Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
09.02.2024 14:00

Tajemnice obrazów Jana Matejki

Władca, zdrajca, mędrzec. Kod i symbole, którymi posługiwał się Jan Matejko portretując władców i wybitne postacie do dziś skrywa wiele tajemnic. Czy umiemy odszyfrować symbole, którymi przepełnione jest malarstwo jednego z najwybitniejszych polskich malarzy? Wizerunki postaci historycznych i wizja historii Polski w malarstwie Jana Matejki to obrazy już na stałe wdrukowane w świadomość każdego Polaka. Myślimy o naszej przeszłości „Matejką". Jego pędzel utrwalił wizerunki władców, wybitnych postaci, stworzył obrazy przełomowych wydarzeń historycznych. Tylko, czy to na pewno malarstwo historyczne? Czy nie za dużo w nim jest ukrytych znaczeń, symboli, wręcz kodu, który nazwać możemy kodem Matejki? Spośród wielu znanych dzieł krakowskiego malarza uwagę zwraca cykl „Dzieje cywilizacji w Polsce". Jak układają się w tej sekwencji symboliczne figury władcy, zdrajcy i mędrca obecne w wielu dziełach mistrza? Skąd Matejko czerpał inspirację i co ma z tym wspólnego przypadkowy przechodzień, Teodor Tuhowicz? Czy obrazy krakowskiego mistrza osiągały zawrotne ceny już za jego życia? Dlaczego niektórzy byli gotowi je kupować niekoniecznie ze względu na ich artystyczną wartość? O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, profesor Wojciech Tygielski z Uniwersytetu Warszawskiego (https://ihs.uw.edu.pl/wojciech-tygielski/). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 33 wyników dla "Matejki"

Wizja historii z płócien Jana Matejki to obrazy, które już na stałe wdrukowane są w świadomość każdego Polaka.

Czy nie za dużo jest w nim ukrytych znaczeń, przekazów, wręcz kodu, który nazwać możemy kodem Matejki?

Głównie dzieje cywilizacji w Polsce, czyli ten najważniejszy cykl 12 prac Jana Matejki.

I dzieje cywilizacji w Polsce, mi się wydaje, że to nie jest może najważniejsze dzieło Matejki, bo przecież te wielkoformatowe historyczne obrazy jednak

Jednak twórczość Jana Matejki jest ciekawa dla znawców historii, dla historyków, dla pasjonatów historii.

Znaczy analitycy, czy osoby analizujące twórczość Matejki uwielbiają ustalenie właśnie tych niekonsekwencji, z których mistrz sobie przecież zdawał sprawę i nie łapiemy go tu na żadnych...

Otóż to jest moim zdaniem połączone z tym dydaktyzmem, który ja widzę u Matejki, że on potrzebuje poszczególnych elementów, więc umieszcza je w jednym wspólnym jakimś kontekście.

Mnie się wydaje, że warto na tę twórczość Matejki też patrzeć z punktu widzenia chronologii powstawania obrazów, dlatego że

Także wydaje mi się, że patrząc na tę chronologię, widać jak Matejko dojrzewa, jak myśli o pewnych rzeczach i wydaje mi się, że też to jest efekt kolejnych lektur, bo jeśli mogę jeszcze to zdanie dodać, cechą Matejki jest znakomita znajomość historii i środowiska historyków.

Czyli nie mogę powiedzieć, że tutaj ktoś takim był wielkim poprzednikiem Matejki, choć obraz jest z rozmachem zrobiony, batalistyczny, wszystko jak trzeba.

Więc mam wrażenie, że to jest zjawisko jednak bardzo mocno osadzone w XIX wieku i wiązałbym to z sytuacją polityczno-społeczną, bo nawet w twórczości Matejki widać wyraźnie, że przeżycia związane z Powstaniem Styczniowym

Za chwilę przyjrzymy się ciekawym wątkom z kuchni artystycznej Jana Matejki, ale teraz może po chwileczkę o temacie, który jest bardzo intrygujący, bardzo ciekawy.

Jaka była wartość tych zioł Jana Matejki na dzisiejsze pieniądze, jeśli chodzi o dochody, jakie zapewniały jemu i jego rodzinie?

O, wymaga Pan ode mnie za dużo, to znaczy ja pamiętam, że były jakieś aukcje kilkanaście lat temu, różnych dzieł Matejki, no przecież nie tych pierwszorzędnych, tylko drugą i trzecią, osiągały jakieś zawrotne sumy, więc tylko tyle mogę powiedzieć o współczesności.

Więc padają w tych życiorysach Matejki imponujące sumy i imponujący nabywcy.

że na te obrazy Matejki się czeka, że o ich powstawaniu się informuje.

Czyli jest taka współpraca ze społeczeństwem i jest, wydaje mi się, pełna akceptacja dla tej roli i pozycji Matejki w tych kręgach krakowskich.

wskazywać, no ale to jest działanie patrioty Matejki, który przecież nie myśli o komercji, tylko myśli o ogólnym przesłaniu.

Czytaliśmy te same opracowania, widzę, no bo też cała moja wiedza na ten temat jest z dość licznych opracowań na temat Matejki i z tych wspomnień Mariana Gorzkowskiego, to może warto to nazwisko tu przytoczyć, przyjaciel, współpracownik Matejki, któremu też zawdzięczamy szalenie wiele faktów i informacji na temat kuchni artystycznej mistrza.

I znowu ja się pytam, czy ci nasi królowie u Matejki są troszeczkę zdystansowani od tego, co się dzieje, od tych wielkich wydarzeń, czy może uświadamiają sobie nietrwałość tych wątków, których są uczestnikami i autorami.

W tej części rozmawiamy o władcy, o wizerunku władcy w dziełach Matejki, a które z tych przedstawień może być uznane za takie najbardziej kontrowersyjne?

Mam na myśli pomysł Jana Matejki, który został wykreowany po to, żeby może jakiś element czarnego wizerunku przedstawić, albo kogoś wybielić niesłusznie zupełnie.

Teraz porozmawiamy o innym motywie z dzieła Jana Matejki.

Natomiast ja upieram się, że tych postaci negatywnych nie ma tak dużo u Matejki, albo one są wkomponowane w wymowę scen, które mają w sobie właśnie te kilka poziomów treściowych.

Uważając, że zestawienie postaci, że dla Matejki najważniejsze są ludzie i ich wzajemne konfiguracje.

Mnie się wydaje, że to jest bardzo ważny wątek w twórczości Matejki i mieści się w tym takiej podstawowej interpretacji jego twórczości, która ma przestrzegać przed zachowaniami niepatriotycznymi, nieobywatelskimi, czyli rodzaj takiego ostrzeżenia przed

Jest tak oczywisty, że wydaje mi się, że to jest takie wezwanie do rzetelności, do prospołecznych postaw i że to dla Matejki było bardzo ważne.

Następowała nie tylko recepcja dzieł Matejki, ale także w jakiś sposób kontynuacja jego dorobku.

obrazów, jak zawsze ja sobie porównuję z tymi dziejami cywilizacji Matejki, o których żeśmy rozmawiali, ale to jest na pewno nawiązanie do wielkoformatowych płócien Matejki.

wątki, które świadczyły o pewnej międzynarodowej roli Polski, no bo na tym Nowym Jorku trzeba było jakoś to zaznaczyć, ale pewne rzeczy się w oczywisty sposób powtarzają w stosunku do Matejki.

Odsiecz Wiednia w stosunku do Matejki twórczości znowu mamy.

Także ja bardzo lubię ten cykl i uważam, że to jest bardzo dobra kontynuacja Matejki.

Ale ja wiem, gdyby Matejko miał dalej malować, to jakiś piec martynowski też by pewnie mógł namalować, czy nową hutę z jakimś birkutem, wie pan, tak sobie zacząłem wyobrażać, podaj cegłę, ale w wykonaniu Matejki to mogłyby być przepiękne rzeczy.