Mentionsy

Historia BEZ KITU
24.09.2025 18:43

25 lat później. Jak „Sąsiedzi” Jana Tomasza Grossa zmienili polską pamięć? dr Krzysztof Persak

Książka Jana Tomasza Grossa „Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka” została wydana w maju 2000 r. i okazała się szokiem narracyjnym dla społeczeństwa polskiego. W dotychczasowym dyskursie bowiem negatywne zachowania Polaków wobec Zagłady Żydów skupiały się wokół takich zachowań jak: obojętność, brak pomocy, szmalcownictwo, albo donosicielstwo. Tymczasem polsko-amerykański socjolog w swojej pracy opisał udział ludności Jedwabnego w mordowaniu – z inspiracji Niemców – swoich żydowskich sąsiadów w kilkanaście dni po napaści III Rzeszy na ZSRR. Jego ustalenia potwierdziło, a następnie poszerzyło śledztwo Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Z kolei w Biurze Edukacji Publicznej tej instytucji powołano zespół historyków i prawników. Ich prace zakończyły się wydaniem dwutomowej publikacji „Wokół Jedwabnego” pod redakcją Pawła Machcewicza i Krzysztofa Persaka. Okazało się, że latem 1941 r. mieliśmy do czynienia nie z jednorazowym wydarzeniem, ale falą pogromową.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Krzysztofem Persakiem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN oraz Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 28 wyników dla "UB"

A ta data właśnie dotyczy 25. rocznicy publikacji książki Jana Tomasza Grossa Sąsiedzi.

Nie wiem, czy mam prawo powiedzieć, że jest to jedna z najważniejszych książek historycznych, jaka pojawiła się w Polsce po 1989 roku, ale wydaje się, że chyba była to książka, która wywołała największą debatę w sferze publicznej, nie tylko między fachowcami, ale także...

No i o odbiorze tej książki, o badaniach, które nastąpiły po publikacji tej książki, między innymi chodzi o zespół, którego pan był koordynatorem w Instytucie Pamięci Narodowej, o tym chciałbym porozmawiać.

Więc wydaje się, że ta książka to jest naprawdę, która odegrała pewną rolę i jakoś poruszyła i środowisko historyków, i czytającą publiczność.

To wydaje mi się jednak ewenement, żeby obchodzić rocznicę publikacji jakiejś w sumie niewielkiej książki.

Datner opublikował w latach sześćdziesiątych.

pogromach Żydów latem 1941 roku, czyli tej fali pogromowej, której częścią była zbrodnia w Jedwabnem, ale która przetoczyła się przez całe zaplecze frontu wschodniego po ataku niemieckim na Związek Radziecki, był Andrzej Żbikowski, który tylko na ten temat opublikował w 1992 roku.

A w przypadku konkretnego procesu dotyczącego śledztwa i procesu dotyczącego zbrodni wydanym, to raczej należy tym funkcjonariuszom UB, albo życie to funkcjonariusze UB, prawdzie i śledztwo, zarzucić absolutne zaniedbania i byle jakość.

Tam w śledztwie były wymieniane dziesiątki nazwisk potencjalnych sprawców, którym przypisano udział w pogromie, których mi w ogóle się UB nie zainteresowało.

A paradoksalnie w wyniku publikacji książki Grossa dla IPN pierwszym i największym wyzwaniem stało się zbadanie historii mordów jedwabnych.

zwłaszcza Andrzej Kaczyński Rzeczypospolitej, który opublikował, pojechał na miejsce, rozmawiał z ludźmi, zanim wybuchła debata, kiedy ludzie nie mieli tego obronnego odruchu, kiedy dość szczerze mówili o tym, co w Jedwabnem się wie.

o czym się mówi, choć nie mówi się publicznie, ale na użytek własny.

Profesor Szarota nie mógł wiedzieć, że publikacje Monkiewicza

niż zostały opublikowane jako backgroundową wiedzę historyczną dla siebie.

I tutaj w tym momencie chciałem zadać pytanie, jakie dodatkowe elementy i ustalenia pojawiły się w Państwa pracy w stosunku do tego, co opublikował profesor Gross?

To widać w tej mapie, która jest opublikowana w muzeum, prawda?

Ale profesor Strzęposz potem, kiedy myśmy opublikowali wokół Jedwabnego, całkowicie zaakceptował przedstawione przez nas rekonstrukcje wydarzeń i ich

Natomiast potem zaczęły się... Więc ja myślę, że po publikacji wokół Jedwabnego, po już pewnym wygaśnięciu tej bardzo emocjonalnej debaty...

Jeżeli tylko się pojawia w dyskusji publicznej kwestia win Polaków wobec Żydów, to natychmiast za plecami tej garstki sprawiedliwych chce się niesprawiedliwych ukryć i to jest zjawisko, z którym my mamy do czynienia, jak wiem,

głównie generalnego gubernatorstwa zamieszkałego głównie przez etnicznych Polaków.

To jest chyba film, który parę miesięcy temu został właśnie opublikowany na temat mierzenia się Polaków z tym trudnym fragmentem przeszłości.

Mówią w pewnym momencie, te nasze publikacje, które do tej pory na ten temat też powstały, zajmują cały stół.

I nagle wizowi niemieckiemu czy francuskiemu, bo to trzeba pamiętać, że Arto jest przedsięwzięciem francusko-niemieckim, pokazany jest ten stół, zagospodarowany przez dużą ilość publikacji, która się tym tematem zajmuje.

Natomiast wydaje mi się, że chyba największy problem to de facto mają nasi edukatorzy, w sensie ludzi, którzy są odpowiedzialni za publikację podręczników i edukowanie młodszego pokolenia.

No bo to naprawdę ma tylko zgubny efekt.

W takim kontekście ja zawsze mam chęć powtórzyć ulubiony cytat powiedzmy prawicowych historyków za Mackiewiczem, tylko prawda jest ciekawa.

Jak zawsze zapraszamy do subskrybowania naszego kanału YouTube, a także zapraszamy na podcasty w serwisach Spotify i Apple Podcast.

Jeśli podoba Wam się nasz kanał YouTube, możecie nas wesprzeć w serwisie Patronite pod adresem patronite-historia-beskidu albo kupić nam symboliczną kawę w serwisie Bajko