Mentionsy
Zmierzch Rzymu, świt islamu - od Justyniana do Herakliusza i Muhammada | cz. 1
Epoka ta była jedną z najbardziej przełomowych w dziejach tej części świata. W tym samym czasie żyli ludzie, którzy odcisnęli na świecie piętno odczuwalne po dziś dzień. Herakliusz ratował Konstantynopol przed kolejnymi nawałnicami Persów, Awarów i Słowian rozbijającymi się o mury Teodozjusza, Grzegorz Wielki kształtował średniowieczne chrześcijaństwo zachodnie, Muhammad jednoczył arabskich Beduinów kładąc przy tym podwaliny pod praktycznie całą nową cywilizację i religię będącą amalgamatem zastanych przezeń wierzeń. W tym samym czasie perscy szachinszachowie tacy jak Chosroes II w boju sprawdzali granice wytrzymałości swoich rzymskich sąsiadów i odwiecznych wrogów, nie zdając sobie sprawy, że ich czas jest już policzony. Ciekawe to były czasy, oj ciekawe.
Wesprzyj mnie na:
https://patronite.pl/mrocznewieki
https://buycoffee.to/mrocznewieki
https://suppi.pl/mrocznewieki
Kup moją książkę na:
https://sklep.mrocznewieki.pl
Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.
Okładka: Mury Teodozjusza, Stambuł, sierpień 2025 - archiwum prywatne autora.
Źródła:
Konstantyn Porfirogeneta, O zarządzaniu cesarstwem, przeł. A. Paroń, ISKŚiO UWr IAE PAN, Wrocław - Warszawa 2024.
Koran, przeł. J. Bielawski, Faktor, Warszawa 2009.
Teofanes Wyznawca, The Chronicle of Theophanes Anni mundi 6095-6305 (A.D. 602-813), tłum. H. Turtledove, University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1982.
Teofilakt Simokatta, Historia powszechna, przeł. A. Kotłowska, Ł. Różycki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2022.
Opracowania:
Kaegi W.E., Heraclius. Emperor of Byzantium, Cambridge University Press, New York 2007.
Krawczuk A., Poczet cesarzy bizantyjskich, ISKRY, Warszawa 2006.
Hodgson G.S.M., The Venture of Islam, Volume 1: The Classical Age of Islam, University of Chicago Press 1977.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, PWN, Warszawa 2007.
Szukaj w treści odcinka
Bez wątpienia był w trudniejszej sytuacji ze względu na oddalenie naddunajskich obozów, w których sprawował swoje dowództwo od Konstantynopola.
Leżał w nim aż do 1204 roku, gdy jego spokój bezpowrotnie zakłócili rabujący Konstantynopol łacińscy żołdacy, jacy przybyli do miasta nad Bosforem razem z IV Krucjatą.
W 1461 r. tę drugą pod względem znaczenia chrześcijańską świątynię Konstantynopola zburzyli Turcy, wznosząc na jej miejscu meczet Fatih.
Nowy cesarz uzyskał aklamację pałacowej gwardii, senatorów i ludu Konstantynopola, krzyczącego głośno Tu vincas Justyne!
Justyn, syn Germanusa, mógł być więc mocno zawiedziony, gdy na wezwanie nowego cesarza pojawił się w Konstantynopolu, ale zamiast audiencji i posady na dworze lub w armii otrzymał chłodne przyjęcie i stanowisko w odległym Egipcie.
Prowincja nad Nilem była co prawda perłą w cesarskiej koronie, od czasów Oktawiana Augusta najważniejszym komponentem rzymskiego stanu posiadania, ale leżała bardzo daleko od Konstantynopola.
Lud Konstantynopola nie burzył się przeciwko takiemu obrotowi sytuacji.
Tuż po objęciu przezeń tronu w Konstantynopolu pojawili się wysłannicy barbarzyńskich ludów ościennych.
Nadzieja na powstrzymanie ich ekspansji prysła, gdy w 576 roku rozbili sporą armię Baduariusza, wysłaną z pomocą do Italii przez Konstantynopol.
Najwięcej zyskali na tych perturbacjach biskupi Rzymu, którzy zdobyli pewną niezależność od Konstantynopola, chociaż musieli w przyszłości lawirować między cesarzem, władcami Longobardów i Frankami, którzy w przyszłości mieli stać się obrońcami papieży przed agresją longobardskich sąsiadów.
Jednocześnie zabiegali o sojusz z Konstantynopolem przeciwko wspólnym wrogom, jakim dla jednych i drugich byli Persowie.
Upadek Dary w 573 roku uderzył w Justyna i konstantynopolitańskie elity niczym błyskawica.
Z biegiem czasu Słowianie zaczną otwarcie kolonizować wyludnione ziemie na południe od Dunaju, lekceważąc sobie pretensje Konstantynopola do zwierzchnictwa tej części kontynentu.
Grzegorz prowadził niezależną od Konstantynopola politykę zagraniczną, negocjując z longobardami, których dwukrotnie powstrzymał przed najazdem na Rzym.
To za jego pontyfikatu biskup Rzymu przestał być jedynie jednym z wielu patriarchów podległych woli cesarza z Konstantynopola, a stał się autonomicznym przywódcą duchowym i politycznym, wokół którego zaczęła jednoczyć się nowa, zachodnioeuropejska cywilizacja chrześcijańska.
Aby ukrócić długotrwały proces decyzyjny, w zimie dodatkowo blokowany niemożnością bezpiecznego podróżowania między Konstantynopolem a zachodnimi prowincjami drogą morską, cesarz przekazał więcej kompetencji w ręce egzarchów.
Syn Hormizdasa, Chosroes, przybył bowiem na dwór w Konstantynopolu prosząc niedawnego wroga o pomoc w przywróceniu go na tron.
Ich ataki penetrowały bałkańskie prowincje aż pod same przedmieścia Konstantynopola, czasem ponosząc jednak porażki, takie jak ta, która spadła na nich w 587 roku pod Adrianopolem.
Jest to jeden z najstarszych tekstów źródłowych opowiadających o Słowianach niedługo po tym, jak zaczęli przysparzać kłopotów władcom Konstantynopola.
Prędko jednak zmienił zdanie i odwołał syna z powrotem do Konstantynopola, gdzie tuż za murami miasta zgromadził całą swoją rodzinę, jakby w oczekiwaniu zagłady.
Po raz pierwszy od czasów Konstantyna Wielkiego, czyli od niemal trzech stuleci, władzę w Konstantynopolu zdobył uzurpator.
Prześladował Żydów i monofizytów, ale z pewnym chłodem odnosił się także do patriarchy Konstantynopola.
Herakliuszowie postanowili złamać opór uzurpatora, głodząc Konstantynopol.
W 610 roku, gdy sytuacja dojrzała do zbrojnej interwencji nad Hellespontem, młodszy z dwóch Herakliuszów urządził swoje pożegnanie z Afryką i wyruszył wreszcie na czele potężnej floty z Kartaginy, we wrześniu tego samego roku docierając do cieśnin, nad którymi leżał Konstantynopol.
Herakliusz ratował Konstantynopol przed kolejnymi nawałnicami Persów, Awarów i Słowian rozbijającymi się o mury Teodozjusza.
Od Egiptu i Libii, przez kaukaskie góry, serce Mezopotamii, aż po niezdobyte mury Konstantynopola w Europie.
Tym bardziej, że między 618 a 621 rokiem Persowie zajęli Egipt z Doliną Nilu, tym spichlerzem Konstantynopola i najcenniejszą prowincją imperium od czasów Oktawiana Augusta.
W 623 roku Kagan faktycznie zgodził się na pertraktacje uwiecznione wspólnymi igrzyskami niedaleko murów Konstantynopola.
Tego było jednak już za wiele nawet dla jego żołnierzy, którzy bardziej od swojego przełożonego poczuwali się do więzi z centrum w Konstantynopolu.
Źródła mówią, że w pewnym momencie cesarz miał nawet rozważać porzucenie Konstantynopola i przeniesienie centrum państwa do Afryki, ale stołeczny senat wybił mu to z głowy.
Awarski kagan poganiał w kierunku Konstantynopola wielką, szacowaną nawet na 80 tysięcy ludzi, armię złożoną ze stepowych koczowników wraz z towarzyszącymi im Słowianami, Gepidami i Bułgarami.
Upadek Konstantynopola w tym roku mógł zakończyć się konsekwencjami podobnymi do tych, jakie przyniosło zdobycie miasta w 1204 r. podczas IV Krucjaty.
Konstantynopolitańczycy mieli zabrać ze sobą jedynie ubranie na karku i posłusznie udać się na drugi brzeg Bosforu, gdzie już czekały na nich perskie wojska Szarbaraza.
Pycha Kagana prędko jednak zderzyła się z twardymi realiami pod postacią cegieł i zaprawy wiążącej masywne fortyfikacje Konstantynopola, bronione dodatkowo przez 12 tys. żołnierzy pozostawionych w mieście.
Ograniczyli się jedynie do spalenia azjatyckich przedmieść Konstantynopola i odciągania uwagi części obrońców miasta.
Ich wódz, Szarbaraz, przez większą część oblężenia pełnił rolę biernego obserwatora, niezdolnego do przeprowadzenia desantu na europejskich przedmieściach Konstantynopola.
Rzymianie chowali się przed niebezpieczeństwami wewnątrz Konstantynopola niczym żółw w skorupie, a gdy zagrożenie minęło, wychodzili na zewnątrz, aby kontratakować.
Ostatnie odcinki
-
Zmierzch Rzymu, świt islamu - od Justyniana do ...
03.06.2026 18:25
-
Udomowienie zwierząt - kto, kiedy, jak i dlacze...
23.05.2026 10:08
-
Koniec Napoleona - Elba, Sto Dni i Waterloo
01.05.2026 07:25
-
Ostatnie wyprawy Kolumba - "Admirał Moskitów" i...
15.04.2026 15:12
-
Wyprawy Kolumba, odkrycie Ameryki i zagłada Indian
30.03.2026 12:37
-
Kubilaj-chan - Pan Dwóch Światów i Ostatni Wiel...
13.03.2026 17:49
-
Kommodus: Cesarz - Gladiator i jego mit
22.02.2026 18:38
-
Kobiety antycznej Hellady - życie codzienne w s...
11.02.2026 18:55
-
Królowie Wysp Kanaryjskich. Dzieje Guanczów [Au...
27.01.2026 17:12
-
Neandertalczycy - krewniacy z epoki lodowcowej
22.01.2026 16:46