Mentionsy
Bezkształtna Polska. Tworzenie granic po 1918 roku
W podcaście „1000 lat. Prześwietlenie” odtworzymy Polskę wyłaniającą się po 123-letniej niewoli. Wraz z Łukaszem Starowieyskim odbędziemy podróż palcem po mapie, sunąc po kolejnych odcinkach granic powstającego państwa. Bo choć pod koniec I wojny światowej było niemal pewne, że kraj się odrodzi, to nikt nie wiedział, jaki będzie jego ostateczny kształt. Poza Królestwem Polskim z Warszawą i częścią Małopolski z Krakowem wszystkie ziemie były sporne. O swoje granice Polska przez kolejnych pięć lat stoczy sześć wojen. Niemcy nazwali ją „państwem sezonowym”. Brzmiało to jak plan − którego omal nie urzeczywistnili bolszewicy. Podcastu Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcasts, Audiotece, a także na innych platformach podcastowych. Zapraszamy do subskrypcji naszego kanału. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Gdy wieczorem 10 listopada na torach dworca wiedeńskiego w Warszawie zaturkotały koła pociągu wiozącego Józefa Piłsudskiego, a dzień później ogłoszono zawieszenie broni na frontach I wojny światowej, wiadomo już było, że Polska po 123 latach powróci na mapy świata.
Zderzały się koncepcje dwóch wybitnych liderów, Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego.
Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego.
Starania Józefa Piłsudskiego okazują się w nieowocne.
Trzeźwo to ujął Józef Piłsudski.
Zaledwie jeden dzień po przyjeździe Piłsudskiego do Warszawy, Rada Regencyjna, zarządzająca dotąd z woli zaborców Królestwem Polskim, przekazała mu dowództwo nad armią, a w kolejnych dniach całość władzy.
29 listopada Piłsudski został tymczasowym naczelnikiem państwa.
Jak to się stało, że objęcie władzy przez Piłsudskiego przeszło aż tak bezboleśnie?
Niepodległościowych socjalistów z Józefem Piłsudskim na czele oraz narodowców, którym przewodził Roman Dmowski.
Czyli można powiedzieć, że przejęcie władzy przez Józefa Piłsudskiego w listopadzie 1918 roku było kompromisem.
A Polska może mieć tylko stolicę w Warszawie, a warszawska ulica upierała Piłsudskiego, a nie na przykład bardzo silną w zachodniej Polsce narodową demokrację Romana Dmowskiego.
No i Piłsudski ciągle jeszcze był kojarzony z socjalizmem.
A więc Piłsudski był wygodny dla wielu stron, a prawdziwą władzę miały dać wybory powszechne do Sejmu Ustawodawczego.
Najważniejszym faktem było usankcjonowanie władzy Piłsudskiego przez Komitet Narodowy Polski.
Roman Dmowski początkowo przekonywał aliantów, że rząd warszawski jest nielegalny, a Piłsudski nie zasługuje na zaufanie.
Piłsudski w grudniu wysłał do Dmowskiego osobisty list.
Piłsudski rozegrał tę partię znakomicie.
Nawet jeśli Piłsudski wszystkich tych walk przewidzieć nie mógł, to i tak absolutnym priorytetem dla państwa musiało być stworzenie armii.
Gdy Piłsudski przejmował władzę od Rady Regencyjnej, wojsko liczyło zaledwie 5 tysięcy żołnierzy.
Żeby ostatecznie włączyć miasto do Polski, Piłsudski nakazał upozorować bunt.
Dla rządu Piłsudskiego, który wolał bolszewików od białych w Rosji, była to wojna o utrzymanie niepodległości.
Piłsudski uprzedził uderzenie Rosjan.
Pisał Piłsudski w instrukcji dla negocjatorów.
Piłsudski zarządził mobilizację na marzec.
Piłsudski miał dwa cele.
Józef Piłsudski odbył triumfalny wjazd.
Według Piłsudskiego wyparcie bolszewików było tylko pierwszym krokiem do stworzenia czegoś większego.
Oczywiście Piłsudskiego zamysł był zupełnie inny.
Piłsudski mógł o tym nie wiedzieć wcześniej.
Dowodzonym osobiście przez Piłsudskiego oddziałom udało się wedrzeć na tyły Armii Bolszewickiej, zmuszając ją do szybkiego odwrotu.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00