Mentionsy
Bezkształtna Polska. Tworzenie granic po 1918 roku
W podcaście „1000 lat. Prześwietlenie” odtworzymy Polskę wyłaniającą się po 123-letniej niewoli. Wraz z Łukaszem Starowieyskim odbędziemy podróż palcem po mapie, sunąc po kolejnych odcinkach granic powstającego państwa. Bo choć pod koniec I wojny światowej było niemal pewne, że kraj się odrodzi, to nikt nie wiedział, jaki będzie jego ostateczny kształt. Poza Królestwem Polskim z Warszawą i częścią Małopolski z Krakowem wszystkie ziemie były sporne. O swoje granice Polska przez kolejnych pięć lat stoczy sześć wojen. Niemcy nazwali ją „państwem sezonowym”. Brzmiało to jak plan − którego omal nie urzeczywistnili bolszewicy. Podcastu Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcasts, Audiotece, a także na innych platformach podcastowych. Zapraszamy do subskrypcji naszego kanału. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Rozdziały (9)
Szukaj w treści odcinka
Gdy wieczorem 10 listopada na torach dworca wiedeńskiego w Warszawie zaturkotały koła pociągu wiozącego Józefa Piłsudskiego, a dzień później ogłoszono zawieszenie broni na frontach I wojny światowej, wiadomo już było, że Polska po 123 latach powróci na mapy świata.
Zderzały się koncepcje dwóch wybitnych liderów, Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego.
Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego.
Starania Józefa Piłsudskiego okazują się w nieowocne.
Trzeźwo to ujął Józef Piłsudski.
Zaledwie jeden dzień po przyjeździe Piłsudskiego do Warszawy, Rada Regencyjna, zarządzająca dotąd z woli zaborców Królestwem Polskim, przekazała mu dowództwo nad armią, a w kolejnych dniach całość władzy.
29 listopada Piłsudski został tymczasowym naczelnikiem państwa.
Jak to się stało, że objęcie władzy przez Piłsudskiego przeszło aż tak bezboleśnie?
Niepodległościowych socjalistów z Józefem Piłsudskim na czele oraz narodowców, którym przewodził Roman Dmowski.
Czyli można powiedzieć, że przejęcie władzy przez Józefa Piłsudskiego w listopadzie 1918 roku było kompromisem.
A Polska może mieć tylko stolicę w Warszawie, a warszawska ulica upierała Piłsudskiego, a nie na przykład bardzo silną w zachodniej Polsce narodową demokrację Romana Dmowskiego.
No i Piłsudski ciągle jeszcze był kojarzony z socjalizmem.
A więc Piłsudski był wygodny dla wielu stron, a prawdziwą władzę miały dać wybory powszechne do Sejmu Ustawodawczego.
Najważniejszym faktem było usankcjonowanie władzy Piłsudskiego przez Komitet Narodowy Polski.
Roman Dmowski początkowo przekonywał aliantów, że rząd warszawski jest nielegalny, a Piłsudski nie zasługuje na zaufanie.
Piłsudski w grudniu wysłał do Dmowskiego osobisty list.
Piłsudski rozegrał tę partię znakomicie.
Nawet jeśli Piłsudski wszystkich tych walk przewidzieć nie mógł, to i tak absolutnym priorytetem dla państwa musiało być stworzenie armii.
Gdy Piłsudski przejmował władzę od Rady Regencyjnej, wojsko liczyło zaledwie 5 tysięcy żołnierzy.
Żeby ostatecznie włączyć miasto do Polski, Piłsudski nakazał upozorować bunt.
Dla rządu Piłsudskiego, który wolał bolszewików od białych w Rosji, była to wojna o utrzymanie niepodległości.
Piłsudski uprzedził uderzenie Rosjan.
Pisał Piłsudski w instrukcji dla negocjatorów.
Piłsudski zarządził mobilizację na marzec.
Piłsudski miał dwa cele.
Ostatnie odcinki
-
Krach na Wall Street a gospodarka II RP. Wielki...
02.07.2026 14:00
-
Konstytucja 3 maja i II rozbiór Polski. Ostatni...
25.06.2026 14:00
-
Czerwiec 1976. Początek końca PRL?
18.06.2026 14:00
-
Marionetka czy król? Rządy Stanisława Augusta P...
11.06.2026 14:00
-
Jak wyglądały wakacje w PRL?
04.06.2026 14:00
-
Początki króla Stanisława Augusta Poniatowskieg...
28.05.2026 14:00
-
II RP pod francuskim parasolem. Francja i Pols...
21.05.2026 14:00
-
Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rz...
14.05.2026 14:00
-
Telefon - historia rewolucyjnego wynalazku
07.05.2026 14:00
-
Rewolucja informacyjna. Wynalezienie druku i hi...
07.05.2026 07:38