Mentionsy
Senat, czyli długie trwanie polskiej demokracji
Choć może to brzmieć zaskakująco, to geneza powstania senatu nie wiąże się z parlamentem. Pełnił on początkowo inną funkcję. Jaki związek z tym ma Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki i rozbicie dzielnicowe? Czy senat zawdzięcza swoje istnienie kłótniom o podział podatków?
W okresie II Rzeczpospolitej ścierały się różne wizje funkcjonowania senatu. Od lewicowej, przez federacyjną, aż po konserwatywną. Która zwyciężyła? Każda z nich inaczej widziała rolę parlamentu i jego znaczenia dla ustroju państwa. Czy przeprowadzony przez Józefa Piłsudskiego zamach majowy z 1926 roku pogrzebał te pomysły?
W pierwszym pytaniu sfałszowanego przez komunistów referendum z 1946 roku pytano Polaków o to, czy chcą zniesienia senatu. Skąd takie pytanie? Czy wyższa izba parlamentu ostatecznie powstała w okresie PRL?
Przypomnimy też olbrzymią rolę, jaką odegrały wybory do senatu z czerwca 1989 roku dla ustrojowych przemian. Miażdżące zwycięstwo opozycji i klęska komunistów okazała się mięć duże znaczenie dla tempa przekształceń demokratycznych z przełomu lat 80. i 90. Czy można powiedzieć, że senat zawsze wyrażał demokratyczne aspiracje Polaków?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, dr Tomasz Kucharski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Oni się tak uparli, że na żaden podatek nie chcieli się zgodzić, na żadną propozycję nowego prawa nie byli skłonni wyrazić zgody, jeżeli król nie zwoła tego sejmu, który będzie miał taką dwuizbową strukturę.
To brzmi jak idealny przepis na nieustanne napięcia pomiędzy tymi oboma dwiema izbami sejmującymi.
I tam ten akt jest o tyle niezwykle interesujący, że zawiera bardzo dużo takich rozgraniczeń między kompetencjami Sejmu jako całości, a króla.
Chciałbym, żebyśmy od razu po I Rzeczpospolitej przeskoczyli do rzeczywistości II Rzeczpospolitej, bo oto w ostatnich tygodniach 1918 roku Polska nie tylko odzyskuje niepodległość, ale również powstaje ordynacja wyborcza, zapowiedziane są wybory, tylko że są to wybory do Sejmu.
I problem z polskim dwudziestoleciem międzywojennym, wracając do tych dylematów Sejmu Ustawodawczego, polega na tym, że mamy w Sejmie Ustawodawczym silne przedstawicielstwa wszystkich trzech przed chwilą zaprezentowanych poglądów.
Bo izby mogą być sobie równe i wtedy celem procesu ustawodawczego jest, żeby obie izby ustaliły po prostu między sobą w takiej wymianie projektów jednobrzmiący tekst ustawy.
Czyli rezygnację z tej słabości Senatu i z tego, że te ustawy mają wracać z powrotem do Sejmu i być rozpatrywane.
Mamy KRN, który może pełnić rolę takiego Sejmu.
że te pierwotne działania przy konstrukcji ustroju miały w przyszłości doprowadzić do Konstytucji z 1952 roku, czyli do zasady jednolitej, niepodzielnej władzy państwowej skupionej w rękach Sejmu, przynajmniej teoretycznie.
No i te wybory były wyborami do Sejmu Ustawodawczego.
4 czerwca 1989 roku pierwsza tura wyborów do Sejmu i Senatu parlamentarnych.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00