Mentionsy

Zachęcam widzów i słuchaczy do subskrybowania kanału, tak aby nie przegapić kolejnych odcinków z tej serii.

Z okazji tysiąclecia koronacji pierwszego króla Bolesława Chrobrego Muzeum Historii Polski zaprasza do wspólnego stworzenia rankingu Królów Polski.

Dzień dobry, Cezary Korycki, to jest podcast Muzeum Historii Polski, a dziś gościmy profesor Urszulę Kosińską z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podzieczy wiedeńskiej między panowaniem Stanisława Augusta Poniatowskiego są rządy SAS-ów, ale gdzieś tam na tych kartach dziejów Polski pojawia się Stanisław Leszczyński.

ale też trochę szerszego stronnictwa, w skład którego wchodzi także krąg magnacki, z którym związana była jego matka Jabłonowska z rodu, czyli to jest także polityka Stanisława Jabłonowskiego, jeszcze hetmana z czasów Jana III Sobieskiego.

Początków panowania Augusta II.

Okres postrzegany, no bardzo pesymistyczny, bo to jest okres ciągłego upadku znaczenia Rzeczypospolitej, ale bez zrozumienia tego, jak to się stało, trudno zrozumieć też to, co się dzieje potem w drugiej połowie XVIII wieku, w czasie, kiedy Rzeczpospolita próbuje podnieść się z tego upadku, ale jednocześnie

Mamy odsiecz wiadańską, rok 1683, mamy później rządy wiele dekad, początek XVIII wieku, później rządy Stanisława Augusta Polintowskiego, Konstytucja 3 maja, upadek, rozbiory.

Nie będę tutaj wgłębiać się chyba w szczegóły, bo raczej należałoby słuchaczy odesłać do innego odcinka o partii rosyjskiej w Polsce, który nagrywaliśmy kiedyś.

Natomiast w skrócie powiedziałabym tylko to, że pod sieczy wiedeńskiej mamy jeszcze okres rządów Jana III Sobieskiego, już starzejącego się króla, które są pasmem wielu klęsk.

Po śmierci Jana III mamy podwójną elekcję, w czasie której wybrano kandydata francuskiego Contiego i kandydata saskiego przyszłego Augusta II.

A Stanisław Leszczyński przyczynił się, brał udział w wyniesieniu Augusta.

Zaczynało się wszystko tak, jakby miał być zwolennikiem Augusta.

Natomiast już w roku na przełomie gdzieś 1699-1700, kiedy August II forsuje pomysł Wielkiej Wojny Północnej, zaczyna się rozdźwięk pomiędzy stronnictwem dworskim a właśnie rodziną Leszczyńskich.

Przedstawiciel środowiska opozycji wielkopolskiej zaczął kontaktować się z Karolem XII i z armią szwedzką wchodzącą na terytorium Rzeczypospolitej.

Chyba spodobał się Karolowi XII na zasadzie jakiegoś przeciwieństwa charakterów.

Jego ogłada pod względem kulturalnym, znajomość języków, znajomość literatury, podobno oczarowały Karola XII, ale też on chyba rozpoznał szybko, że to nie jest człowiek wojenny.

Ale August II bardzo szybko na wieść o ogłoszonej detronizacji, ogłoszonej przez konfederatów wielkopolskich, potem to się nazywa Konfederacja Warszawska, ta grupa opozycyjna antysaska, kazał zaaresztować dwóch braci Sobieskich.

Trzeci brat po prostu zrezygnował z kandydowania i wówczas Karol XII wysunął kandydaturę Stanisława Leszczyńskiego.

W każdym bądź razie, kiedy po traktacie w Altranstadt, na mocy którego August II pod naciskiem szwedzkim zrezygnował z polskiego tronu i uwolnił braci Sobieskich, Leszczyński korony nie przekazał.

Budzi też oczywiście skojarzenia, ale skoro mówimy o Partii Rosyjskiej w Polsce, to od razu mi się nasuwa pomysł na inny odcinek.

Jak to jest możliwe, że Szwecja w tym czasie, na przełomie XVII i XVIII wieku wyrasta na tak silne mocarstwo i zaczyna rozdawać karty w Rzeczypospolitej, decydując o tym, kto będzie jej królem?

Szwecja wyrasta na silne mocarstwo europejskie w dobie wojny trzydziestoletniej, czyli w pierwszej pochowie wieku XVII.

wchodzące w skład Rzeszy, pod rządami nie tylko Karola XII, ale jego poprzedników.

Owszem, po potopie Szwecja musiała się wycofać z Rzeczypospolitej, ale jej potencjał militarny nadal był wielkim potencjałem i pod rządami bardzo młodego władcy, jakim był Karol XII, on miał 16 lat, kiedy został królem Szwecji w roku 1697.

Szwecja była nadal potęgą, także dlatego, że Karol XII dziedziczył bardzo doświadczonych doradców, ministrów, którzy wiedzieli jak prowadzić politykę.

I oczywiście na tym początku XVIII wieku olbrzymi wpływ wywarła osobowość młodego władcy, który znany był z uporu.

To można powiedzieć z dużą odpowiedzialnością Karola XII wobec własnego kuzyna.

I w związku z tym chęć do tego, by Augusta II pokonać, pozbawić tronu, dać mu taką nauczkę naprawdę na całe życie.

Stąd też chyba wielka niechęć Karola XII i blokowanie chyba wszystkich prób porozumienia się z Saksonią na warunkach równorzędnych.

Tam wchodziło w grę tylko pokonanie Augusta, detronizacja i nic więcej.

rozczarowani polityką Augusta II, sposobem sprawowania władzy, właśnie tą nieodpowiedzialnością, awanturniczością jego polityki, nieprzestrzeganiem polskich zasad ustrojowych.

Więc ubiera się dokładnie tak samo, jak ubierał się August II.

Pierwsza taka znana przebieranka, to jest chyba 1712, jeśli się nie mylę, rok, kiedy Stanisław Leszczyński w stroju wojskowym żołnierza jedzie do Benderów, w których jest przetrzymywany pod opieką, a de facto jest internowany, Karol XII pod opieką turecką.

I znany jest też jeden obraz, portret Leszczyńskiego gdzieś z lat 20., kiedy on już zaczyna być traktowany jako kandydat do polskiego tronu po śmierci Augusta II.

I tu widzimy oczywiście pewne kreowanie wizerunku, które już zaczęło się w wieku XVIII.

Kto chce się wykazać znajomością historii albo umiejętnością wyszukiwania faktów historycznych, niech wpisuje komentarze.

Który z polskich władców w naszej tysiącletniej historii obejmował tron dwukrotnie?

Warto pamiętać, że namaszczenie było, może nieprecyzyjnie z punktu widzenia teologii, to powiem, ale ono było quasi sakramentem i tej sakry nie można było zetrzeć.

Po śmierci Karola XII nawet Piotr I gdzieś tam pisał o tym, że mógłby przystać na Leszczyńskiego, bo on już nie ma swojego protektora, jakim był król szwedzki.

Stąd też Leszczyński mógł znaleźć to schronienie po śmierci Karola XII w Wisemburgu, czyli tak dosyć blisko, przepraszam bardzo, dosyć blisko już Francji.

Jeden powód to wartość biologiczna Marii jako potencjalnej, dojrzałej kobiety, która może, zdrowej, która może urodzić szybko następcę tronu.

Francji i zabezpieczyć Francję przed problemem wymarcia dynastii, bo taki problem istniał.

Ale druga rzecz, co udowodnił swego czasu Emanuel Roztworowski, to jest posad polityczny Marii, czyli właśnie korona, która spoczęła na głowie jej ojca.

I od roku 1726-1727 Stanisław Leszczyński staje się kandydatem Francji do korony w momencie, kiedy pojawi się tam kwestia sukcesji, czyli po śmierci Augusta II, bo pamiętajmy też, że

I z każdym kolejnym rokiem, kiedy August II się starzał, znaczenie Stanisława Leszczyńskiego rosło.

Może zacznijmy od Stanisława Augusta Pamiętowskiego.

Stanisław August Pamiętowski, oczywiście, że nie.

August III, oczywiście, że nie.

August II, także nie.

Niejednomyślna była elekcja Batorego, niejednomyślna była elekcja Zygmunta III.

Bo chyba o Janie III Sobieskim też nie można powiedzieć, że był królem bez ingerencji, czy bez wpływów, czy bez poparcia z zagranicy.

No o elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego to wszyscy wiemy, że tutaj też to już nie jest elekcja wolna, ale że tak będzie to właśnie wiedziano już po roku 1735, czyli po tym jak Rosja narzuciła ostatecznie Rzeczypospolitej swojego kandydata.

Już w XVIII wieku było na wielu dworach obcych takie przekonanie, że ci Polacy to są tacy okropni, bo nic się z nimi nie da załatwić, ponieważ nawet jeżeli oni wezmą jakieś pieniądze, że oni by tylko brali pieniądze,

Rzeczpospolita w rachubach francuskich powoli kończyła swoją misję, ponieważ dzięki temu, co się działo w Rzeczypospolitej, Francja mogła przeprowadzić istotniejsze dla niej wówczas cele polityczne w Nadrenii, czyli zagarnąć Lotaryngię.

I po to, żeby Gdańsk mógł poddać się armii rosyjskiej, a on był oblężony, musiał się zgodzić na ciężkie warunki.

Pamiętajmy, ta Lotaryngia to jest terytorium, z którego musiał ustąpić narzeczony Marii Teresy.

Już miał 60 lat, bo on w 1937 roku został władcą Lotaryngii.

Do dziś też bardzo pozytywnie oceniane przez samych mieszkańców Loteryngii.

Czy była to inspiracja tego polityka, tak go można nazwać, XVIII-wiecznego?

Ma dość pozytywną wymowę, jeśli chodzi o samego Augusta II.

To chodzi o wojnę sukcesji austriacką, w której August II aspirował do tej sukcesji, do tego, że zostanie cesarzem.

Działań władzy wykonawczej, między innymi tam się pojawia pomysł, który zostanie zrealizowany w czasach Stanisława Augusta, to znaczy pomysł Rady Nieustającej.

poprawił po swojemu, zmieniając każde zdanie, no właśnie być może dlatego, żeby nie oskarżono go o plagiat, chociaż oczywiście w XVIII wieku nie istnieje prawo, takie prawo autorskie, jakie my dzisiaj znamy.

Słudzy posadzili go w fotelu w ciepłym szlafroku pikowanym, zresztą darze od królowej Marii, czyli od córki, prawdopodobnie z fajeczką w dłoni.

Jest w Muzeum Historii Polski ranking na najlepszych polskich koronowanych władców.

Potem jako władca Lotaryngii, jako człowiek, który wciąż symbolizuje no właśnie majestat Rzeczpospolitej.

Ja nie wspomniałam o tym, ale on jako władca Lotaryngii stworzył szkołę rycerską, w której kształcił polską młodzież.

Nawet ci, którzy byli współpracownikami króla Augusta III z familii, korespondowali ze Stanisławem Leszczyńskim.

No i jak to traktaty, prawda, tego typu, raczej jako wizja, ale on zapłodnił myśl reformatorską, do której nawiązywali członkowie familii, do której nawiązał Stanisław Konarski w swoim słynnym dziele o skutecznym rad sposobie, do której to myśli nawiązywał też Stanisław August już jako król przeprowadzając, czy próbując przeprowadzać reformy w kraju.

Dziękuję Pani Profesor Urszuli Kosińskiej za wizytę w podcaście Muzeum Historii Polski.

Zapraszamy do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, tak aby nie ominęły państwa kolejne odcinki.