Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
05.06.2025 08:00

Krwawa wojna domowa, czyli rokosz Lubomirskiego

Rok 1666 był pamiętny w dziejach Rzeczypospolitej. Po latach krwawych walk, powstaniu Chmielnickiego, potopie szwedzkim, wojnie z Moskwą i buncie chłopów na Podlasiu, zamiast wytchnienia przyszło jeszcze jedno nieszczęście - wojna domowa sarmatów z sarmatami, czyli rokosz Lubomirskiego. To poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać się grabarzami ojczyzny.

W kwietniu 1665 r. Jerzy Lubomirski wraz z zaciężnymi żołnierzami wkroczył w granice Rzeczypospolitej. Do pierwszej większej konfrontacji doszło po paru miesiącach pod murami klasztoru paulinów na Jasnej Górze. Siły królewskie przegrały z rokoszanami, ponieważ zakonnicy nie wpuścili do twierdzy cofających się zwolenników króla. Dlaczego tak się stało?

Decydujące znaczenie miała jednak bitwa pod Mątwami. Czy była to najtragiczniejsza bitwa w dziejach staropolskiej Rzeczpospolitej. Dlaczego w ogóle do niej doszło? Jaki był jej rezultat? Jak oceniać rokosz Lubomirskiego i co przyniósł dawnej Rzeczpospolitej?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 16 wyników dla "Hetman"

Trudno pojąć tragedię, którą był Rokosz bez świadomości wydarzeń go poprzedzających i roli, jaką odegrał w nich hetman Jerzy Lubomirski.

A wśród chcących dogadać się ze Szwecją prym wiódł hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł.

Przyszły hetman ujawnił wówczas swoje ambicje polityczne i to, że potrafił stawać w opozycji względem samego króla.

Zaczął się on paradoksalnie od nominacji, która miała nobilitować przyszłego hetmana.

W 1657 roku dostał buławę hetmana polnego koronnego, choć relacje z królem w gruncie rzeczy stale się pogarszały.

I tak oto w październiku 1660 roku gwiazda Hetmana Lubomirskiego zaświeciła najmocniejszym i najpełniejszym światłem, kiedy dał się poznać jako błyskotliwy dowódca i pokonał wojska moskiewskie w starciu pod Słobodyszczami, a następnie przyczynił się do moskiewskiej kapitulacji pod Cudnowem.

W ramach walk politycznych zamordowali bowiem hetmana polnego litewskiego, Wincentego Aleksandra Gosiewskiego, który wsławił się bohaterską walką ze Szwedami podczas potopu.

Tymczasem konflikt hetmana z królem narastał.

Senatorowie, wbrew szlachcie, oskarżyli Hetmana o zbrodnie obrazy majestatu oraz zbrodnie zdrady kraju.

W znacznej mierze słusznie, bo Hetman i marszałek w jednej osobie wykorzystywał Związek Święcony do walki z królewskimi reformami.

W tym samym czasie sądzono bowiem morderców Hetmana Gosiewskiego, niejako zrównując sprawę Lubomirskiego z procesem morderców Hetmana.

W 1665 roku Hetman przebywał już na rządzonym przez cesarza Śląsku.

Hetman z zagranicy kierował działaniami w kraju.

Zwołano wręcz pospolite ruszenie popierające Hetmana.

Tak jak poeta Wespazjan Kochowski, sławiący Hetmana w wierszach.

Doświadczenia wojenne Hetman wykorzystał w wojnie domowej.