Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
05.06.2025 08:00

Krwawa wojna domowa, czyli rokosz Lubomirskiego

Rok 1666 był pamiętny w dziejach Rzeczypospolitej. Po latach krwawych walk, powstaniu Chmielnickiego, potopie szwedzkim, wojnie z Moskwą i buncie chłopów na Podlasiu, zamiast wytchnienia przyszło jeszcze jedno nieszczęście - wojna domowa sarmatów z sarmatami, czyli rokosz Lubomirskiego. To poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać się grabarzami ojczyzny.

W kwietniu 1665 r. Jerzy Lubomirski wraz z zaciężnymi żołnierzami wkroczył w granice Rzeczypospolitej. Do pierwszej większej konfrontacji doszło po paru miesiącach pod murami klasztoru paulinów na Jasnej Górze. Siły królewskie przegrały z rokoszanami, ponieważ zakonnicy nie wpuścili do twierdzy cofających się zwolenników króla. Dlaczego tak się stało?

Decydujące znaczenie miała jednak bitwa pod Mątwami. Czy była to najtragiczniejsza bitwa w dziejach staropolskiej Rzeczpospolitej. Dlaczego w ogóle do niej doszło? Jaki był jej rezultat? Jak oceniać rokosz Lubomirskiego i co przyniósł dawnej Rzeczpospolitej?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Lubomirski"

Rokosz Lubomirskiego to poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać się grabarzami ojczyzny.

Trudno pojąć tragedię, którą był Rokosz bez świadomości wydarzeń go poprzedzających i roli, jaką odegrał w nich hetman Jerzy Lubomirski.

Jednak duży wkład w jego przebieg miał właśnie Jerzy Lubomirski, który w 1660 roku przyczynił się do ciężkiej porażki Moskwy pod Cudnowem.

W tej właśnie grupie był cieszący się rosnącą popularnością Jerzy Lubomirski.

Lubomirski wsławił się wówczas zwłaszcza brawurową kampanią w Siedmiogrodzie, podczas której złupił i zniszczył ziemię Rakoczego.

Na czele szlachty stanął nie kto inny jak Jerzy Lubomirski.

Jerzy Sebastian Lubomirski, herbu Szreniawa bez krzyżyka, był jednym ze złotych dzieci Staropolskiej Rzeczpospolitej.

Urodził się w 1616 roku w domu Stanisława Lubomirskiego, wojewody krakowskiego, człowieka potężnego, szanowanego i traktowanego przez szlachtę z najwyższym szacunkiem.

A więc Jerzy Sebastian Lubomirski od młodości był kształcony na obywatela przez prywatnych nauczycieli.

W 1643 roku młody Lubomirski został po raz pierwszy marszałkiem Izby Poselskiej.

W tej drugiej grupie znalazł się również Lubomirski.

Z planów tureckiej krucjaty nic nie wyszło, ale Lubomirski trwale pozostał opozycjonistą.

Z nowym władcą Lubomirski początkowo żył w dobrej komitywie.

Gdy Jan Kazimierz zasiadł na tronie, kariera Lubomirskiego nabrała jeszcze większego rozpędu.

Lubomirski wszedł w konflikt z Hieronimem Radziejowskim, którego oskarżył o korupcję, twierdząc, że ten kupił urząd podkanclerzego koronnego.

Radziejowski i Lubomirski w tym samym czasie starali się o rękę wdowy po marszałku nadwornym koronnym Adamie Kazanowskim.

Tak czy owak, Lubomirski trwale skłócił się z monarchą.

Lubomirski poparł jeszcze Jana Kazimierza w godzinie prawdopodobnie największej próby, gdy latem 1655 roku Karol Gustaw wtargnął do Rzeczpospolitej.

Mniejsza część polskiej magnaterii nie czekała na rozwój sytuacji, tylko ofiarnie służyła ojczyźnie i w tej właśnie grupie znalazł się Lubomirski.

Po potopie szwedzkim gwiazda Lubomirskiego błyszczała dla wielu jaśniej niż gwiazda samego monarchę.

I tak oto w październiku 1660 roku gwiazda Hetmana Lubomirskiego zaświeciła najmocniejszym i najpełniejszym światłem, kiedy dał się poznać jako błyskotliwy dowódca i pokonał wojska moskiewskie w starciu pod Słobodyszczami, a następnie przyczynił się do moskiewskiej kapitulacji pod Cudnowem.

Lubomirski rozgromił armię moskiewską, czym de facto zakończył konflikt.

Byli to żołnierze Lubomirskiego.

Ambitny i silny Lubomirski zaczął jawnie atakować króla, a zależnie od niego ludzie zrywali sejmy.

Senatorowie, wśród których Lubomirski miał już wielu wrogów, postanowili postawić go przed sądem.