Mentionsy
#270 - O Szkocji, czarownicach i Donaldzie Trumpie (gościni: dr Patrycja Kupiec)
Gdy w 1603 roku szkocki król Jakub VI przejął tron Anglii, zmieniło się życie wielu ludzi. William Shakespeare zyskał potężnego mecenasa, dzięki któremu rozkwitła sława dramaturga. Setki kobiet uznanych za czarownice zyskały zajadłego wroga, a Szkoci decyzją swojego króla zrobili pierwszy krok ku utracie własnej państwowości. Dzisiaj Szkocja coraz częściej przypomina, że w ramach Zjednoczonego Królestwa jest osobnym bytem i - kto wie - może kiedyś sięgnie o niepodległość, o czym rozmawiam z dr Patrycją Kupiec, autorką książki “Szkocja. Wędrówka przez krainę mitów i mgły” (Wydawnictwo Poznańskie).
(00:00:00) Powitanie
(00:00:54) Rozmowa
(00:53:31) Podziękowania
Wszystkie głosy, które usłyszycie w tym odcinku należą do fizycznych, rzeczywiście istniejących osób i nie zostały wygenerowane maszynowo przez algorytmy.
Audycja powstała we współpracy z Wydawnictwem Poznańskim.
✅ Wspieraj Brzmienie Świata na Patronite:
https://patronite.pl/brzmienie-swiata
FB: https://www.facebook.com/brzmienieswiata
IG: https://www.instagram.com/brzmienieswiata
🎵 Sprawdź playlisty Brzmienia Świata na Spotify!
https://shorturl.at/2x85W
Szukaj w treści odcinka
Tytuł tej książki to Szkocja, wędrówka przez krainę mitów i mgły.
Oczywiście, ponieważ Szkocja była skolonizowana, wydaje mi się, że mogę użyć takiego terminu, przez Anglię, czyli ten szkocki taki prawdziwy jest taki trochę rozwodniony, więc mamy jego elementy i faktycznie używa tej samej, bardzo podobnej gramatyki do angielskiego.
Ten sentyment w Szkocji rósł przez wiele, wiele lat i wybuchł wiadomo w momencie, kiedy mieliśmy referendum o niepodległość, które bardzo blisko było tego, żeby Szkocja odłączyła się od reszty Wielkiej Brytanii.
Zjednoczenie Anglii i Szkocji i Szkocja jest tym słabszym partnerem ewidentnie.
To był też moment, w którym parlament szkocki został rozwiązany, czyli Szkocja dopiero.
Przeskoczmy teraz do wieku XX, bo to jest chyba ważny moment, kiedy Szkocja zaczyna patrzeć znowu na siebie jako coś odrębnego.
Czyli bardzo mało się zmieniło, jeśli chodzi o to, dlaczego Szkocja chciała być w tamtym momencie krajem niepodległym i dlaczego w wielu obszarach chce być krajem niepodległym również dzisiaj.
Te argumenty były takie, że Szkocja nie może decydować o gospodarowaniu na przykład swoją własną ziemią, polityką wojenną, własną ekonomią, dużymi decyzjami politycznymi i że w zasadzie za Szkocję decydują ludzie, którzy do Szkocji przyjeżdżają na wakacje.
No dobrze, ale trzeba też powiedzieć, że Szkocja wchodząc w związek o nazwie Zjednoczone Królestwo z Anglią też była beneficjentem tego, że dołączyła się do mocniejszego gracza.
Przecież Szkocja była częścią tego imperium i też z niego korzystali.
Szkocja w ogóle bardzo skorzystała z ekspansji kolonialnej.
W tej chwili po raz pierwszy, wydaje mi się, w ciągu ostatnich paru lat patrzymy trochę bardziej na tą historię i na tą ciemniejszą stronę tej historii, bo wydaje mi się, że mamy trochę w Szkocji tendencję do przedstawiania siebie właśnie jako naród, który został skolonizowany i który podlegał tej opresji, aczkolwiek bardzo dużo też skorzystaliśmy na tej opresji, wprowadzając tą opresję na inne kraje przez kolonializm i Szkocja faktycznie
Jestem pewna, że podobne sentymenty pewnie istniały pomiędzy Unią Polsko-Litewską i tak dalej, że jest jakieś poczucie, że Szkocja do pewnego stopnia została zmuszona, żeby wejść w tą Unię.
I że do tej pory Szkocja ma związane ręce, jeśli chodzi o pewne decyzje, które dotyczą naszej własnej polityki.
Dużo łatwiej jest powiedzieć, że Szkocja była wciągnięta w tego typu akcje poprzez decyzje angielskie, a nie dlatego, że z punktu widzenia ekonomicznego były to dobre decyzje również dla Szkocji i że Szkocja się na tym zwogadziła.
Szkocja ma bardzo mało praw w tym zakresie, czy bardzo mało możliwości zmieniania praw, mimo tego, że jakieś sentymenty społeczne, jeżeli chodzi o imigrację i o uchodźców, są bardzo inne w Szkocji niż w reszcie Wielkiej Brytanii, według różnego rodzaju sondaży.
Szkocja ma prawa na przykład do ustalania swoich własnych świadczeń społecznych, czyli systemy, jeżeli chodzi o świadczenia społeczne są bardzo inne, jeżeli chodzi o Szkocję i o Anglię, czyli w Szkocji na przykład mamy darmowe lekarstwa na receptę, mamy dostęp do produktów menstruacyjnych darmowy.
Większość Anglików jest za, natomiast Szkocja ewidentnie jest przeciw.
Szkocja, nieważne czy patrzyliśmy na miasta, czy mniejsze miejscowości, na różne obszary Szkocji, praktycznie stanowcza większość Szkocji w Edynburgu to było ponad chyba 70%.
elektoratu głosowało za tym, żeby zostać w Unii Europejskiej, aczkolwiek, ponieważ była to decyzja zastrzeżona do Parlamentu Brytyjskiego, wynik referendum w Szkocji został zignorowany i Szkocja została zmuszona do tego, żeby razem z Anglią i zresztą Zjednoczonego Królestwa wyjść z Unii Europejskiej.
Zasada, która została ustanowiona po tym pierwszym, czy drugim nieudanym referendum, była taka, że referendum zostanie tylko zwołane, jeżeli sytuacja polityczna zmieni się w sposób drastyczny, czyli musiałoby coś gigantycznego się wydarzyć, więc rząd szkocki oczywiście po Brexit spróbował przekonać rząd brytyjski, że decyzja, że Szkocja musi wyjść z Unii Europejskiej, mimo tego, że elektorat szkocki zagłosował przeciwko tej decyzji,
To znaczy, że Szkocja uzyskuje niepodległość.
Jak Szkocja miałaby się utrzymać, skąd miałaby brać pieniądze?
Szkocja jest krajem bogatym niezależnie od tego, czy jest częścią Wielkiej Brytanii, czy nie.
Szkocja ma fantastyczną politykę energetyczną.
i o energię, którą Szkocja jest w stanie wytwarzać.
Więc jakieś projekcje, które były robione ekonomicznie parę lat temu, wskazywały wyraźnie, że Szkocja, jeżeli chodzi o jakąś stronę finansową czy ekonomiczną, bezproblemowo by sobie poradziła.
To, czy Szkocja miałaby twardą granicę pomiędzy Szkocją i Anglią, to były dużo bardziej sporne tematy.
Jaką Szkocja miałaby walutę, czy przeszlibyśmy z funta na jakąś inną walutę, to były dużo bardziej faktycznie jakieś zaporowe sprawy, niż to, że Szkocja nie byłaby sobie w stanie poradzić ze względów ekonomicznych.
Francja i Anglia nigdy się specjalnie nie kochały, więc Szkocja faktycznie szybko wstąpiła do sojuszu z Francją.
Jest to faktycznie bardzo stara relacja, którą do tej pory wielu Szkotów, szczególnie może starszej daty, wspomina bardzo ciepło i są to dwa kraje, które do tej pory widzą się, podejrzewam, bardziej jako bracia być może dla wielu ludzi niż Szkocja z Anglią.
Mimo tego, że może to nie była taka najbardziej stereotypowa Szkocja, dla mnie w tamtym momencie wydawała się być bardzo inna niż gdzie się wychowałam w Polsce.
To nie jest na pewno postać polityczna, z której Szkocja jest dumna.
I w ogóle Szkocja ma, wydaje mi się, dosyć skomplikowaną relację z Amerykanami, którzy przyjeżdżają do Szkocji i twierdzą, że to jest ich kraj, po tym jak być może pradziadek przyjechał ze Szkocji 150 lat wcześniej.
Ale Szkocja to jest kraj mojego całego dorosłego życia, mojej całej kariery profesjonalnej, kraj mojego dziecka, które jeżeli miałaby się identyfikować, to zazwyczaj mówi, że jest Scottish Polish, czyli szkockiego używa jako pierwszego elementu swojej jakiejś tożsamości narodowej.
Razem z nami była autorka książki Szkocja.
Ostatnie odcinki
-
#288 - O Wietnamie, tunelach i bambusowej dyplo...
31.01.2026 06:00
-
#287 - O Chinach, kolekcjonerach sztuki i 4 sek...
24.01.2026 06:00
-
#286 - O pseudohistoriach, 10 plemionach i prze...
17.01.2026 07:56
-
#285 - O megakościołach Afryki, prorokach-milio...
10.01.2026 06:00
-
#284 - O Botswanie, Kalahari i płaceniu deszcze...
03.01.2026 06:00
-
#283 - O Bułgarii, czałdze i kapsułach pamięci ...
20.12.2025 06:00
-
#282 - O Turcji, haremach i Imperium Osmańskim...
13.12.2025 06:00
-
#281 - O flocie cieni Rosji, biurokracji i Wysp...
06.12.2025 06:00
-
#280 - O prorokach, grypie i uprawianiu ryżu (o...
29.11.2025 08:27
-
#279 - O Japonii, porwaniach i szukaniu kropek ...
22.11.2025 06:00