Mentionsy
Jak narodowy komunizm wstrząsnął PRL? Moczar i „partyzanci”
W latach 60. XX wieku w Polsce narodził się nurt określany mianem narodowego komunizmu. Najbardziej rozpoznawalną twarzą tego zjawiska był Mieczysław Moczar – potężny minister spraw wewnętrznych i lider nieformalnej grupy tzw. partyzantów. Kim oni właściwie byli? Dlaczego w pewnym momencie stali się tak wpływowi? I czym w istocie był narodowy komunizm?
Moczar przeszedł długą i krętą drogę na szczyty władzy w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Jego doświadczenia wojenne, legenda dowódcy partyzanckiego oraz odsunięcie na boczny tor w okresie stalinizmu ukształtowały w nim postawę, która stała się fundamentem działalności „partyzantów”. Grupa ta odwoływała się do etosu walki partyzanckiej, haseł narodowych, a także do nastrojów antysemickich. Jak doszło do tego, że znajdowali poparcie także wśród dawnych żołnierzy Armii Krajowej?
Czy Moczar i jego zwolennicy dążyli do obalenia rządzącego wówczas I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki? Jaką rolę odegrali pod koniec lat 60.? Na czym polegała przeprowadzona przez nich czystka kadrowa w partii? I wreszcie – czy niebezpieczne hasła moczarowców mogą być wciąż aktualne dziś?
O tych wszystkich kwestiach rozmawiają w dzisiejszym podcaście dr Michał Przeperski i prof. Paweł Machcewicz z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.
Podcast został zrealizowany w ramach projektu: Kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego – Portal Historyczny Dzieje.pl.
Szukaj w treści odcinka
Taką bardzo ciekawą rzeczą, która też jest w książce ukazana, jest choćby przykład Walerego Namiotkiewicza, czyli takiej bardzo bliskiej, bezpośredniego osobistego sekretarza Władysława Gomułki, czyli ówczesnego pierwszego sekretarza KC PZPR, czyli lidera de facto Polski komunistycznej.
I Walery Namiotkiewicz pozostawał w bliskich, zażyłych kontaktach z Mieczysławem Moczarem.
W latach 90. wydano rozmowę, rzekę z Walerym Namiotkiewiczem i tam były dołączone też zdjęcia, które pokazywały spotkanie np.
No i właśnie był tam i Moczar i Namiotkiewicz, a inne zdjęcie to ślub Namiotkiewicza i kto jest, jacy są świadkowie na tym ślubie?
To też jest poważne, bo to pokazuje, że historyk musi posługiwać się różnymi poszlakami w postaci nawet zdjęć dotyczących sytuacji prywatnych, żeby pewne powiązania rekonstruować, ale akurat Namiotkiewicz rzeczywiście jest ważną postacią.
No właśnie, bo nie bez kozyry wspomniałem o Namiotkiewiczu, bo to pokazuje taki wymiar twardego dążenia do jak najmocniejszego osadzenia się w aparacie władzy i przejęcia władzy.
Ostatnie odcinki
-
Czerwiec 1976. Początek końca PRL?
18.06.2026 14:00
-
Marionetka czy król? Rządy Stanisława Augusta P...
11.06.2026 14:00
-
Jak wyglądały wakacje w PRL?
04.06.2026 14:00
-
Początki króla Stanisława Augusta Poniatowskieg...
28.05.2026 14:00
-
II RP pod francuskim parasolem. Francja i Pols...
21.05.2026 14:00
-
Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rz...
14.05.2026 14:00
-
Telefon - historia rewolucyjnego wynalazku
07.05.2026 14:00
-
Rewolucja informacyjna. Wynalezienie druku i hi...
07.05.2026 07:38
-
Katastrofa jądrowa w Czarnobylu. Wybuch elektro...
23.04.2026 14:00
-
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo...
16.04.2026 14:00