Mentionsy

Podkast amerykański
17.01.2026 06:00

264. Poligamia: relikt barbarzyństwa czy fundament wiary? Historia mormonów, część 2

Po przerwie wracamy do historii mormonizmu - tym razem opowiemy o drugiej połowie XIX wieku, kiedy „święci” dotarłszy do Utah, znowu znaleźli się na kursie kolizyjnym ze Stanami Zjednoczonymi. Posłuchajcie o Brighamie Youngu, drugim proroku, który zreorganizował i wzmocnił Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, ale niejednokrotnie postępował przy tym w sposób daleki od świętości.

Opowiemy o „wojnie w Utah” i walce z „tyrańskim rządem federalnym”, zwieńczonej straszliwą masakrą na Mountain Meadows w 1857 roku. O stosunku proroka do wojny secesyjnej i o tym, co wydarzyło się po niej, kiedy Republikanie zdobyli pełnię władzy i wyeliminowawszy niewolnictwo, zajęli się drugim z „bliźniaczych reliktów barbarzyństwa”: poligamią, którą mormoni z kolei uważali za absolutny fundament swojej religii.

Czy jednak mormońskie kobiety rzeczywiście potrzebowały ochrony Waszyngtonu? Dlaczego amerykańskie sufrażystki po wizycie w Utah wracały skonfundowane? Jak to możliwe, że mormońskie kobiety jako pierwsze Amerykanki dostały prawo głosu? Na czym polegały intrygi „mormońskiego Richelieu” i dlaczego kościół ostatecznie ugiął się przed rządem federalnym i wyrzekł się wielożeństwa? I czy rzeczywiście się go wyrzekł?

Posłuchajcie drugiej z trzech części naszej opowieści o tej ultramerykańskiej religii.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 15 wyników dla "Józefa Smitha"

przebudzenie, czym się charakteryzowała i ten okres, i na czym polegała wyjątkowość objawienia Josepha Smitha i jego, że tak powiem, siła, bo nie tylko na indywidualnej charyzmie, ale także na sposobie organizacji kościoła, co ujęło licznych wyznawców, jakie trudności musieli przechodzić, jak Joseph Smith zarządzał tym kościołem poprzez swoje kolejne objawienia, jak uciekali.

No i jak wyglądało życie też rodzinne Josepha Smitha, jak Mormoni przenosili się z miejsca na miejsce i dlaczego.

wymierzyć sprawiedliwość, tak jak to postrzegali tę sprawiedliwość Josephowi Smithowi i co się później po tym, po zabójstwie Smitha stało z mormonami, a mianowicie władzę przejął Brigham Young i ten nowy przywódca poprowadził, niczym Mojżesz, mormonów do nowej ziemi obiecanej, do Utah, wówczas poza granicami Stanów Zjednoczonych, gdzie mieli...

Wtedy dopiero Brigham Young głośno powiedział to, co już wszyscy wiedzieli po cichu, a na pewno wszyscy mieszkańcy Salt Lake czy Great Salt Lake City wówczas wióta, a mianowicie, że wielożeństwo jest jednym z objawień Josepha Smitha i że mężczyzna powinien mieć więcej niż jedną żonę.

No i ta sytuacja była taka dość dziwna, bo z jednej strony Mormoni przyjmowali w swoje szeregi czarnych, przynajmniej za czasów Josepha Smitha, ale Young miał już inne poglądy i Young był zdecydowanie bardziej rasistowski niż Joseph Smith, bo Joseph Smith też był rasistą, jak większość ówczesnych Amerykanów.

Sama śmierć Josepha Smitha, kiedy tłum wtargnął do więzienia, gdzie był przetrzymywany i oczekiwał na proces i gwarantowano mu, gubernator przecież Illinois gwarantował mu bezpieczeństwo, a oczywiście tej obietnicy nie spełniono i strażnicy przyglądali się de facto, jak tłum wtargnął do więzienia i zabił Smitha oraz jego brata Hyruma.

No i tak było z poligamią i mormonami, dlatego tak bardzo o to walczyli, no bo w tej doktrynie Smitha przez te małżeństwa niebiańskie człowiek mógł się stać równy Bogu, tak?

No ale nie Józefa Smitha samego, tylko Józefa Smitha trzeciego, czyli syna, który wychowywał się z matką Emma.

Mimo objawienia, które jej kazało wspierać Josepha Smitha i jak to było?

No właśnie, ona szemrzyła, nie godziła się na poligamie i jak mówimy, po śmierci Józefa Smitha próbowała swojego syna, Józefa III, zainstalować jako nowego proroka.

Także sukces naprawdę niezły organizacyjny i taki swego rodzaju charyzma, bo to nie była taka charyzma jak Josepha Smitha, ale takiego charyzma dobrego organizatora, który panuje nad sytuacją.

Co więcej, nikt nie mógł kwestionować tego, że Joseph Smith III jest niewątpliwie synem Josepha Smitha, więc dla niektórych ten mandat lepszy był niż mandat Brighama Younga i dlatego byli solą w oku dla mormonów z Utah.

Ale mormoni z Utah też mieli swojego Josepha Smitha, tylko Josepha F. Smitha, który był synem brata Josepha Smitha, Hyrum, a tego, który został z Josephem Smithem zamordowany.

Tak, więc było dwóch kuzynów Josephów Smithów, Joseph Smith, syn Josepha Smitha i Joseph F. Smith, syn Hiruma.

która czyniła z poligami przestępstwo federalne i speaker Izby Reprezentantów odczytał list Josepha Smitha III, czyli tego lidera antypoligamicznych mormonów, który pochwalił kongres.

0:00
0:00