Mentionsy

Formalnie rzecz biorąc, dowódca korpusu miał prawo zatrzymać swoje oddziały, aż do nadejścia wojsk inżynieryjnych i związków taktycznych piechoty.

Niemniej te sukcesy armii ogólnowojskowych, czy pancernych, czy uderzeniowych Armii Czerwonej, jak wielokrotnie mówiłem, one nie przychodziły łatwo nawet w tym ostatnim okresie II wojny światowej, kiedy niemiecki Wehrmacht był już wyraźnie wyczerpany, niezdolny do równorządnego prowadzenia wojny ze swoimi przeciwnikami.

Korpusy niemieckiej drugiej armii, cały czas atakowane przez kilka armii ogólnowojskowych przeciwnika, wykrwawiały się coraz bardziej w czasie walk na przedpolu pozycji głównej obronnej, jaką miała być Narew.

Korpusem Strzeleckim, którym dowodził generał Iwanow, 105.

Korpusem Strzeleckim generała Aleksiejewa, 46.

Korpusem Strzeleckim generała Erastowa.

Pierwszym korpusem gwardii, tak zwanym korpusem dońskim i to właśnie jego dowódcą był generał Panow, którego Batow przytacza w swoich wspomnieniach.

Pierwszy doński korpus pancerny gwardii miał 15, 16 i 17 brygadę pancerną gwardii oraz pierwszą gwardyjską brygadę zmotoryzowaną.

Korpus, centralnie najważniejszy 105.

Korpus, na lewym skrzydle na linii Bugu 46.

Najsłabszy Korpus.

Korpusu Strzeleckiego.

Korpus Strzelecki.

W pierwszej linii 3 Dywizja Strzelecka została częściowo cofnięta za rzekę, chociaż generał Batow w swoich wspomnieniach, a chodzi tu o 44 Dywizję Strzelców Gwardii, pisał, że pozostawi ją jednak na wszelki wypadek na zachodnim brzegu, czyli że nie wycofał jej z przyczółki.

Armii, korpusów i dywizji tejże armii.

Korpus Strzelecki, siłami dwóch dywizji.

Korpusu Strzeleckiego, także pododdziałami dwóch dywizji strzelców.

Nadal w pasie jego działań i pod jego rozkazami znajdował się także pierwszy, doborowy, doński, gwardyjski Korpus Pancerny.

W tym celu niemiecka II Armia otrzymała dodatkowe wzmocnienia i we wrześniu 1944 roku dwa niemieckie korpusy, które odpowiadały za ten odcinek, XX Korpus Armijny generała Romana na kierunku pułtuskim, czy XXIII Korpus Armijny na kierunku różańskim, były wzmacniane nowymi dywizjami.

Natarcie na Pragę wspierał 8 Korpus Pancerny Gwardii, który to korpus później Rokosowski zamierzał przekazać Batowowi do działań na linii Narwi.

A więc Batow musiał poczekać i idealnie dla niego 9 września przyczółek okrzep, trzy korpusy strzeleckie osadziły na nim swoje dywizje, Batow miał nadal korpus pancerny do dyspozycji i czekał, jak sam zresztą potem napisał po wojnie, na wzmocnienie sił i dalsze rozszerzanie przyczółek.

Korpus Armijny generała Romana.

Grupa Philips z 3 Dywizji Pancernej miała operować wspólnie z 25 Dywizją Pancerną, a właściwie z jej grupą bojową, bo pamiętajmy 25 Dywizja Pancerna nie miała ani pułku czołgów, ani jednego z dwóch pułków grenadierów pancernych.

Ostatecznie 3 Brygady Dział Szturmowych, 2 Bataliony Tygrysów, ekwiwalent czy pododdziały 1,5 Dywizji Pancernej z 2 Dywizji Pancernych, nieco bardziej na północy w rejonie Różana była jeszcze 6 Dywizja Pancerna, no to...

Odwołałem rozkaz o wyprowadzeniu 44 Dywizji Gwardii na zachodni brzeg, gdzie miało odbyć szkolenie bojowe.

Tu tytułem wyjaśnienia 354 Dywizja Strzelecka wchodziła w skład 105 Korpusu Strzeleckiego, zajmowała więc centralne ugrupowanie w obronie Przeczółka.

I faktycznie, niemieckie natarcie wyszło na 193 i 354 Dywizję 105 Korpusu.

Mimo, że tak naprawdę już pod koniec września, wbrew temu co twierdzi Batow w swoich wspomnieniach, w radzieckich dokumentach widzimy wykrycie oznak nieprzyjacielskiego przygotowania do natarcia, a jednak 4 października o świcie, kiedy operacja Sonnenblume 1 weszła w fazę realizacji, stanowiła ona dla dowództwa armii, a nawet dla dowódców korpusów na przeczółku.

Szczególnie ciężki był pierwszy dzień na odcinku korpusu Aleksiejewa.

Uderzeniem pancernego kułaka rozerwać środek naszego ugrupowania bojowego, wyjść nad rzekę, a następnie zniszczyć częściami wojska 18 i 46 Korpusu.

Główne niebezpieczeństwo powstało w pasie Korpusu Aleksiejewa.

Aby zatrzymać nieprzyjaciela, decyduje się na wyprowadzenie do drugiego pasa obrony 44 Dywizji Gwardii i Brygadę Czołgów Korpusu Dońskiego.

W praktyce w ciągu 48 godzin, 4 i 5 października 1944 roku, niemieckie dywizje XX Korpusu Armijnego zrealizowały z powodzeniem większość celów operacji Zonenblume 1.

108 Dywizja Strzelców z 46 Korpusu podobnie.

Korpusu, ale to było właściwie wszystko.

Korpus Pancerny Gwardii, który brał udział w walkach obronnych na przyczółku, ponieśli kolosalne straty.

Korpus Pancerny generała Popowa oraz 47.

Korpus Strzelecki generała Kislicyna.

Armia maldowała, że może nie 20 tysięcy zabitych, ale 11 tysięcy pięciuset nieprzyjaciół zabito, 370 wozów pancernych rozbito, a także 32 transportery.

Te 407 czołgów, to znowu Batowowi się pomyliło po wojnie, bo rzeczywiście w aktach 65 Armii znajdziemy, że meldowano za cały październik, że armia wyeliminowała 382 czołgi i 28 dział pancernych.

Widzimy zatem przerażający rozdźwięk, ale Batowowi, Rokosowskiemu czy Żukowowi było to potrzebne, ten mit 400 zniszczonych czołgów i 20 tysięcy zabitych wrogów, bo całe zgrupowanie uderzeniowe, jakie się na nich rzuciło, Rosjanie sami szacowali na 370 pojazdów pancernych i 28 tysięcy żołnierzy.

W aktywnych jednostkach, ale tak czy inaczej, 65 Armia i 1 Korpus Pancerny Gwardii wytrzymały natarcie 20 Korpusu Armijnego II Armii, chociaż oddały połowę terytorium.

Było wiadomo, że jeżeli wojska XX Korpusu nadal będą takimi siłami oblegać Batowa, to on do tej operacji rozszerzania przyczółka nie przystąpi w sposób skuteczny.

Korpusu Pancernego SS na południe od Serocka.

23 Korpus Armijny, bardziej na północ od 20, nie wytrzymywał.

Armia Pancerna Gwardii doszła do Bałtyku w rejonie Kłajpedy.

Rosyjskie korpusy ruszyły na Budapeszt.

Korpus Pancerny Gwardii generała Popowa, dodatkowy 47.

Korpus Strzelców siłami dwóch dywizji, dodatkowe jednostki artylerii zostały przerzucone w pas odpowiedzialności Batowa.

Batow twardo osadził całą swoją armię, wzmocnioną dodatkowym korpusem i dwoma korpusami pancernymi na zachodnim brzegu Narwi do końca października 1944 roku.

Ostatecznie Niemcy zablokowali na południu Batowa siłami 5 Dywizji Jagrów, 35 Dywizji Piechoty, 252, 542 i elementami już z 4 Korpusu Pancernego SS, właśnie z Dywizji Viking.

No i może nasi słuchacze pamiętają, ty Kamilu to wiesz doskonale, jak wielokrotnie nawiązujemy do specyficznego sposobu dowodzenia VIII Korpusu Pancernego Gwardii przez generała Popowa, czy to w walkach pod Warszawą latem 1944 roku, czy w 1945 roku na Pomorzu Gdańskim.

Znaczy generał Popow i jego korpus to historia sama w sobie.

I co ciekawe, nawet w niezwykle, nazwijmy to, politycznie poprawnych, by nie powiedzieć totalnie farmazoniarskich wspomnień generała Batowa, o walkach VIII Korpusu Pancernego Gwardii w Podserockiem i Pułtuskiem w październiku 1944 roku znajdziemy coś takiego.

Działania nowo przybyłych korpusów i dywizji zasłużyły sobie na powszechne uznanie.

Uważał, że korpus niezupełnie podlega ogólnowojskowemu dowództwu armii, był zbyt pewny siebie i zdarzało się, że meldował niesprawdzone dane.

Pierwszego dnia natarcia dowódca korpusu zameldował, że jego korpus znacznie posunął się do przodu.

Przyjechałem do Popowa wprost z brygad pancernych.

Oczywiście z dokumentów najpierw pierwszego, a potem drugiego frontu białoruskiego wiemy doskonale, że żadne poprawne stosunki, nie mówiąc już o doskonałych stosunkach, nie zapanowały, ponieważ generał Popow i jego ósmy korpus pancerny gwardii był fenomenem nawet jak na Armię Czerwoną i być może kiedyś zasługiwać będzie na osobny odcinek.