co ważne chroni mózg właśnie przed, można powiedzieć w cudzysłowie, takim przegrzaniem, które jest związane z nadmiarem ekscytacji i nadmiarem sygnałów nerwowych.

Więc GABA jest jakby takim, powiedzmy jak BDNF jest takim bodyguardem neuronów i czynnikiem bardzo mocno sprawczym, jeżeli chodzi o neuroplastyczność i ślady pamięciowe i regenerację komórek nerwowych, to myślę, że taką ikonką dla GABA byłby właśnie spokój, ta harmonizacja i takie poszanowanie wyłączenia chronicznej ekscytacji, to znaczy takim momentem zatrzymania.

Z perspektywy biochemicznej, z perspektywy neurochemicznej GABA to neuroprzekaźnik, który ma strukturę aminokwasową i co bardzo ważne, i myślę, że to jest właśnie kwintesencja tej pięknej równowagi, że pobudzenie wytwarza się niejako

Do syntezy GABA, właśnie ze wspomnianego glutaminianu, absolutnie niezbędna jest witamina B6.

Zachodzi taka bardzo ważna regulacja metaboliczna GABA i niejako przekształcanie tego neuroprzekaźnika w glutaminian i glutaminianu w GABA, więc to jest super ważna reakcja, dzięki której właśnie ta wspomniana homeostaza może zachodzić.

Jeżeli chodzi o tą rolę astrocytów, to oprócz tego właśnie, że ta konwersja może mieć miejsce i dochodzi do tego przekształcenia, można sobie to zobrazować w taki sposób, jakby astrocyty po prostu sprzątały, czy niejako usuwały nadmiar właśnie glutaminianu i GABA z synaps.

Tę konwersję GABA do glutaminy.

I ten cykl glutaminian, GABA, glutamina między neuronami a astrocytami utrzymuje właśnie taką stałą, jakby biologicznie zakonserwowaną podaż materiału później do produkcji GABA i właśnie tą równowagę pobudzenia, czyli ekscytacja i hamowanie, czyli jakby relaksacja i zatrzymanie.

Za co GABA odpowiada w naszym mózgu?

Ja nad GABA troszeczkę szerzej, no zdecydowanie szerzej niż tutaj w odcinku rozwodzę się w mojej książce w rozdziale o neuroprzekaźnikach.

Ale tak jak wspomniałam, biorąc na tapet jakby tą podstawę i ten absolutnie fundamentalny punkt numer jeden, w którym GABA bierze udział, taki powiedzmy arcyznaczący,

Więc obniżony poziom GABA zdecydowanie też sprzyja powstawaniu reakcji lękowej.

No i też GABA jest związane z tym, jego prawidłowo wytwarzana ilość, jego powiedzmy prawidłowa ta gra neurochemiczna związana jest z tym, abyśmy nie czuli nadmiernego przebodźcowania, czyli nadmiernej ekscytacji, która właśnie związana jest z tym chociażby, że glutaminian działa w nadmiarze w korzy przedczołowej i daje nam takie poczucie bardzo dużej...

jest właśnie to, że tego neuroprzekaźnika GABA może brakować, bo jest on super ważny, podobnie jak i melatonina oczywiście, jako hormon snu, ale GABA jest bardzo ważny, żeby właśnie sen zapaść i ten sen zdrowy, odżywczy utrzymać.

No i też właśnie samo zasypianie jest możliwe wtedy, kiedy poziom GABA mamy wyregulowany, czyli znowu myślę, że to tak z własnego życia możemy sobie dosyć...

Na pewno bardzo ważną kwestią jest to, że GABA oprócz tej typowej, może kojarzonej funkcji uspokojenie, takie troszeczkę podobnie jak serotonina, ukontentowanie, zmniejszenie lęku, jest funkcja GABA w kontekście filtrowania bodźców.

Gdzie właśnie niedobór GABA, a widzimy to w badaniach, że w tych stanach, w tych konkretnych modelach niejako funkcjonowania naszego układu nerwowego GABA może być w deficycie.

definiować jakoby mózg osoby dotkniętej, czy może dotknięty to może złe sformułowanie, bo bardzo nie lubię mówić w ten sposób o neuroatypowości, co mózg neuroatypowy związany z autyzmem, gdzie gaba może być albo niedoborowe, albo może być coś z sygnalizacją, jeżeli chodzi o kwestie synaps, czy samym po prostu sygnałem nerwowym.

To też może być odmienne wykształcenie się właśnie drzewek dendrytycznych, czy samej synaptogenezy związanej też z przekaźnictwem gabaergicznym, na przykład w okresie prenatalnym, w okresie ciąży.

Ale tutaj to, co chcę powiedzieć, to jest właśnie ta kwestia funkcji gaba w utrzymaniu uwagi i koncentracji.

jak mówimy o ADHD, niedobór czy nieprawidłowe działanie układu dopaminergicznego, niedobór dopaminy, wiemy, że dla łapania fokusu, właśnie tej uwagi, koncentracji, też takiego tunelu myślowego bardzo ważny jest neuroprzekaźnik GABA.

Kolejnym elementem jest to, że gaba reguluje napięcie mięśniowe, też pracę kory ruchowej, pracę muszczku, bardzo ważne funkcje jeżeli chodzi o koordynację, też o wzorce ruchowe, więc znowu uspokojenie, relaksacja, zapadanie w sen, utrzymanie ciągłości tego snu, koncentracja i fokus, ale też znowu niejako taki tonus mięśniowy i znowu koordynacja muszczku.

I też taką funkcją, która kojarzona jest z GABA, myślę, że w taki sposób bardziej powiedziałabym niekorzystny, bo nad alkoholem to już się tyle razy znęcałam w różnych swoich wypowiedziach, że dzisiaj tylko chciałabym napomknąć.

ale właśnie jest ta kwestia, którą niejako spożycie alkoholu wiąże się z GABA.

Czyli wiemy, że alkohol jako tak zwany z perspektywy biochemicznej depresant zwiększa działanie układu GABA ergicznego, daje taki fałszywy sygnał dla mózgu, żeby GABA nie produkował więcej i to się dzieje w przypadku przewlekłego i częstego spożycia alkoholu, że

No paradoksalnie alkohol nam jakby zwiększa połączenie receptora z neuroprzekaźnikiem GABA, zwiększa tą projekcję GABA ergiczną, my się luzujemy, my się otwieramy społecznie, my jesteśmy tacy bardziej odważni, jeżeli chodzi o bycie w towarzystwie, no ale jest to takie tak zwane zjawisko...

czy może takie paradoksalne, bo później właśnie u osób, które spożywają, tak jak wspomniałam, alkohol często w nadmiarze i niejako też przyzwyczajają tą gospodarkę neurochemiczną do tych sygnałów gabergicznych, my przestajemy ten gaba produkować w odpowiedniej ilości i dzieje się wtedy sytuacja zgoła odwrotna, czyli pojawia się w nas więcej tego pobudzającego też, który jest w nadmiarze,

Więc tutaj gaba odwołuje się do alkoholu, bo alkohol niejako bardzo mocno wpływa na tę gospodarkę gabaergiczną, stąd właśnie to luzowanie alkoholu.

ale w takiej powiedzmy zdrowej fizjologii w układzie homeostatycznym gaba tak, po prostu zmniejsza odczuwanie lęku, otwiera nas społecznie, daje powiedzmy więcej takiego wiatru w żagle, jeżeli chodzi o relacje społeczne i po prostu...

Wspominałam o tym bardzo ważnym, arcyważnym fenomenie biologicznym, jakim jest ta równowaga GABA-glutaminian i o tym, że dzieje się to w tych wspomnianych też astrocytach, że tutaj niezbędna jest ta witamina B6, magnez, żelazo, żeby ta konwersja zachodziła prawidłowo.

No i jeszcze tak po prostu chcę to powiedzmy podkreślić na żółto, czy napisać kapslokiem, że za dużo glutaminianu, a za mało GABA, to właśnie są takie typowe dla nadmiernego pobudzenia stany, które my możemy tak po prostu somatycznie, ale też umysłowo odbierać jako taki sygnał z naszego układu nerwowego pod tytułem niepokój, właśnie bezsenność, taka nadreaktywność.

ze stanami padaczkowymi, z epilepsją, kiedy gaba brakuje, a wiemy, że te wyładowania neuronów, takie bardzo niesynchronizowane, często nieprzewidywalne, związane z nadprodukcją glutaminianu, związane są po prostu z powstawaniem drgawek, napadów padaczkowych.

Dlatego ja też dzisiaj jak będę opowiadała Wam jak ten poziom GABA niejako zwiększać, ale poprzez takie wsparcie powiedzmy zachowaniowe, czy poprzez wsparcie związane z rutynami, to to jest właśnie to, że ta równowaga po prostu układa się jakby sama.

Organizm sam wie ile tego neuroprzekaźnika GABA idzie na poczet danych i danych zachowań, czy danych fenomenów biologicznych.

Kiedy GABA może nie domagać, czyli kiedy możemy zaobserwować u siebie taki stan emocjonalny związany z zachowaniem, związany z percepcją i może nam dać to trochę do myślenia, że akurat tego neuroprzekaźnika związanego z hemowaniem może być za mało, czy właśnie ta równowaga jest przesunięta nadmiarowo w kwestię pobudzenia.

Na pewno w przewlekłym stresie i w stanach lękowych, czyli kiedy jesteśmy cały czas w takim bardzo dużym napięciu, są prace naukowe, które pokazują, że właśnie regulacja czy też wsparcie gospodarki gabaergicznej może niwelować objawy bruksizmu.

ten niskiego nasilenia stres, ale przewlekły, no to nie mamy jakby substratów, nie mamy po prostu możliwości wytwarzania chociażby gaba.

Ale tutaj, żeby nie odpływać za bardzo w tą tematykę, bo tak jak wspomniałam już o tym troszkę zostało napisane i powiedziane, pamiętajcie po prostu, że tutaj też może być problem właśnie z niedoborem GABA.

I też ten niedobór GABA oprócz bezsenności, czyli takiej powiedzmy zwiększonej pobudliwości przed spaniem, czy taką, że wiecie, mamy ciało jak z waty, czujemy się super zmęczeni na poziomie takim fizycznym, ale głowa jest za bardzo pobudzona, to oczywiście może być związane z depresją, to może być związane ze stanami lękowymi, to też może być po prostu spowodowane nadmierną pobudliwością.

Ale kiedy pijemy kawę za późno, zdecydowanie mamy gorszą możliwość na wytwarzanie GABA, ale też w ogóle gorszą możliwość na wytwarzanie melatoniny.

Ale też, żeby się nad tym snem, tak jak wspomniałam, nie rozwodzić, chodzi mi głównie o to, żebyśmy rozumieli, że gaba też tutaj jakby miesza swoje neurochemiczne, nazwijmy to, palce.

Wspomniałam o epilepsji, o padaczce i tutaj też właśnie leki, które mają jakby takie specyfikę działania jak pregabalina, czyli mają nam zwiększać tą transmisję gabeergiczną, zmniejszać nadaktywność glutaminianu po prostu i zmniejszać te wyładowania neuronalne, więc w padaczce obserwujemy niedobór gaba.

Więc działanie etanolu w dużym skrócie wygląda tak, że wzmacnia on receptory GABA-A, co daje nam w takim uczuciu cielesnym, umysłowym właśnie to wspomniane rozluźnienie, też właśnie ten mniejszy lęk, oczywiście wraz ze zwiększonym spożyciem alkoholu też jakby senność.

No i właśnie tutaj też te receptory GABA powodują po prostu...

No i to wspomniane przeze mnie przewlekłe picie, częste picie alkoholu powoduje, że mózg adaptuje się, dochodzi do zmian w receptorach GABA-A i właśnie tej przewagi glutaminianu, czyli w stanie trzeźwości my odczuwamy więcej lęku, borykamy się z nadpobudliwością, z po prostu nadmierną jakby tą ekspresją czy neurotransmisją glutaminergiczną.

Teraz ta kwestia może najbardziej życiowa, kiedy już wiemy jak GABA mniej więcej działa, wiemy jak kluczową absolutnie ma ten aminokwas, ten neuroprzekaźnik funkcję w naszym układzie nerwowym.

Czas na pytanie, jak wspomagać, czy jak wspierać ten układ GABAergiczny, jak wspomagać syntezę GABA od strony życia, a nie od strony suplementacji.

Bo tutaj chciałabym na wstępie wspomnieć o takim fakcie, który chyba wciąż w takiej obiegowej opinii się pojawia, że właśnie suplementacja GABA wspaniale sprzyja regulacji takiej emocjonalnej, tonizowaniu układu nerwowego, lepiej zasypiamy.

Natomiast to, co badania wskazują niezmiennie, pamiętam jak dwa lata temu pisałam książkę, pisałam właśnie rozdział o gospodarce GABA ergicznej, to starałam się w PAMED-zie zrobić taki konkretniejszy research o tym, czy rzeczywiście jest sens suplementować GABA, jeżeli nie rozszczelniamy eksperymentalnie bariery krew-mózg, czy nie stosujemy też różnego rodzaju związków jak tlenek azotu czy alfa-ketoglutaran,

które w niewielkiej ilości mogły, i to badania na zwierzętach pokazywały, mogły nam usprawniać niejako dystrybucję GABA do mózgu.

Dzisiaj się okazuje, że rzeczywiście nie do końca ma to sens, czyli tutaj nauka niezmiennie obstaje przy tym, że GABA prawie nie przechodzi bariery krew-mózg.

I dlatego to jest pewnie też takie trudne, no bo my realnie poziomu serotoniny, tej działającej w mózgu, czy GABA, czy dopaminy nie badamy.

I tak samo jest w kontekście GABA.

Jeżeli mówimy, że jakiś suplement czy właśnie lek, który ma zwiększać transmisję GABA ergiczną działa, to jest to mechanizm pośredni, który albo zwiększa nam gdzieś tam wrażliwość receptorów,

Natomiast suplementy, które są związane z GABA będą działały poprzez mechanizmy pośrednie właśnie oś jelitowo-mózgową.

Ale znowu skupiając się na samym GABA chcę podkreślić, że te dane są dosyć ograniczone.

A po drugie pamiętajmy, że ten efekt właśnie może być modulowany niejako, kiedy myślimy o tym działaniu GABA w jelitach poprzez suplementację.

To nie będzie działanie per se, czyli przechodzenie właśnie GABA suplementowanego jako aminokwasu przez barierę krew-mózg.

I tutaj właśnie zdecydowanie lepszą metodą, czy taką właśnie praktyką uważam bardziej osadzoną w życiu, jest wspieranie po prostu wytwarzania GABA.

Wiemy, że to rzeczywiście zwiększa po prostu wytwarzanie GABA w naszym organizmie.

A to wszystko jest jakby na wagę złota, jeżeli chodzi o wytwarzanie GABA w naszym organizmie.

łaknienie i ciągoty do takiej wysoko przetworzonej żywności, słodkiej żywności i to też jest związane, moi drodzy, z niedoborem chociażby gaba i serotoniny.

A nic tak pięknie nie reguluje właśnie syntezy serotoniny czy syntezy gaba jak sen, no bo to jest rzeczywiście i tutaj chyba nie ma układu i nie ma jakby konstruktu, jeżeli chodzi o organy i sieci komórek i tkanek w naszym organizmie, które nie byłyby z tym snem i z jego naprawczą

Ale moim celem dzisiaj w tym odcinku jest po prostu, aby podkreślić Wam jak super kluczowa też dla syntezy GABA i właśnie serotoniny jest to, żeby o ten sen dbać.

dużego stresu czy lęku, więc pamiętajcie, że ten sen znowu coś super pierwotnego, takie niby nudy i opowiadanie o nim na każdym polu tak naprawdę, ale cały czas widzimy mnogość tych zależności, bez których po prostu nasz mózg chociażby nie jest w stanie funkcjonować i tutaj w kierunku układu gabaergicznego, syntezy gaba również.

Aktywność fizyczna pod tytułem podnoszenie ciężarów i oczywiście treningi biegowe także wpływa na gospodarkę gabaergiczną mechanizmami pośrednimi, no bo jakby mózg jest zdrowy i jakby jest też neuroplastyczny i to wszystko sprzyja temu, że neurony się tworzą, sieci neuronalne.

Ale szczególnie jeżeli chodzi o aktywność fizyczną i GABA, to badania najczęściej pokazują taką właśnie aktywność, tak jak wspomniałam, o umiarkowanej intensywności.

I badania właśnie wskazują, że sprzyja syntezie GABA, ale tak jak też wspominałam, mówiąc o tych...

dużo surowizny, mam na myśli surówek, to wszystko, moi drodzy, będzie z ukłonem w kierunku poprawy syntezy GABA.

jedzcie jakieś określone wodorosty, czy pijcie chlorelle, bo to będzie wzmagało syntezę GABA.

Wszystko to, co będzie miało charakter neuroprotekcyjny będzie sprzyjało syntezie GABA, ale zdecydowanie odnosząc się do tego, co powiedziałam Wam o witaminie B6, powinniśmy tutaj szczególny ukłon w kierunku w ogóle witamin z grupy B stosować.

pełne ziarno, też jakby ziemniaki, innym źródłem, innym związkiem, związkiem mineralnym ściślej, który jest tutaj potrzebny do syntezy GABA, którym wspominałam jest magnez, jak i żelazo, ale na przykład magnez na to pestki, kakao, czy też kasza gryczana, żelazo oczywiście to chemowe, to źródła mięsne, żelazo niechemowe też znajduje się w różnego rodzaju zieleninie, jak na przykład w szpinaku.

zielonych sklepikach, które wyrastają jak grzyby po deszczu i uważam, że mocno też nakręcają swoimi reklamami niestety dzieci, młodzież do tego, żeby spożywać te napoje energetyczne, energetyzujące, jeszcze nie daj Boże z alkoholem, więc już kompletnie sobie tutaj rozregulowujemy całą tą równowagę glutaminian-GABA.

A tu w kontekście GABA i tak jak Wam opowiadałam o tym właśnie takim zwodniczym działaniu etanolu, że on nam rzekomo zwiększa poziom GABA,

a tak naprawdę oszukuje nasz organizm, który przestaje ten GABA w odpowiedniej ilości syntetyzować, natomiast zwiększa nam się ta pula glutaminianu i pobudzenia, jest najgorszą możliwą drogą, jeżeli jesteśmy osobą, która mierzy się ze stanami lękowymi, która boryka się z depresją lub się z nią borykała, lub nawet kiedy po prostu jesteśmy osobą zdrową i chcemy wiedzieć, że ten poziom GABA w naszym organizmie będzie miał z czego się wytworzyć, że ta