Mentionsy

18 maja 1944 roku Trembacz obwieścił zdobycie ruin klasztoru Monte Cassino.

I jak współcześnie wypada nam pamiętać o bitwie pod Monte Cassino?

Panie profesorze, Bitwa pod Monte Cassino to jedna z takich naszych narodowych świętości.

W tym roku obchodzimy jej 80. rocznicę, ale Bitwa pod Monte Cassino, to co Polacy nazywają Bitwą pod Monte Cassino, była w historii wojskowości czwartą Bitwą pod Monte Cassino.

Pierwsza bitwa o Monte Cassino to jest styczeń 1944 roku.

Druga bitwa to jest luty, potem marzec, no i w kwietniu Polacy już przygotowywali się do wejścia do walki we Włoszech tej właśnie bitwy o Monte Cassino.

Przy czym kluczowym rejonem działań był rejon Doliny Liri i klasztoru na Monte Cassino.

Problem polegał na tym, że na siłę pozycji niemieckiej w rejonie Monte Cassino, w masywie Monte Cassino, składały się przede wszystkim liczne umocnienia.

Kto był na Monte Cassino, ten na pewno zdaje sobie sprawę, że przebicie się do Doliny Liri na odcinku uderzenia II Korpusu Polskiego to była rzecz bardzo, bardzo trudna.

w terenie niemal całkowicie odkrytym na widoku żołnierzy niemieckich, a poza tym, co jest niezmiernie istotne, sam przeciwnik narzucał tutaj bardzo surowe warunki, jako że przeciwnikiem Polaków w bitwie o Monte Cassino były doborowe jednostki niemieckie, w tym zwłaszcza spadochroniarze.

Dodatkowy czynnik był tego typu, że polskie uderzenie w rejonie masywu Monte Cassino w nocy z 11 na 12 maja zbiegło się z luzowaniem niektórych pododdziałów niemieckich.

I stąd polskie straty i stąd fakt, że bitwa Monte Cassino z udziałem Polaków trwała jednak około tygodnia.

Tutaj trzeba dodać, że o zwycięstwie aliantów w czwartej bitwie o Monte Cassino zadecydował wysiłek wszystkich wojsk alianckich.

Obrona pękła i wymusiła ewakuację pozycji niemieckich w masywie Monte Cassino.

Ostatnią pozycją zajętą przez naszych żołnierzy były same ruiny klasztoru Monte Cassino.

o wymordowanie tych ludzi w ruinach klasztoru Monte Cassino.

Sprawę tę wyjaśnił i całkowicie naświetlił jeden z Niemców wziętych właśnie do niewoli w ruinach klasztoru Monte Cassino.

Panie profesorze, zanim sobie jeszcze zdążymy powiedzieć o tym, kto walczył, to chciałem jeszcze na sekundkę powiedzieć dwa słowa o samym klasztorze Monte Cassino.

Konkretnie chodzi o luty 1944 roku, drugą bitwę o Monte Cassino.

Tymczasem prawda była taka, że wojska niemieckie zajmowały pozycję u szczytu wzgórza Monte Cassino, ale nie zajmując samego klasztoru.

Także w efekcie Persaldo okazało się, że bombardowanie klasztoru Monte Cassino

Pozwoliłem sobie o tym wspomnieć, bo ci, którzy nieco lepiej znają historię kampanii włoskiej, walk we Włoszech, będą pamiętali o tym, że Rzym na przykład został, drogę do którego wyrąbywali sobie alianci właśnie pod Monte Cassino, został ostatecznie miastem otwartym.

Czemu sprzyjały okoliczności takie jak właśnie przerwanie linii Gustawa w rejonie Monte Cassino to raz, a po drugie działania alianckie z przylądka pod Anzio.

Zostawmy proszę Rzym, wróćmy jeszcze na chwilę do Monte Cassino.

Chciałbym, żebyśmy powiedzieli sobie, kto właściwie walczył pod Monte Cassino ze strony polskiej, o drugim korpusie generała Władysława Andersa i jego żołnierzach, ich epopei.

Opowiemy sobie za chwilę w drugiej części naszej rozmowy, ale tak konkretnie, jakie jednostki i kim byli żołnierze z jednostek, które szturmowały Monte Cassino w maju 1944 roku?

Drugi Korpus Polski, który zadecydował o zwycięstwie alianckim w czwartej bitwie Monte Cassino, składał się z ponad 40 tysięcy żołnierzy, około 44 tysięcy żołnierzy.

W momencie przygotowywania polskiego udziału w bitwie o Monte Cassino, jednostki te, ich dowódcy losowali pas natarcia.

Ponieważ pas natarcia w rejonie masywu Monte Cassino dotyczył obszaru od pozycji wyjściowych aż do Doliny Liri,

Uderzenie na folwark Albaneta i przełamanie tej pozycji niemieckiej właściwie kończyło bitwę, ponieważ Niemcy traciliby w tej sytuacji możliwość w ogóle obrony masywu Monte Cassino.

Nie jest kwestią przypadku, że po bitwie pomniki obu tych dywizji, tych głównych czynników polskiego zwycięstwa pod Monte Cassino stanęły właśnie na szczególnie skrwawionych miejscach, a mianowicie pomnik III Dywizji Karpackiej na wzgórzu 593.

W sumie na straty polskich piechurów przypadła zdecydowana większość poległych, a tych poległych było pod Monte Cassino ponad 900.

Oprócz obu dywizji piechoty pod Monte Cassino wyróżniła się również druga brygada pancerna, która walczyła przede wszystkim na odcinku tzw.

Panie profesorze, zatem zanim Trembacz 18 maja 1944 roku mógł dać do zrozumienia Urbie, Torbie, że Monte Cassino jest polskie, zostało zdobyte i alienci mają otwartą drogę na Rzym.

Jest faktem, że przed samym decydującym uderzeniem Polaków pod Monte Cassino...

Tutaj trzeba dodać, że we wszystkich walkach o Monte Cassino...

Ja szczególnie jestem przywiązany do mojej faworytnej formacji alianckiej, jaką są górkowie nepalscy walczący w składzie wojsk indyjskich w rejonie Monte Cassino.

Panie profesorze, mówimy o bitwie pod Monte Cassino, mówiliśmy o tym, jak sprawnie spisali się i mężnie żołnierze II Korpusu Polskiego, dywizja karpacka, dywizja kresowa.

Monte Cassino, bo cała ta bardzo skomplikowana historia, którą spróbujemy teraz w skrócie opowiedzieć, ona się zaczyna w 1941 roku, po części właściwie to i w 1939, ale my ją zacznijmy w 1941 roku.

I to właśnie od owych dokumentów z lipca i sierpnia 1941 roku datuje się historia, tak de facto historia Bitwy o Monte Cassino.

To jest to, czego w pełni zaznaliśmy w bitwie o Monte Cassino właśnie, właśnie warunki górskie.

Gdybyśmy na przykład spojrzeli na dziesiątą rocznicę bitwy pod Monte Cassino, mamy rok 1954, tego w Polsce wówczas, Polska jeszcze jest w tej najgorszej fazie komunizmu, fazie stalinowskiej, tego w Polsce nikt nie świętuje.

Także faktycznie w 1954 roku rocznicę dziesiątą, bitwę o Monte Cassino, świętują wolni Polacy za granicą.

Stanisławem Żurakowskim, który opowiadał jak razem z kolegami pojechali właśnie w maju 1954 roku pod Monte Cassino i tam wędrowali świeżymi jeszcze ścieżkami po bitwie z maja 1944 roku.

Także widać, że na Zachodzie kultywowanie pamięci o bitwie o Monte Cassino dokonywało się permanentnie, bez żadnych przerw.

Melchiorowańkowicz oczywiście w tym kontekście ważny jako autor takiego reportażu ogromnie istotnej książki dla legendy, ale też dla pamięci o Monte Cassino.

Początkowo ta jego ogromna publikacja w kraju ukazała się w ogóle w takiej skróconej formie jako szkice spod Monte Cassino.

No, ale nie dla generała Jaruzelskiego, który jak był pod Monte Cassino, to cudów dokonywał, żeby tylko ominąć grup dowódcy korpusu.

Właściwie eksplodowała pamięć o bitwie o Monte Cassino.

Trzecia RP, która rozpoczęła się formalnie w końcu roku 1989 i w której żyjemy dzisiaj, czyli niepodległa, suwerenna polska państwowość, mogła Monte Cassino potraktować tak jak ludzie wolni, swobodnie.

Dziś rok 2024, 80. rocznica, jak już powiedziałem, bitwy pod Monte Cassino.

Czy przez ostatnie 30 kilka lat Monte Cassino rzeczywiście stało się takim elementem Panteonu Polskich Świętości, tych najważniejszych bitew, tych punktów historii, o których pamiętamy najbardziej?

To znaczy sam uczestniczyłem kilkakrotnie w uroczystościach na Monte Cassino.

No i mogę potwierdzić, że rzeczywiście bitwa o Monte Cassino, pamięć tej batalii, no jednak jest wpisana na trwałe już do polskiego panteonu, panteonu polskiej świętości.

No właśnie i może też jest tak, że wśród tych łączących pamięć emigracyjną, też struktury emigracyjne ze współczesną III RP elementów, Monte Cassino tyleż symbolicznie, jako pewnego rodzaju pamięć, ale również

Zapewne tegoroczne obchody były jednymi z ostatnich, w których mogli wziąć udział żołnierze, którzy zdobywali Monte Cassino.

W tym miejscu chciałem szczególnie podnieść to, jaki los był udziałem weteranów Monte Cassino, którzy powrócili do kraju po 1945 roku.

Także jeden z kombatantów, pan Kołtan, napisał potem wspomnienia z Tajgi Archangielskiej do Tajgi Rokuckiej przez Monte Cassino.

Panie profesorze, bardzo dziękuję, że mogliśmy dzisiaj o tym porozmawiać, o bitwie pod Monte Cassino, o trudnej drodze żołnierzy II Korpusu Polskiego do Włocha, także o tym, jak pamiętamy o...