Mentionsy
Przewrót majowy. Czy zamach Piłsudskiego był koniecznością?
Rozmowa z Andrzejem Chwalbą o jednym z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń II Rzeczypospolitej — przewrocie majowym z 1926 roku. Czy zamach stanu Józefa Piłsudskiego był koniecznością polityczną, czy końcem demokratycznych aspiracji młodego państwa? Jak wyglądały kulisy trzydniowych walk w Warszawie i jakie konsekwencje przewrót przyniósł Polsce na kolejne lata? W rozmowie przyglądamy się napięciom politycznym epoki, roli armii, społecznym reakcjom oraz temu, jak przewrót majowy jest oceniany po stu latach.
Rozdziały (10)
Podróż do krakowskiego studia jedynki z historikiem profesorem Andrzejem Chwalbą, autorem książki „Maj 1926. Zamach, którego miało nie być”. Rozmowa o przewrocie majowym i jego konsekwencjach.
Analiza decyzji garnizonu Krakowskiego, który poparł rząd Witosa i Wojciechowskiego, a nie marszałka Piłsudskiego.
Przyczyny przewrotu majowego, w tym dyskusje po wojnie polsko-radzieckiej i konflikty między legionami.
Analiza zmian w postawie Piłsudskiego po śmierci prezydenta Narutowicza i jego wpływ na decyzje polityczne.
Opis postaci i wizji Piłsudskiego na temat budowy niepodległej Polski, a także jego ambicje polityczne i egocentryzm.
Analiza przyczyn i procesu przygotowania zamachu majowego, a także jego konsekwencji dla polityki polskiej.
Obawy Piłsudskiego co do zagrożeń dla niepodległości Polski i jego plany na przyszłość.
Opis planu zamachu i jego wydarzeń, w tym role adiutanta i orkiestry wojskowej.
Reakcja prezydenta Wojciechowskiego na działania Piłsudskiego i jego decyzje podczas zamachu.
Rozmowa kontynuuje opis planów i wydarzeń zamachu majowego, podkreślając rolę prezydenta Wojciechowskiego i generała Odlitz-Dreschera. Analiza konsekwencji działania rządu i wojskowego, a także rozmowa z profesorem Andrzejem Falbą o odpowiedzialności za zbrodnie i konsekwencje zamachu.
Szukaj w treści odcinka
W tym roku mija setna rocznica przewrotu majowego akcji Józefa Piłsudskiego, która początkowo miała być tylko prowokacją z orkiestrą wojskową maszerującą za zbuntowanymi oddziałami wojska, a która jednak stała się mini wojną domową i odmieniła losy kraju.
stojącego w obronie Piłsudskiego, które postawiły wyżej autorytet marszałka niż autorytet państwa.
To znaczy, dla jednych Piłsudski był nieomal Bogiem, a dla drugich takim partaczem, uzurpatorem, no indolentem wręcz.
Mianowicie w czasie wojny w Legionach doszło do mocnego konfliktu między z jednej strony komendą, którą Piłsudski nazywał bardzo nielegalską mędą, a z drugiej strony drugą brygadą Legionów, której między innymi był późniejszy generał Józef Haller.
I już wówczas te konflikty między Piłsudskim, pierwszą brygadą, a na przykład takimi oficerami jak Włodzimierz Zagórski, to będzie bardzo ważne nazwisko,
Piłsudski zmierzał w kierunku stworzenia samodzielnej polskiej siły zbrojnej.
No Piłsudski się z tym nie godził.
Tym bardziej, że Zagórski jako oficer wywiadu, jaką wywiadu, miał za dodanie śledzić Piłsudskiego.
I donosił niekiedy niestworzone rzeczy na Piłsudskiego w Wiedniu, żeby go odwołać, że się nadaje na brygadiera, że nie ma żadnej ukończonej szkoły wojskowej.
Także to miało skłonić komendę, czyli sztab armii austro-węgierskiej do odwołania Piłsudskiego.
Piłsudski był oskarżany, że jest partaczem, indolentem, a on z kolei swoich przeciwników nazywał tchórzami.
tak wstrząsnęło Piłsudskim, że on zrozumiał, że ten jego projekt, czyli Polska, to nie idzie w tą stronę.
Piłsudski po zbrodni dokonanej na Gabrielu i Narutowiczu bardzo się zmienił.
No właśnie i to pęknięcie się będzie pogłębiało, bo to by była mała szczelina i ta szczelina będzie pękała coraz bardziej i nawet Piłsudski po zakończeniu działań w maju,
Gdyby on nie zginął, to być może te strzały by trafiły bezpośrednio w Piłsudskiego, gdyby się zgodził być prezydentem.
Poznali się dobrze, bo w tych latach 21-22, bowiem Narutowicz jest ministrem spraw zagranicznych, współpracuje z naczelnikiem państwa Józefem Piłsudskim.
Czy wtedy Piłsudski sobie uświadomił, że ten projekt mu nie wyszedł?
No ale to zadam takie pytanie, to jak ta Polska według Piłsudskiego powinna wyglądać?
Bo nigdy strona rządowa nie wyszła naprzeciw Piłsudskiego.
Pan zbudował postać Piłsudskiego po wnikliwej analizie źródeł, ale pana Piłsudski, w odróżnieniu od Piłsudskiego, nie wiem, profesora Nałęcza, to jest człowiek, którego trudno darzyć sympatią.
Tak reagowały na widzów Piłsudskiego, więc żaden inny polityk nie miał takiej, powiedziałbym, władzy nad tłumem, nad ludźmi, nad ich mentalnością, nad ich umysłowością.
Piłsudski dopingowany przez swoich do jakiegoś rodzaju manifestacji politycznej dążył.
Piłsudski nie planował zamachu.
Piłsudski wytykał również korupcję polityczną.
Słusznie, niesłusznie, to jest zupełnie inna sprawa, ale to do ludzi docierało i coraz więcej osób uważało, że musi być miejsce Piłsudskiego w armii i w państwie, bo to państwo nam się rozsypuje, że niepodległość jest zagrożona.
Ostatnie odcinki
-
O wydarzeniach poznańskiego Czerwca mówi Karoli...
29.06.2026 20:00
-
Czerwiec 1976. Genezę, przebieg i konsekwencje ...
22.06.2026 20:00
-
Polsko-ukraińskie relacje w cieniu Wołynia
15.06.2026 20:00
-
"Wielka gra. Opera Władysława IV". Fenomen pier...
08.06.2026 20:00
-
Mundiale z przeszłości. Czy w PRL-u kibice mogl...
01.06.2026 20:00
-
Dlaczego Polacy emigrowali do Teksasu i Brazylii?
25.05.2026 20:00
-
Jak w PRL-u działała propaganda?
18.05.2026 20:00
-
Przewrót majowy. Czy zamach Piłsudskiego był ko...
11.05.2026 20:00
-
Historia odzyskiwania polskich dzieł sztuki zag...
04.05.2026 20:00
-
Jak w powojennej Polsce obchodzono święto 3 Maja?
03.05.2026 10:00