Mentionsy

Porozmawiamy o tym, dlaczego warto podejmować działania lokalne i jak budują one społeczną odporność.

Na konkretnym przykładzie projektu prowadzonego przez moją dzisiejszą gościnie dowiecie się o tym, jaką rolę w budowaniu takiej właśnie społecznej odporności mogą odgrywać biblioteki.

W końcu, co też jest jakby dla mnie ważne, dlatego że uważam, że to doświadczenie, którym podzieli się dzisiejsza gościni, można je przekładać, można je skalować, można inspirować się nim w kontekście działań różnego rodzaju grup, różnego rodzaju instytucji, także szkół, w których też biblioteki swoją drogą zawsze się mieszczą.

Więc myślę, że będzie to odcinek inspirujący dla każdego, kto zastanawia się nad tym, jak angażować ludzi wokół kwestii klimatyczno-środowiskowych.

Równocześnie ten odcinek jest, tak jak poprzedni, częścią większego projektu, częścią serii 6 rozmów, które nagrywam w ramach projektu Akademia Edukacji Klimatyczno-Środowiskowej dla Nauczycieli.

Marta Piechocka-Nowakowska jest socjolożką, jest menadżerką inicjatywy Biblioteki dla Klimatu, o której właśnie porozmawiamy i pracuje w Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.

Mam nadzieję, że wyciągniecie z niej coś ciekawego dla siebie.

Marta, jesteś koordynatorką projektu Biblioteki dla Klimatu, który jest zorganizowany przez Waszą Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.

I chciałam z Tobą porozmawiać o tym projekcie, dlatego że śledzę różnego rodzaju takie właśnie społeczne działania, które dzieją się w sumie na świecie też, ale szczególnie ze szczególną uwagą śledzę te rzeczy, które dzieją się w naszym kraju.

Prowadzicie szkolenia, czy prowadzicie jakieś działania lokalne z lokalnymi osobami, które tworzą, czy tam budują, są ważną częścią jakiejś społecznej sieci w swoich miejscowościach, mniejszych lub średnich, czyli właśnie biblioteki, ludzie, którzy pracują w tych bibliotekach.

Przyszłam z Krajowego Ośrodka Zmiany Klimatu, tam pracowałam jako ekspertka do spraw adaptacji miast do zmiany klimatu, ale jednocześnie jestem socjolożką i te wszystkie tematy społeczne bardzo mnie interesują.

I zauważyłam, że jest ogromny potencjał w bibliotekach, jako właśnie tych miejscach, trzecich miejscach tak zwanych, czyli biblioteki, które przyciągają osoby nie tylko po książki, ale też żeby coś razem zrobić.

Czyli nasza fundacja już wcześniej od 2009 roku pracowała z bibliotekami w różnych kontekstach i pomyślałam, że warto wykorzystać do poruszenia tego tematu związanego ze zmianą klimatu.

Ono było duże, bo to nie tylko tak, że sprawdziliśmy biblioteki i bibliotekarki, bibliotekarzy, ale też Polki i Polaków.

Z jednej strony sprawdziliśmy, czy Polki i Polacy chcieliby przychodzić na zajęcia wokół klimatu do biblioteki,

Ono potwierdziło te nasze intuicje, że to jest właściwe miejsce właśnie, żeby wejść do biblioteki z tym klimatem i zacząć angażować mieszkańców do biblioteki.

działania na rzecz klimatu, bo to nie jest tak, że my tylko tam, oczywiście ten projekt ewoluował, czyli najpierw myśleliśmy tutaj w FRSI, że będziemy tam po prostu wchodzić z taką edukacją.

Czyli biblioteki jako te trzecie miejsca, w których organizuje się dużo różnych... Czyli nie do mnie praca, trzecie.

Biblioteki się zajmują bardzo dużym wachlarzem różnych tematów.

Szybko zweryfikowaliśmy, że to nie jest właściwy kierunek, a mianowicie ludzie nie są zainteresowani takim przechodzeniem do biblioteki i słuchaniem ekspertów, którzy im coś powiedzą.

Czyli jeśli byś mnie zapytała, co robią te biblioteki tak naprawdę, to mogłabym Ci odpowiedzieć tak, że...

Pracujemy z nimi, mamy taki program w ramach Biblioteki dla Klimatu, Akademia Klimatyczna, więc tam rekrutujemy osoby.

o czym możemy lokalnie rozmawiać, jeśli rozmawiamy o zmianie klimatu.

Więc z jednej strony pracujemy z nimi, a później przygotowujemy ich też do tego, żeby oni wyszli do ludzi z tym tematem klimatu i angażowali ludzi do wspólnego działania.

I tutaj różnie się dzieje, bo czasem właśnie mamy taką ofertę spotkań, gdzie ludzie mogą przyjść do biblioteki i posłuchać na jakiś temat związany z klimatem.

Czyli z jednej strony mamy ofertę jakąś dla tych ludzi, którzy tam mieszkają.

I taki dialog jest organizowany na ważny lokalnie temat związany ze zmianą klimatu.

Dla Fundacji Nowej Wspólnoty sam dialog jest celem, bo chodzi o to, żeby spotkać ludzi i żeby ze sobą mogli porozmawiać na trudny dla nich temat, temat, który polaryzuje.

I jak one się usłyszą, to potem to może prowadzić dla nas, już w kontekście naszego projektu, do jakiejś lokalnej współpracy.

I dla nas, o ile właśnie dla fundacji sama rozmowa jest celem, dla nas to jest, jednak my to stosujemy trochę jako takie narzędzie do innego celu, czyli do budowania tego lokalnego zaangażowania, poczucia wspólnoty, tego, że mimo to, że mamy różne podejścia do różnych spraw, jednak możemy gdzieś się dogadać i coś razem zrobić.

I to się dzieje za pośrednictwem biblioteki.

Wracając do Twojego pytania z początku, dlaczego te biblioteki są właśnie bardzo neutralnym miejscem, to znaczy temat zmiany, to chyba od tego powinnam zacząć.

Temat zmiany klimatu traktowany jako temat, który polaryzuje.

Wchodzimy do biblioteki, która ma duże zaufanie społeczne, cieszy się tym dużym zaufaniem i to też nam wyszło w tym badaniu, o którym wspomniałam.

w procesie pracy, w tym projekcie, jak mamy te biblioteki w Akademii Klimatycznej i one właśnie myślą nad inicjatywą, nad tym, jak zaangażować ludzi do działania, to nagle nam wychodzi, tak jak w tych uchołazach, pewien problem i my tam już dobieramy... To nie jest tak, że my od razu wiedzieliśmy, że będzie tam warsztat kryzysowy, a potem jeszcze raz zrobimy drugi dialog.

Powiedziałam właśnie o tym dialogu, który jest narzędziem dla nas i to jest taki punkt numer jeden, ale mamy też, prowadzimy takie warsztaty z projektowania tych lokalnych inicjatyw.

Prowadzi je dla nas Ania Sierpińska.

I to wygląda tak, że Ania tam jedzie do biblioteki.

Czyli granty już stricte dla tej konkretnej biblioteki, tej konkretnej społeczności, żeby mogła coś zrobić.

I podczas tych warsztatów mapowane są lokalne problemy, które później są łączone z kwestiami klimatu.

że ludzie często jednak to indywidualistyczne podejście dominuje i że dużo pracy jest z tym, żeby właśnie myśleć wspólnotowo, myśleć o tym, co jest dobre dla nas tutaj wszystkich, a niekoniecznie z mojej perspektywy.

I bardzo nam na tym zależy, żeby właśnie te biblioteki zaczęły być postrzegane przez lokalne władze jako taki pełnowartościowy partner działań, ten głos społeczny i że tam naprawdę mogą dotrzeć do obywateli, do obywatelek.

tu wspólnie z dziewczynami z biblioteki, że to jest trop, że to jest ważne jednak, żeby się w to włączyć, że być może urząd będzie na to otwarty, żeby oczywiście urząd nie poczuł się tak, że wchodzi im biblioteka w ich kompetencje, ale żeby pokazać, że możemy tu razem współpracować i w związku z tym w bibliotece

by ta rola tej biblioteki była dostrzeżona, że ona może pomóc dotrzeć do ludzi.

Tak samo jak są różne programy takie dotacyjne, żeby być może to właśnie do biblioteki przyjdą ludzie chętnie, żeby się o tym dowiedzieć, a niekoniecznie do urzędu.

Bardzo zależy nam na stworzeniu sieci takich osób, dla których ten klimat jest ważny i które chcą działać.

i jednak wzmacniać nawzajem, bo my tak sobie tutaj rozmawiamy, że tutaj o tych efektach, o tym, jak to jest super działanie i tak dalej, ale to jest też takie mocno obciążające dla tych osób, bo one są przede wszystkim bibliotekarkami i mają...

O, właśnie a propos narzędzi, to można znaleźć na naszej stronie biblioteki-dla-klimatu.pl.

zakładka Q&A i tam znajdziesz najczęściej zadawane pytania na spotkaniach w bibliotece z odpowiedziami, jak tutaj wybrnąć, dlaczego tam mamy coś robić, bo Chiny... Tak, tak, tak.

Jeszcze się nad tym będziemy zastanawiać, ale bardzo nam zależy na tym, żeby te biblioteki stały się takimi właśnie centrami i były tak postrzegane lokalnie.

No i chcemy, by te biblioteki umiały stworzyć taką komunikację wokół tego, czyli są u nas w projekcie, w programie, w Akademii.

I żeby to się nie odnosiło tylko do tego, że mają jedno, drugie, trzecie wydarzenie i gdzieś tam na Facebooku się pojawi informacja, ale żeby to była jakaś taka strategia trochę komunikacji, plan komunikacji dla tej biblioteki, będziemy to z nimi wypracowywać.

Albo na przykład organizują spacery cykliczne, nordic walking dla seniorów, to niech one będą przeprowadzone według scenariusza naszego, gdzie tam mapujemy sobie zmiany w przyrodzie, które są spowodowane zmianą klimatu.

Myślę, że w ogóle biblioteki się włączają w te tematy i je poruszają, więc niech też się pojawi ten wątek dezinformacji klimatycznej.

Dlatego tak powiedziałam.

Nie da się wszystkiego naraz, ale też bardzo często dostawałam właśnie, byłam pytania, dlaczego te biblioteki?

jakoś już tak wszystko skróciłam w tą jedną odpowiedź, bo to są te trzecie miejsca, ale tak, no właśnie ta odporność, to jest, bo są to te trzecie miejsca, bo to są te miejsca, do których przychodzimy, bo tam ludzie się znają, spędzają razem czas i tworzymy te więzi między ludźmi, dlatego wybieraliśmy te mniejsze miejscowości, bo początkowo działaliśmy tylko w miejscowościach do 50 tysięcy mieszkańców,

I to jest dla nas super ważne, więc być może właśnie...

Ale później, wiesz, jedziemy do takiego miejsca, jakiejś miejscowości, do biblioteki na wydarzenie,

I oni rozmawiają o tych sprawach ważnych, o klimacie, o tym, co jest dla nich lokalnie ważne.

Nawet dla tych kilku osób, które widzisz, jak się rozwinęły i dalej mogą działać i wciągają inne.

Mimo tego, że mechanizmy wyparcia mamy cały wachlarz, ale jest to dla mnie takie bardzo prawdziwe i w sumie budujące nawet to, że mówisz o tym, że nie zawsze jest łatwo.

I to nie odzwierciedla tych procentów, to znaczy powinno być łatwo, bo według badań mamy bardzo wysoki poziom świadomości dotyczącej zmiany klimatu w polskim społeczeństwie, ale jedziesz, ale to dlaczego to nie działa, dlaczego ludzie nie popierają polityk klimatycznych, dlaczego...

i w ogóle o tym zmianie klimatu, o skutkach, o przyczynach, skutkach, że to jest niepotrzebne.

To właśnie musisz zacząć mówić o sprawach, które są dla nich ważne i o korzyściach i o rzeczach, które im na co dzień doskwierają.

Dlatego w ten sposób do tego projektu podchodzimy.

I w niektórych społecznościach można otwarcie mówić o zmianie klimatu, a w niektórych trzeba trochę od innej strony podejść.

A dla mnie najciekawsze jest właśnie badanie tej zmiany.

I też widzimy, że biblioteki, które są z nami na przykład dwie edycje, to tam...

Też ten koncept mi się wydaje fajny, żeby już te biblioteki, które biorą udział po prostu po swojej gminie, po swoim powiecie gdzieś się spotykały, bo

kurczę, no namacalny dowód, czy jakaś wizyta studyjna, czy coś jakby tego typu, żeby zobaczyć, aha, to się da, to można to zrobić, to jest tak motywujące dla ludzi i to jest jakby przez modelowanie dużo można zobaczyć.

No i dlatego też ważna jest ta zmiana na poziomie wartości tej grupy, żeby mieć jakąś grupę.

żeby właśnie inne organizacje pozarządowe, żeby też na takim poziomie ministerialnym, żeby dostrzegać te miejsca, tak jak ty to podsumowałaś, że nie trzeba czasem wyważać drzwi, że są miejsca, które w bardzo prosty sposób można zaangażować do tej edukacji klimatycznej, do budowania świadomości wokół tych spraw klimatu.

Że to są biblioteki, ale mamy świetlice wiejskie, mamy koła gospodyń.

i potrafili tak na to właśnie reagować i zdali sobie też sprawę z tego, że żyjemy w tych bańkach informacyjnych, bo dla nas to jest już oczywiste, natomiast chciałabym, żeby to już było takie naprawdę wiadome, że w tych bańkach jesteśmy i dlaczego dostaję takie, a nie inne informacje.

to stwierdziłam, że nie będę jakby prostowała tego konkretnego tematu, który gdzieś tam wziął, tylko właśnie opowiadałam mu jak działają mechanizmy YouTube'a, po prostu żeby jakby zrozumiał całą to jakby to targetowanie i na czym te platformy zarabiają, dlaczego podsuwanie jakichś tam coraz bardziej skrajnych treści jest po prostu w ich interesie.

Działamy w przyszłym roku, przez cały rok będziemy prowadzić kolejną akademię klimatyczną dla bibliotekarek i bibliotekarzy.

Dlaczego mówię w ten sposób?

Chcemy wybrać biblioteki, które gdzieś zauważymy, które już gdzieś może mamy na radarze.

I czujemy już po kilku edycjach, mamy to doświadczenie, że najlepiej właśnie działa, gdy widzimy, że już ktoś działa i się do takiej biblioteki zgłosimy.

Mamy po prostu projekt Biblioteki dla Klimatu, w którym od czasu do czasu organizujemy różne spotkania np.

To jest taki chyba must have dotyczący klimatu.

jeśli chodzi o zmianę klimatu, polecam reporterze.

Olgi Gitkiewicz, Nie zdążę, o wykluczeniu komunikacyjnym, który łączy się to problem ze zmianą klimatu, to jak emisję z transportu, więc takie książki też polecamy.

Mamy też książki dla dzieci, więc oficjalnie mogę obiecać, że ta lista pojawi się na stronie.

Myślę i na pewno biblioteki, jakby ja też na bieżąco obserwuję ten rynek wydawniczy albo on obserwuje mnie i gdzieś się do mnie odzywa, ale naprawdę co chwilę można znaleźć coś ciekawego, więc jeżeli ktoś tylko czyta, to fajnie, jeżeli w tych bibliotekach takie pozycje też się znajdują.