Mentionsy
Jak rozumieć Rosję? Polska sowietologia
Rewolucja bolszewicka zapoczątkowała istnienie państwa, które trudno było pojąć. Państwo komunistyczne? To brzmiało jako wewnętrzna sprzeczność. Co więcej, bolszewicy bardzo strzegli swoich tajemnic. Tymczasem polscy sowietolodzy z okresu II Rzeczpospolitej, z Wiktorem Sukiennickim i Stanisławem Swianiewiczem na czele, jak nikt potrafili zrozumieć na czym polega specyfika Związku Sowieckiego. Swoje badania, często z narażeniem życia, kontynuowali w czasie II wojny światowej i później.
Zapotrzebowanie na ekspertów od Związku Sowieckiego rośnie po 1945 roku, wraz z narastaniem konfliktu między Waszyngtonem a Moskwą. Przełomowe znaczenie miał tzw. telegram Kennana, dający początek "polityce powstrzymywania". Amerykanie zaczęli pilnie poszukiwać badaczy, którzy pomogą w zrozumieniu politycznego rywala. Czołowi badacze wolnego świata byli Polakami lub mieli polskie pochodzenie, by wspomnieć Zbigniewa Brzezińskiego, Richarda Pipesa czy Adama Ulama.
Dlaczego badania nad Związkiem Sowieckim były tak istotne? Jaką rolę odegrała w nich polska nauka? Do jakiego stopnia sowietolodzy wpływali na politykę Stanów Zjednoczonych w okresie zimnej wojny? I czy historia sowietologii to opowieść o sukcesie, czy mimo wszystko o porażce?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Sławomir Łukasiewicz z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Czy bez polskiej tradycji sowietologicznej znalibyśmy dziś takie nazwiska jak Richard Pipes czy Zbigniew Brzeziński?
takich chociażby jak Richard Pipes, Adam Ulam czy Zbigniew Brzeziński, ale też starsze pokolenie, które przed wojną może nie zaliczało się do grona sowietologów, natomiast tutaj zaczyna w tym kierunku iść jak Marian Kamil Dziewanowski czy Wiktor Weintraub.
który był profesorem zarówno Adama Ulama, jak i Zbigniewa Brzezińskiego.
I ze Zbigniewem Brzezińskim wspólnie przygotował jedną z pierwszych i ważniejszych książek, które systematyzowały, czym są ustroje totalitarne i dlaczego do ustrojów totalitarnych należy zaliczyć Związek Sowiecki.
To jest ta słynna, wielokrotnie powtarzana i wielokrotnie referowana definicja totalitaryzmu Friedricha Brzezińskiego.
Jimmy Carter współpracował bardzo blisko ze Zbigniewem Brzezińskim, Ronald Reagan korzystał z rad Richarda Pipesa.
Ależ oczywiście, przede wszystkim Zbigniew Brzeziński był doradcą do spraw bezpieczeństwa, więc to jest ogromne wyróżnienie i bardzo wysoka pozycja w Białym Domu również dzisiaj.
Brzeziński swoją błyskotliwością, zdolnością analizy takiej geopolitycznej, gdzie on wskazywał tzw.
i żył też w trochę innych czasach, bo w momencie, kiedy, no znowu biorąc ten polski przykład, tutaj powstaje Solidarność, mamy wojnę w Afganistanie, czyli trochę tam tą realizację pewnej wizji geopolitycznej Brzezińskiego, o której mówimy, Reagan wchodzi w zupełnie inny świat.
Więc w tym sensie Pipes dużo bardziej pasował do Regana niż na przykład Brzeziński.
Obaj są emigrantami z Polski, obaj są wykształceni na Harvardzie, przez długi czas razem tam zresztą pracowali, zanim Brzeziński przyszedł na Kolambię, a potem przeniósł się do Waszyngtonu, więc też się znają.
Myślę, że z perspektywy praktyki politycznej osoby takie jak Brzeziński czy doradcy prezydentów amerykańskich, oni właściwie nie stawiali nawet tego pytania.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00